ସଂପ୍ରାପ୍ତେ କାର୍ତିକେ ମାସି ତୁଲସ୍ଯାଃ ପୂଜନଂ ହରେଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଆସିଲେ, ତୁଳସୀ ପତ୍ରରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ତୁଲସ୍ଯାଃ କୋମଲୈର୍ଦଲୈଃ
ସେହିପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ କୋମଳ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ରୋପିତା ତୁଲସୀ ଯାଵତ୍କୁରୁତେ ମୂଲଵିସ୍ତରମ୍ 2.4.8.
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲଗାଇଥିବା ତୁଳସୀ ଗଛ ତାର ମୂଳ ବିସ୍ତାର କରେ—
ତୁଲସୀପତ୍ରସଂଯୁକ୍ତଜଲେ ସ୍ନାନଂ ଚରେଦ୍ଯଦି
ଯଦି କେହି ତୁଳସୀ ପତ୍ର ମିଶା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରେ—
ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ଚ କୁରୁତେ ରୋପଣାର୍ଥଂ ମହାମୁନେ
ଏବଂ ରୋପଣ ପାଇଁ ତୁଳସୀ ଉଦ୍ୟାନ ସ୍ଥାପନ କରେ, ମହାମୁନି—
ତୁଲସୀକାନନଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଗୃହେ ଯସ୍ଯାଽଵତିଷ୍ଠତେ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯାହାଙ୍କ ଘରେ ତୁଳସୀର ଉଦ୍ୟାନ ରହିଛି—
ସର୍ଵପାପହରଂ ପୁଣ୍ଯଂ କାମଦଂ ତୁଲସୀଵନମ୍
ତୁଳସୀ ଉଦ୍ୟାନ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ, ପୁଣ୍ୟ ଦିଏ ଏବଂ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ତୁଲସୀକାଷ୍ଠସଂଯୁକ୍ତଂ ଗନ୍ଧଂ ଯୋ ଧାରଯେନ୍ନରଃ
ଯେ କେହି ତୁଳସୀ କାଠି ସହିତ ମିଶିଥିବା ସୁଗନ୍ଧ ଧାରଣ କରେ,
ତୁଲସୀଵିପିନଚ୍ଛାଯା ଯତ୍ର ଚୈଵ ଭଵେଦ୍ଦ୍ଵିଜ
ଯେଉଁଠାରେ ତୁଳସୀ ଜଙ୍ଗଲର ଛାୟା ରହିଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜ,
ଯତ୍କୃତେ ତୁଲସୀପତ୍ରଂ କର୍ଣେ ଶିରସି ଦୃଶ୍ଯତେ
ଯାହା ପାଇଁ କାହାରି କାନ କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡରେ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦେଖାଯାଏ,
ତୁଲସ୍ଯା ମହିମାଂ ଯସ୍ତୁ ଶୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯମାଦୃତଃ
ଯିଏ ଦିନେ ଦିନେ ଆଦର ସହିତ ତୁଳସୀର ମହିମା ଶୁଣେ,
ଅତ୍ରୈଵୋଦାହରଂତୀମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍
ଏଠି ମୁଁ ପୁରୁଣା ଏକ କଥା ଉଦାହରଣ ଭାବରେ କହିବି।
ପୁରା କାଶ୍ମୀରଦେଶେ ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣୌ ସଂବଭୂଵତୁଃ 2.4.8.
