ତସ୍ମାତ୍ତାଂ ଗଚ୍ଛ ଦେଵି ତ୍ଵଂ ତତଃ ପାପାଦ୍ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯସେ
ସେଥିପାଇଁ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯାଅ; ତାପରେ ତୁମେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବ।
ତଜ୍ଜଲସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେଣ କାର୍ତିକେ ଵିଷ୍ଣୁପାଦଜା
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଳକୁ କେବଳ ଛୁଇଁଲେ,
କାର୍ତିକେ ପ୍ରତିଵର୍ଷଂ ତୁ ଗଂଗା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପାଵନୀମ୍
ପ୍ରତିବର୍ଷ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଗଙ୍ଗା,
ତଜ୍ଜଲସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେଣ କାର୍ତିକେ ଵିଷ୍ଣୁପାଦଜା
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଳକୁ କେବଳ ଛୁଇଁଲେ,
ତସ୍ମାଚ୍ଛସ୍ତଂ ତୁଲାସ୍ନାନଂ କାଵେର୍ଯ୍ଯାଂ ଶସ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ
ତେଣୁ, ତୁଳା ରାଶିରେ କାବେରୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
ଵିମୁକ୍ତଦୁରିତଃ ସଦ୍ଯସ୍ତତୋ ଯାତି ପରାଂ ଗତିମ୍
ସେ ତୁରନ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ପରମ ଗତିକୁ ଅପେକ୍ଷା କରେ।
ଇତିହାସମିମଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କାର୍ତିକଵ୍ରତତତ୍ପରଃ
ଏହି ଇତିହାସ ଶୁଣି, ଯିଏ କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖେ,
ରାତ୍ରିଶେଷେ ଭଵେତ୍ସ୍ନାନମୁତ୍ତମଂ ଵିଷ୍ଣୁତୁଷ୍ଟିକୃତ୍ 2.4.4.
ରାତିର ଶେଷ ଭାଗରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ।
ତାଵଦେଵ ଭଵେତ୍ସ୍ନାନମନ୍ଯଥା ତନ୍ନ କାର୍ତିକମ୍
ଏହିପରି ସ୍ନାନ ହେଲେ ମାତ୍ର କାର୍ତ୍ତିକ ସ୍ନାନ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ; ଅନ୍ୟଥା ତାହା କାର୍ତ୍ତିକ ନୁହେଁ।
ଅପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯତ୍କୃତଂ ଧର୍ମ୍ଯଂ ଭର୍ତାରଂ ତତ୍କ୍ଷଯଂ ନଯେତ୍
ସ୍ତ୍ରୀ ଯଦି ପତିଙ୍କୁ ପଚାରିନାହିଁ ଧାର୍ମିକ କାମ କରେ, ସେଥିରେ ତାଙ୍କର କ୍ଷୟ ହୁଏ।
କୁର୍ଯାତ୍ସହସ୍ରପାପାନି ଭର୍ତ୍ରାଽଽଜ୍ଞାଂ ଯା ସମାଚରେତ୍
ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ ପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ବିରୁଦ୍ଧରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ହଜାରଟି ପାପ କରେ।
ଦରିଦ୍ରଃ ପତିତୋ ମୂର୍ଖୋ ଦୀନୋଽପି ଯଦି ଚେତ୍ପତିଃ
ପତି ଯଦି ଦରିଦ୍ର, ପତିତ, ମୂର୍ଖ କିମ୍ବା ଦୁଃଖୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ,
କଲୌ ଵତ୍ସ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଶୈଥିଲ୍ଯଂ ସ୍ନାନକର୍ମଣି
ହେ ପୁତ୍ର, କଳିଯୁଗରେ ମଣିଷମାନେ ସ୍ନାନ କର୍ମରେ ଅଲସତା ଦେଖାନ୍ତି।
ଯସ୍ଯ ହସ୍ତୌ ଚ ପାଦୌ ଚ ଵାଙ୍ମନଶ୍ଚ ସୁସଂଯତମ୍
ଯାହାର ହାତ, ପାଉଁ, କଥା ଓ ମନ ଭଲଭାବେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ,
ଅଶ୍ରଦ୍ଦଧାନଃ ପାପାତ୍ମା ନାସ୍ତିକଶ୍ଛିନ୍ନମାନସଃ
ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନ, ପାପୀ, ନାସ୍ତିକ ଓ ଭଙ୍ଗ ମନବଳିଆ,
ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ଯୋ ଵିପ୍ରସ୍ତୀର୍ଥସ୍ନାଯୀ ସଦା ଭଵେତ୍
ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଉଠି, ସଦା ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ,
ସ୍ନାନଂ ଚତୁର୍ଵିଧଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସ୍ନାନଵିଦ୍ଭିର୍ମନୀଷିଭିଃ
ସ୍ନାନରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହିଛନ୍ତି, ସ୍ନାନ ଚାରି ପ୍ରକାରର ହୁଏ।
ଵାଯଵ୍ଯଂ ଗୋରଜଃସ୍ନାନଂ ଵାରୁଣଂ ସାଗରାଦିଷୁ 2.4.4.
