ନିଂଦାଂ ଭଗଵତଃ ଶୃଣ୍ଵଂସ୍ତତ୍ପରସ୍ଯ ଜନସ୍ଯ ଚ
ଭଗବାନ୍ ଓ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ନିନ୍ଦା ଶୁଣିଲେ—
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଂ ତୁ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍କାର୍ତିକେ କେଶଵସ୍ଯ ହି
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯିଏ କେଶବଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ—
ଦଂଡପ୍ରଣାମଂ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍କାର୍ତିକେ କେଶଵାଽଗ୍ରତଃ 2.4.6.
ଯେଉଁଠି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ କେଶବଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରାଯାଏ—
କୁଟୁମ୍ବଭୋଜନଂ ଚୈଵ କାର୍ତିକେ ଭକ୍ତିସଂଯୁତଃ
ଏବଂ ଯିଏ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଖାଇବାକୁ ଦେଇଥାଏ—
ପରସ୍ତ୍ରୀସଂଗମଂ ଯସ୍ତୁ କାର୍ତିକେ କୁରୁତେ ନରଃ
କିନ୍ତୁ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଜଣେ ଜୀବନସାଥୀ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ କରେ—
ତୁଲସୀମୃତ୍ତିକାପୁଂଡ୍ରଂ ଲଲାଟେ ଯସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତେ
ଯାହାର କପାଳରେ ତୁଳସୀ, ମାଟି କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ—
ଶାକଂ ଵା ଲଵଣଂ ଵାଽପି ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଵା ଭଵିଷ୍ଯତି
ଶାକ, ଲୁଣ କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ହେଉ—
ଇତ୍ଯାଦ୍ଯା ବହଵୋ ଧର୍ମାଃ କାର୍ତିକେ ଵିଷ୍ଣୁଵଲ୍ଲଭାଃ
ଏଭଳି ଅନେକ ଧର୍ମ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଅଛି, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ—
ହରିସଂତୁଷ୍ଟଯେ କାର୍ଯସ୍ତ୍ଯାଗୋ ଵା ସ୍ଵେଷ୍ଟଵସ୍ତୁନଃ
ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଜିନିଷ ଛାଡ଼ିବା ମଧ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ—
ସର୍ଵଵ୍ରତାନି ଚୈକତ୍ର ସତ୍ଯଵ୍ରତମଥୈକତଃ
ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ଏକ ସ୍ଥାନରେ, କିମ୍ବା କେବଳ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ—
ଅନ୍ଯଧର୍ମେଷ୍ଵଧିକୃତିଃ କୁଲଜାତିଵିଭାଗତଃ
ଅନ୍ୟ ଧର୍ମ କରିବା ଯୋଗ୍ୟତା କୁଳ ଓ ଜାତି ଅନୁଯାୟୀ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ—
ଗୋଗ୍ରାସଃ କାର୍ତିକେ ମାସି ଵିଶେଷାଦ୍ଯୈସ୍ତୁ ଦୀଯତେ
ବିଶେଷ କରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଗାଈକୁ ଖାଇବାକୁ ଦେବା ନିୟମ ଅଛି—
ଵିଷ୍ଣୁଦେଵାଲଯଂ ପ୍ରାତଃ ସଂମାର୍ଜଯତି କାର୍ତିକେ 2.4.6.
