ଅନ୍ନଂ ହି ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ପ୍ରାଣଭୂତଂ ପରଂ ଵିଦୁଃ
ଅନ୍ନକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରାଣ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ।
ତୀର୍ଥସ୍ନାନେନ କିଂ ତସ୍ଯ ଦେଵଯାତ୍ରାଦିନାଽପି କିମ୍ 2.4.2.
ତୀର୍ଥସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଦେବଯାତ୍ରା ଆଦିରେ କ'ଣ ଉପକାର?
ସତ୍ଯକେତୁର୍ଦ୍ଵିଜଃ ପୂର୍ଵଂ ଚାନ୍ନଦାନେନ କେଵଲମ୍
ସତ୍ୟକେତୁ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂର୍ବରୁ କେବଳ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରିଥିଲେ।
* କାର୍ତିକଵ୍ରତନିଷ୍ଠସ୍ତୁ କୁର୍ଯାଦ୍ଗୋଦାନମୁତ୍ତମମ୍
କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗୋଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୋଦାନାତ୍ପରମଂ ଦାନଂ ସଂସାରାର୍ଣଵତାରକମ୍
ଗୋଦାନ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଦାନ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଯାହା ମଣିଷକୁ ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରାଏ।
* କାର୍ତିକେ ମାସି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନାନ୍ଯନେକଶଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁମାନେ ପୁନିପୁନି ବହୁ ଦାନ କରନ୍ତି,
ନାମସ୍ମରଣମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ମଯା ଵକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ
ଦେବନାମ ସ୍ମରଣର ମହିମାକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବି ନାହିଁ।
* ଗୋଵିଂଦ ଗୋଵିଂଦ ହରେ ମୁରାରେ ଗୋଵିଂଦ ଗୋଵିଂଦ୍ ମୁକୁଂଦ କୃଷ୍ଣ
ଗୋବିନ୍ଦ, ଗୋବିନ୍ଦ, ହରେ, ମୁରାରି, ଗୋବିନ୍ଦ, ଗୋବିନ୍ଦ, ମୁକୁନ୍ଦ, କୃଷ୍ଣ।
ଶ୍ଲୋକାର୍ଦ୍ଧଂ ଶ୍ଲୋକପାଦଂ ଵା ନିତ୍ଯଂ ଭାଗଵତୋଦ୍ଭଵମ୍
ଭାଗବତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅର୍ଦ୍ଧ ଶ୍ଲୋକ କିମ୍ବା ଏକ ଶ୍ଲୋକ ରୋଜ ପଢ଼ିଲେ,
ଯୈର୍ନ ଶ୍ରୁତଂ ଭାଗଵତଂ ପୁରାଣଂ ନାରାଧିତୋ ଵୈ ପୁରୁଷଃ ପୁରାଣଃ
ଯେଉଁମାନେ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ଶୁଣିନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ପୁରାତନ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନାହାନ୍ତି,
କାର୍ତିକେ ମାସି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ଯସ୍ତୁ ଗୀତାଂ ପଠେନ୍ନରଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ଗୀତା ପଢ଼େ,
ଗୀତାଯାସ୍ତୁ ସମଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ନ ଭୂତଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି 2.4.2.
