କାର୍ତିକେ ମାସି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ଯସ୍ତୁ ଗୀତାଂ ପଠେନ୍ନରଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ଗୀତା ପଢ଼େ,
ଗୀତାଯାସ୍ତୁ ସମଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ନ ଭୂତଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି 2.4.2.
ଗୀତା ସମାନ କୌଣସି ଶାସ୍ତ୍ର ପୂର୍ବରୁ ହେଉନାହିଁ, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
ଏକେନାଽଧ୍ଯାଯପାଠେନ ସର୍ଵପାପକୃତୋଽପି ଚ
ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପାପ କରିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ,
* ଶାଲିଗ୍ରାମଶିଲାଦାନଂ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍କାର୍ତିକେ ମୁନେ
ହେ ମୁନି, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁମାନେ ଶାଳିଗ୍ରାମ ଶିଳା ଦାନ କରନ୍ତି,
* ଶାଲିଗ୍ରାମଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯାଯ ମହାମୁନେ
ଶାଳିଗ୍ରାମକୁ ପୂଜା କରି, ଏହାକୁ ଏକ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ହେ ମହାମୁନି,
ସପ୍ତସାଗରପର୍ଯଂତଂ ଭୂଦାନାଦ୍ଯତ୍ଫଲଂ ଭଵେତ୍
ସାତ ସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂମି ଦାନର ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ,
ଶାଲିଗ୍ରାମଶିଲାଦାନାତ୍କାର୍ତିକେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଯଥା
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଶାଳିଗ୍ରାମ ଶିଳା ଦାନ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳ ପାଇଥାଏ।
* ତସ୍ମାତ୍ତୁ କାର୍ତିକେ ମାସି ସ୍ନାନଦାନପୁରଃସରମ୍
ସେହିପାଇଁ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ପ୍ରଥମେ କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଭୂଯଃ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର କାର୍ତିକସ୍ଯ ଚ ଵୈଭଵମ୍
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏବେ ପୁଣି ଶୁଣ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ମହିମା।
ପୌର୍ଣମାସୀଂ ସମାରଭ୍ଯ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ସମାପଯେତ୍
ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଶେଷ କରିବା ଉଚିତ।
ଦାମୋଦରଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ କୁର୍ଯାତ୍ସଂକଲ୍ପମାଦିତଃ
ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଆଦିରୁ ଏହି ବ୍ରତ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ବକ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିବା ଉଚିତ।
କାର୍ତିକସ୍ଯ ଵ୍ରତଂ କର୍ତୁମନୁଜ୍ଞାଂ ଦାତୁମର୍ହସି
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ବ୍ରତ କରିବା ପାଇଁ ଆପଣ ଅନୁମତି ଦେବା ଉଚିତ।
ଇତି ସଂପ୍ରାର୍ଥ୍ଯ ଵିଧିନା କାର୍ତିକଵ୍ରତମାଚରେତ୍ କଲୌ ଚ ସ୍ଵର୍ଗଗମନକାରଣଂ ଶ୍ରୂଯତାଂ ହି ତତ୍
ଏଭଳି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅନୁରୋଧ କରି, କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଏବେ କଳିଯୁଗରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହେବାର କାରଣ ଶୁଣ।
ତସ୍ମାତ୍ପୁଣ୍ଯଫଲଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵୈଶାଖୋ ନର୍ମଦାତଟେ
ଏହିପରି, ବୈଶାଖ ମାସର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ବିଶେଷକରି ନର୍ମଦା ତଟରେ କହାଯାଇଛି।
ତସ୍ମାନ୍ମହାଫଲଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ କାର୍ତିକୋ ଜଲମାତ୍ରକେ
ଏହିପରି, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ବଡ଼ ଫଳ କେବଳ ପାଣି ସହିତ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବିତ।
ଏକତଃ କାର୍ତିକସ୍ନାନଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ତୁଲଯା ଧୃତମ୍
ଏକ ପକ୍ଷରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତରାଜୁରେ କାର୍ତ୍ତିକ ସ୍ନାନକୁ ଓଜନ କରାଯାଏ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ତୈଃ କୃତଂ ଵିଦ୍ଧି କାର୍ତିକସ୍ନାନମାଦରାତ୍ 2.4.3.
