ଦାମୋଦରଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ କୁର୍ଯାତ୍ସଂକଲ୍ପମାଦିତଃ
ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଆଦିରୁ ଏହି ବ୍ରତ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ବକ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିବା ଉଚିତ।
କାର୍ତିକସ୍ଯ ଵ୍ରତଂ କର୍ତୁମନୁଜ୍ଞାଂ ଦାତୁମର୍ହସି
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ବ୍ରତ କରିବା ପାଇଁ ଆପଣ ଅନୁମତି ଦେବା ଉଚିତ।
ଇତି ସଂପ୍ରାର୍ଥ୍ଯ ଵିଧିନା କାର୍ତିକଵ୍ରତମାଚରେତ୍ କଲୌ ଚ ସ୍ଵର୍ଗଗମନକାରଣଂ ଶ୍ରୂଯତାଂ ହି ତତ୍
ଏଭଳି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅନୁରୋଧ କରି, କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଏବେ କଳିଯୁଗରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହେବାର କାରଣ ଶୁଣ।
ତସ୍ମାତ୍ପୁଣ୍ଯଫଲଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵୈଶାଖୋ ନର୍ମଦାତଟେ
ଏହିପରି, ବୈଶାଖ ମାସର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ବିଶେଷକରି ନର୍ମଦା ତଟରେ କହାଯାଇଛି।
ତସ୍ମାନ୍ମହାଫଲଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ କାର୍ତିକୋ ଜଲମାତ୍ରକେ
ଏହିପରି, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ବଡ଼ ଫଳ କେବଳ ପାଣି ସହିତ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବିତ।
ଏକତଃ କାର୍ତିକସ୍ନାନଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ତୁଲଯା ଧୃତମ୍
ଏକ ପକ୍ଷରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତରାଜୁରେ କାର୍ତ୍ତିକ ସ୍ନାନକୁ ଓଜନ କରାଯାଏ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ତୈଃ କୃତଂ ଵିଦ୍ଧି କାର୍ତିକସ୍ନାନମାଦରାତ୍ 2.4.3.
ସେମାନେ ଆଦର ସହିତ କାର୍ତ୍ତିକ ସ୍ନାନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କରିଥିବା ବୋଲି ଜାଣ।
ଭୂମିଶଯ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ଯଂ ତଥା ଦ୍ଵିଦଲଵର୍ଜନମ୍
ମାଟିରେ ଶୋଇବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରିବା, ଏବଂ ଦଳା ଡାଲି ଖାଇବାରୁ ବିରତ ରହିବା—
କାର୍ତିକେ ମାସି କୁର୍ଵଂତି ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତାସ୍ତ ଏଵ ହି
ଏହି ସବୁ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ ଲୋକେ ପାଳନ କରନ୍ତି।
ନ କାର୍ତିକସମଂ କାମ୍ଯଂ ମୋକ୍ଷଦାନଂ ନ କାର୍ତିକାତ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ସମାନ କୌଣସି ମୋକ୍ଷ ଦାନ ନାହିଁ, କାର୍ତ୍ତିକ ଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣେନ ତୁ କାମାର୍ଥଂ ମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ ନାରଦେନ ଚ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ, ଏବଂ ନାରଦ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ—
ଅରୁଣ ଉଵାଚ ବ୍ରୂହି ଭାସ୍କର ସର୍ଵାତ୍ମନ୍କଦାଽଽରଭ୍ଯ ଵ୍ରତଂ କୃତମ୍
ଅରୁଣ କହିଲେ: ଭାସ୍କର, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, କେବେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ବ୍ରତ, ମୋତେ କହ।
ଅହଂ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଶର୍ଵଶ୍ଚ ଦେଵୀ ଵିଘ୍ନେଶ୍ଵରସ୍ତଥା
ମୁଁ, ବିଷ୍ଣୁ, ଶର୍ବ, ଦେବୀ ଏବଂ ବିଘ୍ନେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ—
ଅସ୍ମାକଂ ସର୍ଵ ଏଵୈତେ ଭେଦା ଵିଦ୍ଧି ଖଗେଶ୍ଵର
ଖଗେଶ୍ୱର, ଏହି ସମସ୍ତେ ଆମର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପ ବୋଲି ଜାଣ।
କର୍ତଵ୍ଯଂ କାର୍ତିକସ୍ନାନଂ ସର୍ଵପାପାପନୁତ୍ତଯେ
ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କାର୍ତ୍ତିକ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଇଷପୂର୍ଣାଂ ସମାରଭ୍ଯ ଯାଵତ୍କାର୍ତିକପୂର୍ଣିମା
ଈଷ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—
ଦେଵୀପକ୍ଷଂ ସମାରଭ୍ଯ ମହାରାତ୍ରିଚତୁର୍ଦଶୀ 2.4.3.