ଯିଏ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପ୍ରଭାତେ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିର ସଫା କରେ—
ଦଦ୍ଯାତ୍କାର୍ତିକମାସେ ତୁ ଧର୍ମକାଷ୍ଠାନି ଭୂରିଶଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଧର୍ମକାମ୍ୟ ପାଇଁ ବହୁତ କାଠ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ—
ସୁଧାଦି ଲେପଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ କାର୍ତିକେ ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରେ
ଯିଏ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିରକୁ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ପଦାର୍ଥ ଲଗାଏ—
ଦେଵାଲଯେ ଵା ତୀର୍ଥେ ଵା କୃତୋ ଦୁଷ୍ଟୈର୍ନୃପୈଃ କରଃ
ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ ଦେଉଳ କିମ୍ବା ତୀର୍ଥରେ କର ଲାଗାଇଲେ—
କାର୍ତିକେ ମାସି ଯୋ ଵିପ୍ରୋ ଗଭସ୍ତୀଶ୍ଵରସନ୍ନିଧୌ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ—
ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ତୁ ଯୈଃ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତ୍ରିଵର୍ଷଂ କାର୍ତିକଵ୍ରତମ୍
ଯେମାନେ ବାରାଣସୀରେ ତିନି ବର୍ଷ ରହି କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତ କରନ୍ତି—
ଇହ ଲୋକେ ଫଲଂ ତେଷାଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଜାଯତେ କିଲ
ସେମାନଙ୍କର ଫଳ ଏହି ଲୋକରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ—
ପଲାଂଡୁଂ ଶୃଂଗଂ ମାଂସଂ ଚ ଶଯ୍ଯାଂ ସୌଵୀରକଂ ତଥା
ପିଆଜ, ରସୁଣ, ମାଂସ, ଶୋଇବା ଶଯ୍ୟା ଓ ମଦ୍ୟ—
ଧାତ୍ରୀଫଲଂ ଭାନୁଵାରେ ପରଦେଶାଗମଂ ତଥା
ରବିବାରରେ ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ଓ ବିଦେଶରୁ ଆଣିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଦେଵଵେଦଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ଗୁରୁଗୋଵ୍ରତିନାଂ ତଥା
ଦେବତାଙ୍କ, ବେଦପାଠକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗୁରୁ ଓ ଗାଈଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରତ ରଖୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନରକସ୍ଯ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ତୈଲାଭ୍ଯଂଗଂ ଚ କାରଯେତ୍ ନାଲିକାଂ ମୂଲକଂ ଚୈଵ କୂଷ୍ମାଂଡଂ ଚ କପିତ୍ଥକମ୍ 2.4.6.
ନରକଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ ଦେହକୁ ତେଲ ଲଗାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ଦିନ ନାଳି, ମୂଳା, କୁମ୍ହଡ଼ା ଓ କପିଥ ଖାଇବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ରଜସ୍ଵଲାଂତ୍ଯଜ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ପତିତଽଵ୍ରତିକୈସ୍ତଥା
ରଜସ୍ୱଳା ଜଣେ ମହିଳା, ଚୁତ୍ତିକରା, ବିଦେଶୀ, ପତିତ ଓ ଅବ୍ରତୀ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏଭିର୍ଦୃଷ୍ଟଂ ଚ କାକୈଶ୍ଚ ସୂତିକାନ୍ନଂ ଚ ଯଦ୍ଭଵେତ୍
ଏହି ଲୋକମାନେ କିମ୍ବା କାଉଁଠି ଦେଖିଥିବା ଖାଦ୍ୟ, ଏବଂ ନବଜାତ ଶିଶୁର ମାଆ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କ୍ରମାତ୍କୂଷ୍ମାଂଡବୃହତୀତରୁଣୀମୂଲକଂ ତଥା
କ୍ରମକ୍ରମେ କୁମ୍ହଡ଼ା, ବୃହତୀ ଓ କଞ୍ଚା ମୂଳା ମୂଳ ଖାଇବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନାରିକେଲମଲାବୁଂ ଚ ପଟୋଲଂ ବୃହତୀଫଲମ୍
ନଡ଼ିଆ, ଲାଉ, ପଟୋଳ ଓ ବୃହତୀ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଶାକାନ୍ଯେତାନି ଵର୍ଜ୍ଯାନି କ୍ରମାତ୍ପ୍ରତିପଦାଦିଷୁ
ଏହି ସବୁ ଶାକସବ୍ଜିଗୁଡ଼ିକୁ ଚନ୍ଦ୍ରମାସର ପ୍ରଥମ ଦିନରୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍।
କାର୍ତିକଵ୍ରତିନଃ ପୁଣ୍ଯଂ ଯଥୋକ୍ତଵ୍ରତକାରିଣଃ
ଯେଉଁମାନେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ବ୍ରତ ନିୟମ ମାନିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ନେହ ଭୂଯୋ ମେ ଵିଦ୍ଯତେ ଦେଵସତ୍ତମ
ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ମୋ ପାଖରୁ ଆଉ କିଛି ଶୁଣିବାକୁ ବାକି ନାହିଁ।