ଏହି ସ୍ନାନଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି: ବାୟୁ ସ୍ନାନ, ଗୋମୟ ଧୂଳି ସ୍ନାନ, ପାଣି ସ୍ନାନ ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଜଳରେ ସ୍ନାନ।
ସ୍ନାନାନାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଵିଶିଷ୍ଟଂ ତତ୍ର ଵାରୁଣମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ନହାନି ମଧ୍ୟରେ, ପାଣିରେ ନହାଇବାକୁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ।
ତୂଷ୍ଣୀମେଵ ହି ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଚୈଵ ତଥା ସ୍ମୃତମ୍
ଶୂଦ୍ରମାନେ ଓ ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ଝିଅମାନେ ପାଇଁ ଚୁପ୍ଚାପ୍ ନହାଇବା ନିୟମ ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ପାପୈଃ ସର୍ଵୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯଂତେ ସ୍ନାନାତ୍କାର୍ତିକମାଘଯୋଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ଓ ମାଘ ମାସରେ ନହାଇଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂରେଇଯାଏ।
ପୁଷ୍କରେ ତୀର୍ଥଵର୍ଯେ ତୁ ନଂଦାଯାଃ ସଂଗମେ ପୁରା
ପୁରୁଣା କାଳରେ, ପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ନନ୍ଦା ନଦୀ ମିଳନ ସ୍ଥଳୀରେ—
* ନଂଦାଯା ଵଚନେନୈଵ କାର୍ତିକେ ସା ପରଂ ଯଯୌ
ନନ୍ଦାଙ୍କର ଆଦେଶରେ, ସେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଯଚ୍ଛୁତ୍ଵା ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମୁକ୍ତୋ ମୋକ୍ଷମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ଏହା ଶୁଣିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
କାର୍ତିକେ ମାସି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ନିଷିଦ୍ଧାନି ଚ ଵର୍ଜଯେତ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଆସିଲେ, ଯାହା ନିଷିଦ୍ଧ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଫଲାନି ବହୁବୀଜାନି ଧାନ୍ଯାନି ଦ୍ଵିଦଲାନ୍ଯପି
ଅନେକ ମଣ୍ଡା ଥିବା ଫଳ ଓ ଦୁଇ ଭାଗ ହୋଇଥିବା ଧାନ୍ୟ—
ଅଲାବୁଂ ଗୃଂଜରଂ ଚୈଵ ଵୃଂତାକଂ ବୃହତୀଫଲମ୍
ଲାଉ, କାକୁଡି, ବେଗୁନ ଓ ବୃହତୀ ଫଳ—
ପୁନର୍ଭୋଜନଂ ମାଧ୍ଵଂ ଚ ପରାନ୍ନଂ କାଂସ୍ଯଭୋଜନମ୍
ପୁନର୍ଭୋଜନ, ମଧୁ, ଅନ୍ୟମାନେ ପକାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଓ କାଂସା ପାତ୍ରରେ ଭୋଜନ—
ଗଣାନ୍ନଂ ଗଣିକାନ୍ନଂ ଚ ତଥା ଵୈ ଗ୍ରାମଯାଜିନଃ
ଗୋଷ୍ଠୀର ଖାଦ୍ୟ, ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଗ୍ରାମର ୟାଜ୍ନିକଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ—
ଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ନମୃତୁଶାଂତ୍ଯାଶ୍ଚ ଜାତକଂ ନାମକଂ ତଥା
ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ, ଋତୁଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜନ୍ମ ଉତ୍ସବର ଖାଦ୍ୟ—