ଶଂଖଦାନଂ ତୁ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ତଥା ଚକ୍ରାଂକିତସ୍ଯ ଚ
ଯିଏ ଶଂଖ କିମ୍ବା ଚକ୍ର ଚିହ୍ନିତ ବସ୍ତୁ ଦାନ କରେ—
ଗୀତାପାଠଂ ତୁ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍କାର୍ତିକେ ଵିଷ୍ଣୁଵଲ୍ଲଭେ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମାସରେ ଯିଏ ଗୀତା ପାଠ କରେ—
ଶ୍ରୀମଦ୍ରାଗଵତସ୍ଯାଽପି ଶ୍ରଵଣଂ ଯଃ ସମାଚରେତ୍ 2.4.6.
ଯିଏ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ଶୁଣେ—
ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ନିରାହାରମୁପଵାସଂ କରୋତି ଯଃ
ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଯିଏ ଖାଇବା ଛାଡ଼ି ଉପବାସ କରେ—
ଶାଲିଗ୍ରାମସ୍ଯ ନୈଵେଦ୍ଯଂ କୋଟିଯଜ୍ଞଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଶାଳିଗ୍ରାମଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେବାର ଫଳ କୋଟି ଯଜ୍ଞର ଫଳ ସମାନ।
ପୂଜାକାଲେ ତୁ ଦେଵସ୍ଯ ଘଣ୍ଟାନାଦଂ କରୋତି ଯଃ
ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାବେଳେ ଯିଏ ଘଣ୍ଟା ନାଦ କରେ—
ପରାନ୍ନଂ ଵର୍ଜଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ କାର୍ତିକେ ଵିଷ୍ଣୁତୁଷ୍ଟଯେ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଯିଏ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଭୋଜନ ତ୍ୟାଗ କରେ—
ଅଧ୍ଵଗଂ ତୁ ପରିଶ୍ରାଂତଂ କାଲେ ଚ ଗୃହମାଗତମ୍
ଯେଉଁ ଯାତ୍ରୀ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ସମୟରେ ଘରକୁ ଆସେ—
ନିଂଦାଂ କୁର୍ଵଂତି ଯେ ମୂଢା ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ଯେଉଁ ମୂଢ଼ମନ୍ତି ମହାତ୍ମା ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି—
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭାଗଵତାନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ସନ୍ମୁଖୋ ନ ଚ ଯାତି ହି
ଭାଗବତ ଭକ୍ତମାନେ ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁହଁ ଦେଇ ଯାନ୍ତି ନାହିଁ—
ନିଂଦାଂ ଭଗଵତଃ ଶୃଣ୍ଵଂସ୍ତତ୍ପରସ୍ଯ ଜନସ୍ଯ ଚ
ଭଗବାନ୍ ଓ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ନିନ୍ଦା ଶୁଣିଲେ—
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଂ ତୁ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍କାର୍ତିକେ କେଶଵସ୍ଯ ହି
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯିଏ କେଶବଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ—
ଦଂଡପ୍ରଣାମଂ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍କାର୍ତିକେ କେଶଵାଽଗ୍ରତଃ 2.4.6.
ଯେଉଁଠି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ କେଶବଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରାଯାଏ—
କୁଟୁମ୍ବଭୋଜନଂ ଚୈଵ କାର୍ତିକେ ଭକ୍ତିସଂଯୁତଃ
ଏବଂ ଯିଏ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଖାଇବାକୁ ଦେଇଥାଏ—
ପରସ୍ତ୍ରୀସଂଗମଂ ଯସ୍ତୁ କାର୍ତିକେ କୁରୁତେ ନରଃ
କିନ୍ତୁ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଜଣେ ଜୀବନସାଥୀ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ କରେ—
ତୁଲସୀମୃତ୍ତିକାପୁଂଡ୍ରଂ ଲଲାଟେ ଯସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତେ
ଯାହାର କପାଳରେ ତୁଳସୀ, ମାଟି କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ—
ଶାକଂ ଵା ଲଵଣଂ ଵାଽପି ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଵା ଭଵିଷ୍ଯତି
ଶାକ, ଲୁଣ କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ହେଉ—
ଇତ୍ଯାଦ୍ଯା ବହଵୋ ଧର୍ମାଃ କାର୍ତିକେ ଵିଷ୍ଣୁଵଲ୍ଲଭାଃ
ଏଭଳି ଅନେକ ଧର୍ମ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଅଛି, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ—
ହରିସଂତୁଷ୍ଟଯେ କାର୍ଯସ୍ତ୍ଯାଗୋ ଵା ସ୍ଵେଷ୍ଟଵସ୍ତୁନଃ
ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଜିନିଷ ଛାଡ଼ିବା ମଧ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ—
ସର୍ଵଵ୍ରତାନି ଚୈକତ୍ର ସତ୍ଯଵ୍ରତମଥୈକତଃ
ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ଏକ ସ୍ଥାନରେ, କିମ୍ବା କେବଳ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ—
ଅନ୍ଯଧର୍ମେଷ୍ଵଧିକୃତିଃ କୁଲଜାତିଵିଭାଗତଃ
ଅନ୍ୟ ଧର୍ମ କରିବା ଯୋଗ୍ୟତା କୁଳ ଓ ଜାତି ଅନୁଯାୟୀ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ—
ଗୋଗ୍ରାସଃ କାର୍ତିକେ ମାସି ଵିଶେଷାଦ୍ଯୈସ୍ତୁ ଦୀଯତେ
ବିଶେଷ କରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଗାଈକୁ ଖାଇବାକୁ ଦେବା ନିୟମ ଅଛି—
ଵିଷ୍ଣୁଦେଵାଲଯଂ ପ୍ରାତଃ ସଂମାର୍ଜଯତି କାର୍ତିକେ 2.4.6.
ଯିଏ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପ୍ରଭାତେ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିର ସଫା କରେ—
ଦଦ୍ଯାତ୍କାର୍ତିକମାସେ ତୁ ଧର୍ମକାଷ୍ଠାନି ଭୂରିଶଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଧର୍ମକାମ୍ୟ ପାଇଁ ବହୁତ କାଠ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ—
ସୁଧାଦି ଲେପଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ କାର୍ତିକେ ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରେ
ଯିଏ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିରକୁ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ପଦାର୍ଥ ଲଗାଏ—
ଦେଵାଲଯେ ଵା ତୀର୍ଥେ ଵା କୃତୋ ଦୁଷ୍ଟୈର୍ନୃପୈଃ କରଃ
ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ ଦେଉଳ କିମ୍ବା ତୀର୍ଥରେ କର ଲାଗାଇଲେ—
କାର୍ତିକେ ମାସି ଯୋ ଵିପ୍ରୋ ଗଭସ୍ତୀଶ୍ଵରସନ୍ନିଧୌ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ—
ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ତୁ ଯୈଃ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତ୍ରିଵର୍ଷଂ କାର୍ତିକଵ୍ରତମ୍
ଯେମାନେ ବାରାଣସୀରେ ତିନି ବର୍ଷ ରହି କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତ କରନ୍ତି—
ଇହ ଲୋକେ ଫଲଂ ତେଷାଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଜାଯତେ କିଲ
ସେମାନଙ୍କର ଫଳ ଏହି ଲୋକରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ—
ପଲାଂଡୁଂ ଶୃଂଗଂ ମାଂସଂ ଚ ଶଯ୍ଯାଂ ସୌଵୀରକଂ ତଥା
ପିଆଜ, ରସୁଣ, ମାଂସ, ଶୋଇବା ଶଯ୍ୟା ଓ ମଦ୍ୟ—