ଗୀତା ସମାନ କୌଣସି ଶାସ୍ତ୍ର ପୂର୍ବରୁ ହେଉନାହିଁ, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
ଏକେନାଽଧ୍ଯାଯପାଠେନ ସର୍ଵପାପକୃତୋଽପି ଚ
ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପାପ କରିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ,
* ଶାଲିଗ୍ରାମଶିଲାଦାନଂ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍କାର୍ତିକେ ମୁନେ
ହେ ମୁନି, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁମାନେ ଶାଳିଗ୍ରାମ ଶିଳା ଦାନ କରନ୍ତି,
* ଶାଲିଗ୍ରାମଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯାଯ ମହାମୁନେ
ଶାଳିଗ୍ରାମକୁ ପୂଜା କରି, ଏହାକୁ ଏକ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ହେ ମହାମୁନି,
ସପ୍ତସାଗରପର୍ଯଂତଂ ଭୂଦାନାଦ୍ଯତ୍ଫଲଂ ଭଵେତ୍
ସାତ ସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂମି ଦାନର ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ,
ଶାଲିଗ୍ରାମଶିଲାଦାନାତ୍କାର୍ତିକେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଯଥା
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଶାଳିଗ୍ରାମ ଶିଳା ଦାନ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳ ପାଇଥାଏ।
* ତସ୍ମାତ୍ତୁ କାର୍ତିକେ ମାସି ସ୍ନାନଦାନପୁରଃସରମ୍
ସେହିପାଇଁ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ପ୍ରଥମେ କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଭୂଯଃ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର କାର୍ତିକସ୍ଯ ଚ ଵୈଭଵମ୍
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏବେ ପୁଣି ଶୁଣ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ମହିମା।
ପୌର୍ଣମାସୀଂ ସମାରଭ୍ଯ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ସମାପଯେତ୍
ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଶେଷ କରିବା ଉଚିତ।
ଦାମୋଦରଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ କୁର୍ଯାତ୍ସଂକଲ୍ପମାଦିତଃ
ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଆଦିରୁ ଏହି ବ୍ରତ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ବକ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିବା ଉଚିତ।
କାର୍ତିକସ୍ଯ ଵ୍ରତଂ କର୍ତୁମନୁଜ୍ଞାଂ ଦାତୁମର୍ହସି
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ବ୍ରତ କରିବା ପାଇଁ ଆପଣ ଅନୁମତି ଦେବା ଉଚିତ।
ଇତି ସଂପ୍ରାର୍ଥ୍ଯ ଵିଧିନା କାର୍ତିକଵ୍ରତମାଚରେତ୍ କଲୌ ଚ ସ୍ଵର୍ଗଗମନକାରଣଂ ଶ୍ରୂଯତାଂ ହି ତତ୍
ଏଭଳି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅନୁରୋଧ କରି, କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଏବେ କଳିଯୁଗରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହେବାର କାରଣ ଶୁଣ।
ତସ୍ମାତ୍ପୁଣ୍ଯଫଲଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵୈଶାଖୋ ନର୍ମଦାତଟେ
ଏହିପରି, ବୈଶାଖ ମାସର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ବିଶେଷକରି ନର୍ମଦା ତଟରେ କହାଯାଇଛି।
ତସ୍ମାନ୍ମହାଫଲଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ କାର୍ତିକୋ ଜଲମାତ୍ରକେ
ଏହିପରି, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ବଡ଼ ଫଳ କେବଳ ପାଣି ସହିତ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବିତ।
ଏକତଃ କାର୍ତିକସ୍ନାନଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ତୁଲଯା ଧୃତମ୍
ଏକ ପକ୍ଷରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତରାଜୁରେ କାର୍ତ୍ତିକ ସ୍ନାନକୁ ଓଜନ କରାଯାଏ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ତୈଃ କୃତଂ ଵିଦ୍ଧି କାର୍ତିକସ୍ନାନମାଦରାତ୍ 2.4.3.
ସେମାନେ ଆଦର ସହିତ କାର୍ତ୍ତିକ ସ୍ନାନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କରିଥିବା ବୋଲି ଜାଣ।
ଭୂମିଶଯ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ଯଂ ତଥା ଦ୍ଵିଦଲଵର୍ଜନମ୍
ମାଟିରେ ଶୋଇବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରିବା, ଏବଂ ଦଳା ଡାଲି ଖାଇବାରୁ ବିରତ ରହିବା—
କାର୍ତିକେ ମାସି କୁର୍ଵଂତି ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତାସ୍ତ ଏଵ ହି
ଏହି ସବୁ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ ଲୋକେ ପାଳନ କରନ୍ତି।
ନ କାର୍ତିକସମଂ କାମ୍ଯଂ ମୋକ୍ଷଦାନଂ ନ କାର୍ତିକାତ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ସମାନ କୌଣସି ମୋକ୍ଷ ଦାନ ନାହିଁ, କାର୍ତ୍ତିକ ଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।