ପରଦୀପ ପ୍ରବୋଧସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯମପି ଵୈ ଶ୍ରୁତମ୍
ଅନ୍ୟର ଦୀପ ଜାଗ୍ରତ କରିବାର ମହତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଯାଇଛି।
ଯସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ଦୀପଦାନେ ମତିର୍ଭଵେତ୍
କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୀପ ଦାନ ପାଇଁ ମନେ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ।
ସଂପ୍ରାପ୍ତେ କାର୍ତିକେ ମାସି ପ୍ରାତଃସ୍ନାନପରାଯଣଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଆସିଲେ ଯିଏ ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ନିଷ୍ଠା କରେ,
ସର୍ଵଲୋକାଧିପୋ ଭୂତ୍ଵା ସର୍ଵସଂପତ୍ସମନ୍ଵିତଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଅଧିପତି ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ।
ସ୍ନାନଦାନକ୍ରିଯାପୂର୍ଵଂ ହରିମଂଦିରମସ୍ତକେ କାର୍ତିକେ ଶୁଦ୍ଧପୂର୍ଣାଯାଂ ଵିଧିନୋତ୍ସର୍ଜଯେଚ୍ଚ ତମ୍
ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ କ୍ରିୟା କରିବା ପୂର୍ବରୁ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁଦ୍ଧ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିରେ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଚୂଡ଼ା ଉପରେ ଏହାକୁ ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ଯଃ କରୋତି ଵିଧାନେନ କାର୍ତିକେ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଦୀପକମ୍
ଯେଉଁଠି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆକାଶରେ ଦୀପ ଜଳାଏ—
ଅତ୍ର ତେ ଵର୍ଣଯିଷ୍ଯାମି ଇତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍
ଏହା ସଂପର୍କରେ ପୁରୁଣା ଏକ ଗଳ୍ପ ମୁଁ ତୋତେ କହିବି।
ପୁରା ତୁ ନିଷ୍ଠୁରୋନାମ ଲୁବ୍ଧକୋ ଲୋକକଂଟକଃ 2.4.7.
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ନିଷ୍ଠୁର ନାମକ ଜଣେ କ୍ରୁର ଶିକାରୀ ଥିଲେ, ଯିଏ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିଲେ।
ଵନେ ଚରନ୍ମୃଗାନ୍ସର୍ଵାନ୍ହତ୍ଵା ଵୃତ୍ତିମକଲ୍ପଯତ୍
ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରୁଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପଶୁକୁ ମାରି ତାଙ୍କର ଜୀବିକା ଚାଲାଉଥିଲେ।
କଂଚିଦ୍ଗ୍ରାମଂ ଜଗାମାଶୁ ଚୌର୍ଯାର୍ଥଂ କାର୍ତିକେ ମୁନେ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ମୁନି, ସେ ଚୋରି କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକ ଗ୍ରାମକୁ ଶୀଘ୍ର ଚଳିଗଲେ।
ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମାଖ୍ଯଵିପ୍ରସ୍ଯ ଵଚନାତ୍କାର୍ତିକେ ସୁଧୀଃ
ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମା ନାମକ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ—
ଦୀପଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ମହାଭକ୍ତ୍ଯା ଅଶୃଣୋଚ୍ଚ କଥାଂ ନିଶି
ସେ ମହାଭକ୍ତି ସହିତ ଦୀପ ଦାନ କଲେ ଏବଂ ରାତିରେ ଏକ କଥା ଶୁଣିଲେ।
ରାଜ୍ଞା ଦତ୍ତଂ ଵ୍ଯୋମଦୀପଂ ପଶ୍ଯନ୍କ୍ଷଣମତିଷ୍ଠତ
ସେ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଆକାଶଦୀପକୁ ଦେଖି କିଛି ଖଣ୍ଡ ଦିଁଠି ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ।
ଶୀଘ୍ରମାଗତ୍ଯ ଜଗ୍ରାହ ତୈଲପାତ୍ରଂ ସଦୀପକମ୍
ସେ ଶୀଘ୍ର ଆସି ଦୀପ ସହିତ ତେଲର ପାତ୍ର ଉଠାଇନେଲେ।
ତତ୍ର ପୀତ୍ଵା ତୁ ତୈଲଂ ଚ ଦୀପଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ସ ପକ୍ଷିରାଟ୍
ସେଠାରେ, ପକ୍ଷୀରାଜ ତେଲ ପିଇ ଦୀପକୁ ରଖିଦେଲେ।
ତଦାନୀଂ ଦୈଵଯୋଗେନ ଗ୍ରହୀତୁଂ ପକ୍ଷିସତ୍ତମମ୍
ସେଇ ସମୟରେ, ଦେବତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ, କେହି ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷୀକୁ ଧରିବାକୁ ଆସିଲେ।
ତଦଗ୍ରେ ମୁଖଦୀପଂ ଚ ପଶ୍ଯନ୍କ୍ଷଣମତିଷ୍ଠତ
ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ମୁଁହରେ ଦୀପ ଦେଖି, ସେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଦିଁଠି ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ।
ରାଜ୍ଞେ ସୁକୃତିନାମ୍ନେ ଚ ତୌ ଵୈ ଶୁଶ୍ରୁଵତୁଃ କ୍ଷଣମ୍ 2.4.7.
ସେଠି, ସୁକୃତିନାମକ ରାଜାଙ୍କୁ ଦୁଇଜଣେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଶୁଣିଲେ।
ମାର୍ଜାରୋ ଜଗୃହେ ତତ୍ର ଶାଖାମତରଗତଂ ଖଗମ୍
ସେଠାରେ ଏକ ବିଲେଇ ଶାଖା ଉପରେ ଯାଇଥିବା ପକ୍ଷୀକୁ ଧରିଲା।
ଭଗ୍ନଗାତ୍ରୌ ମୃତୌ ତତ୍ର ପକ୍ଷିମାର୍ଜାରକୌ ଭୁଵି
ସେଠି, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଅଙ୍ଗ ସହିତ, ପକ୍ଷୀ ଓ ବିଲେଇ ଭୂମିରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ତତ୍ସର୍ଵଂ ଲୁବ୍ଧକୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚୌର୍ଯାର୍ଥଂ ସମୁପାଗତଃ
ଏହି ସବୁ ଦୃଶ୍ୟ ଚୋରି କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଥିବା ଲୁଭ୍ଧକ ଦେଖିଲେ।
ଚଂଦ୍ରଶର୍ମାଣମାଭାଷ୍ଯ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକି ଏହି କଥା କହିଲେ:
ରାଜ୍ଞା ସୁକୃତିନା ଦତ୍ତଂ ଵ୍ଯୋମଦୀପଂ ମନୋହରମ୍
ଏକ ଧର୍ମିକ ରାଜା ଏକ ସୁନ୍ଦର ଆକାଶଦୀପ ଦାନ କରିଥିଲେ।
ତୈଲଂ ପୀତ୍ଵା ତୁ ତତ୍ପାତ୍ରଂ ସଦୀପଂ ତୁ ମନୋହରମ୍
ତାପରେ, ତେଲ ପିଇସାରି, ସେ ପାତ୍ରଟି ଏବଂ ସେଇ ଆକର୍ଷକ ଦୀପକୁ ନେଇଗଲେ।
ମାର୍ଜାରୋଽପ୍ଯାଗତସ୍ତତ୍ର ଗ୍ରହୀତୁଂ ପକ୍ଷିପୁଂଗଵମ୍
ସେଠାକୁ ଗୋଟିଏ ବିଲେଇ ମଧ୍ୟ ଆସିଲା, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ ଧରିବାକୁ।
ତ୍ଵନ୍ମୁଖାତ୍କଥ୍ଯମାନାଂ ହି କଥାଂ ଶୁଶ୍ରୁଵତୁଃ କ୍ଷଣମ୍
ତୁମେ କହୁଥିବା କଥାକୁ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଣିଲେ।
ତୌ ଵୃକ୍ଷାତ୍ପତିତୌ ମୃତ୍ଯୁଂ ପ୍ରାପ୍ତୌ ଚ କ୍ଷଣମାତ୍ରତଃ
ସେ ଦୁଇଜଣ ଗଛରୁ ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ତଦାଶ୍ଚର୍ଯମହଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵାଂ ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସମୁପାଗତଃ 2.4.7.
ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିସମାପନ୍ନୌ ମୁକ୍ତୌ କେନ ଚ କର୍ମଣା
ପଶୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେମାନେ କେଉଁ କର୍ମରେ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ?
ଶୃଣୁ ଲୁବ୍ଧ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଯୋର୍ଵୃତ୍ତାଂତମଂଜସା
ଶୁଣ, ଲୋଭୀ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର କଥା ସରଳ ଭାବରେ କହିଦେବି।