ଦେବୀ ପକ୍ଷରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମହାରାତ୍ରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ଗଣପକ୍ଷଂ ସମାରଭ୍ଯ କୃଷ୍ଣା ଯା କାର୍ତିକେ ଭଵେତ୍
ଗଣ ପକ୍ଷରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, କାର୍ତ୍ତିକରେ ଯେଉଁ କୃଷ୍ଣା ପକ୍ଷ ଅଛି, ସେଠାଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ଏକାଦଶୀଂ ସମାରଭ୍ଯ ଆଶ୍ଵିନସ୍ଯାଽସିତେତରାମ୍ କୃତଂ ଯେନ ତୁ ତସ୍ଯ ସ୍ଯାତ୍ପରିତୁଷ୍ଟୋ ଜନାର୍ଦନଃ
ଏକାଦଶୀ ତାରିଖରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଶ୍ୱିନ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁଠି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ନ କାର୍ତିକସମୋ ମାସୋ ନ କାଶୀସଦୃଶୀ ପୁରୀ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ପରି କୌଣସି ମାସ ନାହିଁ, କାଶୀ ନଗରୀ ପରି କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ।
ପ୍ରସଂଗାଦ୍ଵା ବଲାତ୍କାରୈର୍ଜ୍ଞାତ୍ଵାଜ୍ଞାତ୍ଵା କୃତଂ ଭଵେତ୍
ଚାହିଁ କିମ୍ବା ଅଚାହିଁ, ଜଣେ ଜାଣି କିମ୍ବା ଅଜାଣି, ସହଯୋଗ କିମ୍ବା ବଳଜୋରେ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ।
ସ୍ନାନାର୍ଥଂ ଚେନ୍ନ ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ଦତ୍ଵାନ୍ଯସ୍ମୈ ଧନାଦିକମ୍
ଯଦି କେହି ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି, ତେବେ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ଧନ ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଇ ସେହି କାମ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଅଥଵା କାର୍ତିକସ୍ନାନଂ ଯେ କୁର୍ଵଂତି ଦ୍ଵିଜାତଯଃ
ନଥିଲେ, ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜନ୍ମାନେ କାର୍ତ୍ତିକ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି—
ରାଧାଦାମୋଦରଃ ପୂଜ୍ଯଃ କାର୍ତିକେ ତୁ ଵିଶେଷତଃ
ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ, ବିଶେଷ କରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵର୍ଣସ୍ଯ ଵାଥ ରୌପ୍ଯସ୍ଯାଽପ୍ଯଭାଵେ ଶୁଲ୍ବଜାମପି
ସୁନା ବା ଚାଁଦି ନ ମିଳିଲେ, ତେବେ ତାମ୍ବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରାଯାଇପାରିବ।
ଦାମୋଦରସ୍ଯ ରାଧାଯାସ୍ତୁଲସ୍ଯଧୋଽର୍ଚଯଂତି ଯେ
ଯେଉଁମାନେ ତୁଳସୀ ଗଛ ତଳେ ଦାମୋଦର ଓ ରାଧାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି—
ଅପି ପାପସହସ୍ରାଢ୍ଯଃ କାର୍ତିକସ୍ନାନତୋ ନରଃ 2.4.3.
କାର୍ତ୍ତିକ ସ୍ନାନ କଲେ, ହଜାର ହଜାର ପାପ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ତୁଲସ୍ଯଭାଵେ କର୍ତଵ୍ଯା ପୂଜା ଧାତ୍ରୀତଲେ ଖଗ
ଯଦି ତୁଳସୀ ନାହିଁ, ତେବେ ଧାତ୍ରୀ ଗଛ ତଳେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ହେ ପକ୍ଷୀ।
ଅପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷାଃ ସର୍ଵଦେଵାଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷୋ ଭଗଵାନଯମ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦୃଶ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହି ପ୍ରଭୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଏତଦାରାଧନେଽଶକ୍ତଃ ପ୍ରତିମାଂ ପୂଜଯେନ୍ନରଃ
ଏହିପରି ଭାବେ ପୂଜା କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ, ମୂର୍ତ୍ତିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।