ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣେନ ତୁ କାମାର୍ଥଂ ମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ ନାରଦେନ ଚ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ, ଏବଂ ନାରଦ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ—
ଅରୁଣ ଉଵାଚ ବ୍ରୂହି ଭାସ୍କର ସର୍ଵାତ୍ମନ୍କଦାଽଽରଭ୍ଯ ଵ୍ରତଂ କୃତମ୍
ଅରୁଣ କହିଲେ: ଭାସ୍କର, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, କେବେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ବ୍ରତ, ମୋତେ କହ।
ଅହଂ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଶର୍ଵଶ୍ଚ ଦେଵୀ ଵିଘ୍ନେଶ୍ଵରସ୍ତଥା
ମୁଁ, ବିଷ୍ଣୁ, ଶର୍ବ, ଦେବୀ ଏବଂ ବିଘ୍ନେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ—
ଅସ୍ମାକଂ ସର୍ଵ ଏଵୈତେ ଭେଦା ଵିଦ୍ଧି ଖଗେଶ୍ଵର
ଖଗେଶ୍ୱର, ଏହି ସମସ୍ତେ ଆମର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପ ବୋଲି ଜାଣ।
କର୍ତଵ୍ଯଂ କାର୍ତିକସ୍ନାନଂ ସର୍ଵପାପାପନୁତ୍ତଯେ
ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କାର୍ତ୍ତିକ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଇଷପୂର୍ଣାଂ ସମାରଭ୍ଯ ଯାଵତ୍କାର୍ତିକପୂର୍ଣିମା
ଈଷ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—
ଦେଵୀପକ୍ଷଂ ସମାରଭ୍ଯ ମହାରାତ୍ରିଚତୁର୍ଦଶୀ 2.4.3.
ଦେବୀ ପକ୍ଷରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମହାରାତ୍ରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ଗଣପକ୍ଷଂ ସମାରଭ୍ଯ କୃଷ୍ଣା ଯା କାର୍ତିକେ ଭଵେତ୍
ଗଣ ପକ୍ଷରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, କାର୍ତ୍ତିକରେ ଯେଉଁ କୃଷ୍ଣା ପକ୍ଷ ଅଛି, ସେଠାଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ଏକାଦଶୀଂ ସମାରଭ୍ଯ ଆଶ୍ଵିନସ୍ଯାଽସିତେତରାମ୍ କୃତଂ ଯେନ ତୁ ତସ୍ଯ ସ୍ଯାତ୍ପରିତୁଷ୍ଟୋ ଜନାର୍ଦନଃ
ଏକାଦଶୀ ତାରିଖରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଶ୍ୱିନ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁଠି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ନ କାର୍ତିକସମୋ ମାସୋ ନ କାଶୀସଦୃଶୀ ପୁରୀ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ପରି କୌଣସି ମାସ ନାହିଁ, କାଶୀ ନଗରୀ ପରି କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ।
ପ୍ରସଂଗାଦ୍ଵା ବଲାତ୍କାରୈର୍ଜ୍ଞାତ୍ଵାଜ୍ଞାତ୍ଵା କୃତଂ ଭଵେତ୍
ଚାହିଁ କିମ୍ବା ଅଚାହିଁ, ଜଣେ ଜାଣି କିମ୍ବା ଅଜାଣି, ସହଯୋଗ କିମ୍ବା ବଳଜୋରେ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ।
ସ୍ନାନାର୍ଥଂ ଚେନ୍ନ ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ଦତ୍ଵାନ୍ଯସ୍ମୈ ଧନାଦିକମ୍
ଯଦି କେହି ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି, ତେବେ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ଧନ ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଇ ସେହି କାମ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଅଥଵା କାର୍ତିକସ୍ନାନଂ ଯେ କୁର୍ଵଂତି ଦ୍ଵିଜାତଯଃ
ନଥିଲେ, ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜନ୍ମାନେ କାର୍ତ୍ତିକ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି—
ରାଧାଦାମୋଦରଃ ପୂଜ୍ଯଃ କାର୍ତିକେ ତୁ ଵିଶେଷତଃ
ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ, ବିଶେଷ କରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵର୍ଣସ୍ଯ ଵାଥ ରୌପ୍ଯସ୍ଯାଽପ୍ଯଭାଵେ ଶୁଲ୍ବଜାମପି
ସୁନା ବା ଚାଁଦି ନ ମିଳିଲେ, ତେବେ ତାମ୍ବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରାଯାଇପାରିବ।
ଦାମୋଦରସ୍ଯ ରାଧାଯାସ୍ତୁଲସ୍ଯଧୋଽର୍ଚଯଂତି ଯେ
ଯେଉଁମାନେ ତୁଳସୀ ଗଛ ତଳେ ଦାମୋଦର ଓ ରାଧାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି—
ଅପି ପାପସହସ୍ରାଢ୍ଯଃ କାର୍ତିକସ୍ନାନତୋ ନରଃ 2.4.3.