ସେମାନେ ଆଦର ସହିତ କାର୍ତ୍ତିକ ସ୍ନାନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କରିଥିବା ବୋଲି ଜାଣ।
ଭୂମିଶଯ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ଯଂ ତଥା ଦ୍ଵିଦଲଵର୍ଜନମ୍
ମାଟିରେ ଶୋଇବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରିବା, ଏବଂ ଦଳା ଡାଲି ଖାଇବାରୁ ବିରତ ରହିବା—
କାର୍ତିକେ ମାସି କୁର୍ଵଂତି ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତାସ୍ତ ଏଵ ହି
ଏହି ସବୁ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ ଲୋକେ ପାଳନ କରନ୍ତି।
ନ କାର୍ତିକସମଂ କାମ୍ଯଂ ମୋକ୍ଷଦାନଂ ନ କାର୍ତିକାତ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ସମାନ କୌଣସି ମୋକ୍ଷ ଦାନ ନାହିଁ, କାର୍ତ୍ତିକ ଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣେନ ତୁ କାମାର୍ଥଂ ମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ ନାରଦେନ ଚ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ, ଏବଂ ନାରଦ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ—
ଅରୁଣ ଉଵାଚ ବ୍ରୂହି ଭାସ୍କର ସର୍ଵାତ୍ମନ୍କଦାଽଽରଭ୍ଯ ଵ୍ରତଂ କୃତମ୍
ଅରୁଣ କହିଲେ: ଭାସ୍କର, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, କେବେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ବ୍ରତ, ମୋତେ କହ।
ଅହଂ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଶର୍ଵଶ୍ଚ ଦେଵୀ ଵିଘ୍ନେଶ୍ଵରସ୍ତଥା
ମୁଁ, ବିଷ୍ଣୁ, ଶର୍ବ, ଦେବୀ ଏବଂ ବିଘ୍ନେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ—
ଅସ୍ମାକଂ ସର୍ଵ ଏଵୈତେ ଭେଦା ଵିଦ୍ଧି ଖଗେଶ୍ଵର
ଖଗେଶ୍ୱର, ଏହି ସମସ୍ତେ ଆମର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପ ବୋଲି ଜାଣ।
କର୍ତଵ୍ଯଂ କାର୍ତିକସ୍ନାନଂ ସର୍ଵପାପାପନୁତ୍ତଯେ
ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କାର୍ତ୍ତିକ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଇଷପୂର୍ଣାଂ ସମାରଭ୍ଯ ଯାଵତ୍କାର୍ତିକପୂର୍ଣିମା
ଈଷ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—
ଦେଵୀପକ୍ଷଂ ସମାରଭ୍ଯ ମହାରାତ୍ରିଚତୁର୍ଦଶୀ 2.4.3.
ଦେବୀ ପକ୍ଷରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମହାରାତ୍ରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ଗଣପକ୍ଷଂ ସମାରଭ୍ଯ କୃଷ୍ଣା ଯା କାର୍ତିକେ ଭଵେତ୍
ଗଣ ପକ୍ଷରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, କାର୍ତ୍ତିକରେ ଯେଉଁ କୃଷ୍ଣା ପକ୍ଷ ଅଛି, ସେଠାଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ଏକାଦଶୀଂ ସମାରଭ୍ଯ ଆଶ୍ଵିନସ୍ଯାଽସିତେତରାମ୍ କୃତଂ ଯେନ ତୁ ତସ୍ଯ ସ୍ଯାତ୍ପରିତୁଷ୍ଟୋ ଜନାର୍ଦନଃ
ଏକାଦଶୀ ତାରିଖରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଶ୍ୱିନ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁଠି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ନ କାର୍ତିକସମୋ ମାସୋ ନ କାଶୀସଦୃଶୀ ପୁରୀ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ପରି କୌଣସି ମାସ ନାହିଁ, କାଶୀ ନଗରୀ ପରି କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ।