ତତଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠତରା କାଶୀ ଯସ୍ଯା ନାଶୋ ନ ଜାଯତେ
ତାପରେ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାଶୀ ଅଛି, ଯାହାର କେବେ ନାଶ ହୁଏନାହିଁ।
କାଶିକାଯା ନୈଵ ନାଶୋ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯପି ମୃତେ ସତି ତସ୍ଯାଂ ପଂଚନଦଂ ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍
କାଶୀର କେବେ ନାଶ ହୁଏନାହିଁ, ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମା ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ସେଠି ପଞ୍ଚନଦ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଆଗତେ କାର୍ତିକେ ମାସି ରୌରଵଂ ନରକଂ ଗତାଃ
କାର୍ତିକ ମାସ ଆସିଲେ, ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଇଥିବା ଲୋକମାନେ—
କଶ୍ଚିଦ୍ଭାଗ୍ଯଵତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଗତ୍ଵା ପଂଚନଦେ ଶୁଭେ
ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଜଣେ, ପବିତ୍ର ପଞ୍ଚନଦକୁ ଯାଇ—
ତୀର୍ଥରାଜାଦିତୀର୍ଥାନି ପ୍ରାପ୍ତେ କାର୍ତିକମାସକେ
କାର୍ତିକ ମାସ ଆସିଲେ, ତୀର୍ଥରାଜ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି।
କୃତ୍ଵା ତୁ ଲକ୍ଷପାପାନି ସ୍ନାତ୍ଵା ପଂଚନଦେ ଶୁଭେ
ଏକ ଲକ୍ଷ ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପବିତ୍ର ପଞ୍ଚନଦରେ ସ୍ନାନ କରି—
ଯୈଃ ସ୍ନାତଂ କାର୍ତିକେ ମାସି ସକୃତ୍ପଂଚନଦେ ଶୁଭେ
କାର୍ତିକ ମାସରେ ପବିତ୍ର ପଞ୍ଚନଦରେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ—
ତାଵତା ଵୈ ଵିମୁକ୍ତାଽଘୋ ଵିଷ୍ଣୁସାଯୁଜ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। 2.4.4.
ଏତିକି କରିଲେ, ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟ ପାଇଯାନ୍ତି।
କାଵେର୍ଯ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କୋ ଵଦେତ୍ପରମୁତ୍ତମମ୍
କାବେରୀର ସର୍ବୋତ୍ତମ ମହିମା କିଏ କହିପାରିବ?
କାଵେର୍ଯା ଵିଷଯେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ସାଵଧାନମନାଃ ଶୃଣୁ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାବେରୀ ଅଞ୍ଚଳ ବିଷୟରେ ଆଗ୍ରହପୂର୍ବକ ଶୁଣ।
ଗଂଗା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପାପଘ୍ନୀ ଵର୍ତତେ ଲୋକପୂଜିତା
ଗଙ୍ଗା, ତିନି ଲୋକର ପାପ ନାଶ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପୂଜିତା ଅଛି।
ସର୍ଵଲୋକାଃ ସମାଗତ୍ଯ ମଯି ପାପଂ ତ୍ଯଜଂତି ହି
ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏକଠା ହୋଇ, ମୋ ମଧ୍ୟରେ ପାପ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି।
ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଜଗାମ କୈଲାସଂ ଗିରିଜାଵଲ୍ଲଭଂ ଭଵମ୍
ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପାଇଁ କୈଳାସକୁ, ଗିରିଜାର ପ୍ରିୟ ଭବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ସର୍ଵେ ଲୋକାଃ ସମାଗତ୍ଯ ମଯି ପାପଂ ତ୍ଯଜଂତି ହି
ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏକଠା ହୋଇ, ମୋ ମଧ୍ୟରେ ପାପ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି।
ତତ୍ପାପଂ ତୁ ମଯା ସୋଢୁଂ ନ ଶକ୍ଯଂ ପାର୍ଵତୀପତେ
ହେ ପାର୍ବତୀପତି, ସେହି ପାପକୁ ମୁଁ ସହିପାରିବିନାହିଁ।
ଏଵଂ ଗଂଗାଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯାହ ପରମେଶ୍ଵରଃ ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ ପାପନିର୍ହରଣାଯାଦୌ ପଦ୍ମନାଭାଂଘ୍ରିପଂକଜାତ୍
ଗଙ୍ଗାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପରମେଶ୍ୱର ଉତ୍ତର ଦେଲେ— ରୁଦ୍ର କହିଲେ: 'ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ଚରଣ କମଳରୁ—'
ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତାଽସି ତ୍ଵଂ ଦେଵି କିମର୍ଥଂ ତପ୍ଯତେ ତ୍ଵଯା
ତୁମେ ଦେବୀ ଭାବରେ ପ୍ରକଟ ହେଇଛ, କିପାଇଁ ଏତେ ତପ କରୁଛ?
ତଥାଽପି ପାପନିର୍ହାର ଉପାଯଂ ତେ ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍ 2.4.4.
ତଥାପି, ପାପ ଦୂର କରିବା ଉପାୟ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
ସର୍ଵୋତ୍କୃଷ୍ଟା ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ହରେର୍ବଲଵଶାତ୍ତୁ ସା
ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିନ୍ତୁ ହରିଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସେ ଅଧୀନ ହୋଇଯାନ୍ତି।
କାର୍ତିକେ ମାସି କାଵେର୍ଯାଂ ଯଃ ସ୍ନାନଂ କୁରୁତେ ନରଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ କାବେରୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରେ,
ତସ୍ମାତ୍ତାଂ ଗଚ୍ଛ ଦେଵି ତ୍ଵଂ ତତଃ ପାପାଦ୍ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯସେ
ସେଥିପାଇଁ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯାଅ; ତାପରେ ତୁମେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବ।
ତଜ୍ଜଲସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେଣ କାର୍ତିକେ ଵିଷ୍ଣୁପାଦଜା
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଳକୁ କେବଳ ଛୁଇଁଲେ,
କାର୍ତିକେ ପ୍ରତିଵର୍ଷଂ ତୁ ଗଂଗା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପାଵନୀମ୍
ପ୍ରତିବର୍ଷ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଗଙ୍ଗା,
ତଜ୍ଜଲସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେଣ କାର୍ତିକେ ଵିଷ୍ଣୁପାଦଜା
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଳକୁ କେବଳ ଛୁଇଁଲେ,
ତସ୍ମାଚ୍ଛସ୍ତଂ ତୁଲାସ୍ନାନଂ କାଵେର୍ଯ୍ଯାଂ ଶସ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ
ତେଣୁ, ତୁଳା ରାଶିରେ କାବେରୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
ଵିମୁକ୍ତଦୁରିତଃ ସଦ୍ଯସ୍ତତୋ ଯାତି ପରାଂ ଗତିମ୍
ସେ ତୁରନ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ପରମ ଗତିକୁ ଅପେକ୍ଷା କରେ।
ଇତିହାସମିମଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କାର୍ତିକଵ୍ରତତତ୍ପରଃ
ଏହି ଇତିହାସ ଶୁଣି, ଯିଏ କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖେ,
ରାତ୍ରିଶେଷେ ଭଵେତ୍ସ୍ନାନମୁତ୍ତମଂ ଵିଷ୍ଣୁତୁଷ୍ଟିକୃତ୍ 2.4.4.
ରାତିର ଶେଷ ଭାଗରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ।
ତାଵଦେଵ ଭଵେତ୍ସ୍ନାନମନ୍ଯଥା ତନ୍ନ କାର୍ତିକମ୍
ଏହିପରି ସ୍ନାନ ହେଲେ ମାତ୍ର କାର୍ତ୍ତିକ ସ୍ନାନ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ; ଅନ୍ୟଥା ତାହା କାର୍ତ୍ତିକ ନୁହେଁ।
ଅପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯତ୍କୃତଂ ଧର୍ମ୍ଯଂ ଭର୍ତାରଂ ତତ୍କ୍ଷଯଂ ନଯେତ୍
ସ୍ତ୍ରୀ ଯଦି ପତିଙ୍କୁ ପଚାରିନାହିଁ ଧାର୍ମିକ କାମ କରେ, ସେଥିରେ ତାଙ୍କର କ୍ଷୟ ହୁଏ।