କାର୍ତ୍ତିକ ସ୍ନାନ କଲେ, ହଜାର ହଜାର ପାପ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ତୁଲସ୍ଯଭାଵେ କର୍ତଵ୍ଯା ପୂଜା ଧାତ୍ରୀତଲେ ଖଗ
ଯଦି ତୁଳସୀ ନାହିଁ, ତେବେ ଧାତ୍ରୀ ଗଛ ତଳେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ହେ ପକ୍ଷୀ।
ଅପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷାଃ ସର୍ଵଦେଵାଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷୋ ଭଗଵାନଯମ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦୃଶ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହି ପ୍ରଭୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଏତଦାରାଧନେଽଶକ୍ତଃ ପ୍ରତିମାଂ ପୂଜଯେନ୍ନରଃ
ଏହିପରି ଭାବେ ପୂଜା କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ, ମୂର୍ତ୍ତିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଦରିଦ୍ରୋ ଦାନପାତ୍ରଂ ସ୍ଯାଦ୍ଵିଦ୍ଯାଵାଂସ୍ତୁ ଵିଶେଷତଃ
ଗରିବ ଲୋକ ଦାନ ନେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ତଥାପି ଶିକ୍ଷାଳୁ ଲୋକ ବିଶେଷ ଯୋଗ୍ୟ।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ମୂର୍ତିର୍ଜଂଗମତଃ ସ୍ଥାଵରା ତୁ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ ପିତୃଭିର୍ନିରଯଂ ଯାତି ଦଶପୂର୍ଵୈର୍ଦଶାପରୈଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚଳନ୍ତି ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରଶଂସିତ, କିନ୍ତୁ ଅଚଳ ମୂର୍ତ୍ତି ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ପିତୃମାନେ ଦଶ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶ ପରଜନ ସହିତ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଶୂଦ୍ରାର୍ଚିତସ୍ଯ ସଂସ୍ପର୍ଶାଦ୍ଦହେଦାସପ୍ତମଂ କୁଲମ୍
ଯେଉଁ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଶୂଦ୍ର ପୂଜା କରିଛନ୍ତି, ତାହାକୁ ଛୁଇଁଲେ ସପ୍ତ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁଳ ଦହିଯାଏ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵିଚାର୍ଯ୍ଯ ଵିପ୍ରୈର୍ଯା ସ୍ଥାପିତା ତାଂ ସମର୍ଚଯେତ୍
ସେହିପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି ଯେଉଁ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନା କରିଛନ୍ତି, ତାହାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ମୂର୍ତ୍ଯଭାଵେ ପୂଜନୀଯୋଽଶ୍ଵତ୍ଥୋ ଵାଽଥ ଵଟୋଽଥ ଵା
ଯଦି ମୂର୍ତ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ବା ବଟ ଗଛକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
କାର୍ତିକେ ତୁଲସୀଶାକଂ ତାଂବୂଲଂ ଵା ନରାଧମଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ନିମ୍ନତମ ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ତୁଳସୀ ଶାଖା ବା ପାନ ଦେଇ ପୂଜା କରିପାରିବ।
ଶାଲିଗ୍ରାମଶିଲାଚକ୍ରେ ନିତ୍ଯଂ ସନ୍ନିହିତୋ ହରିଃ 2.4.3.
ଶାଳିଗ୍ରାମ ଶିଳା ଓ ଚକ୍ରରେ ହରି ସଦା ବିରାଜିତିବେ ।
ରୁଦ୍ରଶାପଵଶାଦ୍ଗାଵୋ ଵିଷ୍ଠାଭକ୍ଷଣତତ୍ପରାଃ
ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶାପର କାରଣରେ ଗାଈମାନେ ମଳ ଖାଇବାରେ ଆଗ୍ରହୀ ହେଲେ ।
ବ୍ରହ୍ମାଂଽଶକସମୁଦ୍ଭୂତେ ପାଲାଶେ ଯସ୍ତୁ ଭୋଜନମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପାଳାଶ ଗଛର ପତ୍ରରେ ଯେଉଁଠାରେ ଖାଦ୍ୟ ରଖି ଖାଯାଯାଏ,
* ଅଶ୍ଵତ୍ଥରୂପୀ ଭଗଵାନ୍ଵଟରୂପୀ ସଦାଶିଵଃ
ଭଗବାନ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛର ରୂପେ ବିଦ୍ୟମାନ, ସଦାଶିବ ବଟ ଗଛର ରୂପେ ବସିଛନ୍ତି ।