ପୁରୁଣା କାଳରେ କଶ୍ମୀର ଦେଶରେ ଦୁଇ ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ସର୍ଵଭୂତଦଯାଯୁକ୍ତୌ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଵେଦିନୌ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ ଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ଅର୍ଥ ଜାଣୁଥିଲେ।
ଗଚ୍ଛତାଵେକତୋ ଵିପ୍ରୌ କାଂତାରେ ଶ୍ରମଵିହ୍ଵଲୌ
ସେ ଦୁଇଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକାଠି ଯାଉଥିଲେ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଥକି ଅସ୍ତିର ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ତଯୋଃ ସୁମେଧାସ୍ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁଲସୀକାନନଂ ମହତ୍
ସୁମେଧାସ୍ ଏହି ବଡ଼ ତୁଳସୀ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦେଖିଲେ,
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈତଦ୍ଧରିମେଧାସ୍ତୁ ଉଵାଚ ପରଯା ମୁଦା
ଏହାକୁ ଦେଖି ହରିମେଧାସ୍ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ।
ହରିମେଧା ଉଵାଚ କିମର୍ଥଂ ଵିପ୍ର ଦେଵେଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ଚ ଵ୍ରତେଷୁ ଚ
ହରିମେଧାସ୍ କହିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଏବଂ ବ୍ରତମାନେ ମଧ୍ୟରେ କାହିଁକି—
ଆତପୋ ବାଧତେ ହ୍ଯାଵାଂ ଗତ୍ଵୈତଦ୍ଵଟସନ୍ନିଧୌ
ଏହି ତାପ ଆମକୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି; ଚଳ, ସେ ଡେଙ୍କା ବଟବୃକ୍ଷର ଛାୟାକୁ ଯିବା।
ତସ୍ଯଚ୍ଛାଯାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେ ଯଥାର୍ଥତଃ
ତାହାର ଛାୟାରେ ବସି, ମୁଁ ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସତ୍ୟ କଥା କହିବି।
ଵଟଂ ଜଗାମ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ମହତ୍କୋଟରସଂଯୁତମ୍
ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ସେ ବଡ଼ ଗହ୍ୱର ଥିବା ବଟବୃକ୍ଷକୁ ଗଲେ।
ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵିପ୍ରଶାର୍ଦୂଲ ତୁଲସ୍ଯାସ୍ତୂତ୍ତମାଂ କଥାମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁଳସୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା ଶୁଣ।
ପୁରା ଦୁର୍ଵାସସଃ ଶାପାଦ୍ଗତୈଶ୍ଵର୍ଯେ ପୁରଂଦରେ 2.4.8.
ପୁରୁଣା କାଳରେ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଶାପରେ ପୁରନ୍ଦର ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିଲେ।
ଐରାଵତଃ କଲ୍ପତରୁଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ କମଲା ତଥା
ଏଇରାବତ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଏବଂ କମଳା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ହେଲେ।
ହରୀତକ୍ଯାଦଯଶ୍ଚାଽପି ଦିଵ୍ଯା ଓଷଧଯସ୍ତଥା
ହରୀତକୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଔଷଧମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ତତଃ ପୀଯୂଷକଲଶମଜରାମରଦାଯକମ୍ ଅଵେକ୍ଷ୍ଯ ମନସା ସଦ୍ଯଃ ପରାଂ ନିର୍ଵୃତିମାପ ହ
ତାପରେ, ଯେଉଁ ପିଉଷ ଭରା କଳଶ ଜରା ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦୂର କରେ, ସେଠାକୁ ଦେଖି ସେ ମନରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସନ୍ତୋଷ ଅନୁଭବ କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ପୀଯୂଷକଲଶ ଆନନ୍ଦାସ୍ରୋଦବିନ୍ଦଵଃ
ସେଇ ପିଉଷ ଭରା କଳଶରେ ଆନନ୍ଦର ଧାରାର ତିଅଁ ତିଅଁ ଝରଣା ଥିଲା।
ସର୍ଵ ଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନା ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତା
ସେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଓ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲେ।
ତତ୍ରୋତ୍ପନ୍ନାଂ ତଥା ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ତୁଲସୀଂ ଚ ଦଦୁର୍ହରେଃ
ସେଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ତୁଳସୀଙ୍କୁ ହରିଙ୍କୁ ଦିଆଗଲା।
ତତୋଽତୀଵ ପ୍ରିଯକରା ତୁଲସୀ ଜଗତାଂ ପତେଃ
ତାପରେ ତୁଳସୀ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁତ ପ୍ରିୟ ହେଲେ।