ଅଶକ୍ତୋ ଦୀପଦାନାଯ ପରଦୀପଂ ପ୍ରବୋଧଯେତ୍
ଯଦି ଦୀପ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ଅନ୍ୟର ଦୀପକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୋଃ ପୂଜନାଽଭାଵେ ତୁଲସୀଧାତ୍ରିପୂଜନମ୍ ତସ୍ଯାପ୍ଯଭାଵେ ମନସି ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାମାନୁକୀର୍ତନମ୍
ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା ସମ୍ଭବ ନହେଲେ, ତୁଳସୀ କିମ୍ବା ଧାତ୍ରୀ ଗଛର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ତାହା ମଧ୍ୟ ନହେଲେ, ମନରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଅଥ କାର୍ତିକମାସସ୍ଯ ଧର୍ମାନ୍ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନାରଦ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏବେ ନାରଦ, ମୁଁ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କଥା କହିବି।
ସ ତୁ ମୋକ୍ଷମଵାପ୍ନୋତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷଯା ସର୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଋଷିସତ୍ତମ
ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୋକ୍ଷ ପାଉଛନ୍ତି—ଏଠାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଗୁରୁଙ୍କ ସେବା କରି, ହେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ କିଛି ଲାଭ କରିପାରିବେ।
ଗୁରୌ ତୁଷ୍ଟେ ଚ ତୁଷ୍ଟାଃ ସ୍ଯୁର୍ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ସଵାସଵା
ଗୁରୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
କାର୍ତିକଂ ମାସି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ କୃତ୍ଵା କର୍ମାଣି ଭୂରିଶଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଆସିଲେ, ବହୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପରେ,
ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଵା ସମାଦିଷ୍ଟୋ ଗୁରୁଣା ତତ୍ସମାଚରେତ୍
ଗୁରୁ ଯେଉଁ କିଛି କହନ୍ତି, ସେଥିରେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ କାମ କରିବା ଉଚିତ।
ଆଜ୍ଞପ୍ତୋ ଗୁରୁଣା ଵିପ୍ର ନ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ତୁ ଲଂଘଯେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶକୁ କେବେ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମାତୃତ୍ଵେ ଚ ପିତୃତ୍ଵେ ଚ ଗୁରୁମେଵ ସ୍ମରେଦ୍ବୁଧଃ
ମାଆ ବା ବାପାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସଦା ଗୁରୁଙ୍କୁ ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଗୁରୁପ୍ରସାଦାତ୍ସର୍ଵଂ ତୁ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯେଵ ନ ସଂଶଯଃ ଗୌତମସ୍ଯ ଗୁରୋଃ ସମ୍ଯକ୍ସେଵଯାଽମରତାଂ ଗତାଃ
ଗୁରୁଙ୍କ କୃପାରେ ସମସ୍ତ କିଛି ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଗୌତମଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବେ ସେବା କରି, ସେମାନେ ଅମରତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ।
* ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ କାର୍ତିକେ ଵିଷ୍ଣୁତତ୍ପରଃ
ସେଥିପାଇଁ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିବା ଉଚିତ।
ନରେଭ୍ଯୋ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଧର୍ମଂ ଯୋ ଦଦାତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ 2.4.2.
ଯିଏ ମନୁଷ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ତିଲଧେନୁଂ ହିରଣ୍ଯଂ ଚ ରଜତଂ ଭୂମିଵାସସୀ
ତିଳ, ଗାଈ, ସୁନା, ଚାନ୍ଦି, ଜମି, ଓ ପୋଷାକ—
ସର୍ଵେଷାମେଵ ଦାନାନାଂ କନ୍ଯାଦାନଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ
ସମସ୍ତ ଦାନ ମଧ୍ୟରେ, କନ୍ୟା ଦାନ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଦଶାନଡୁତ୍ସମଂ ଯାନଂ ଦଶଯାନସମୋ ହଯଃ
ଦଶଟି ବଳଦ ସମାନ ଏକ ଯାନ, ଦଶଟି ଯାନ ସମାନ ଏକ ଘୋଡ଼ା—
ଗଜଦାନସହସ୍ରାଣାଂ ସ୍ଵର୍ଣଦାନଂ ଚ ତତ୍ସମମ୍
ହଜାରଟି ହାତୀ ଦାନ ସମାନ ଏକ ସୁନା ଦାନ।
ଵିଦ୍ଯାଦାନାତ୍କୋଟିଗୁଣଂ ଭୂମିଦାନଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ
ଶିକ୍ଷା ଦାନ ଠାରୁ କୋଟିଗୁଣା ଉତ୍ତମ ହେଉଛି ଜମି ଦାନ।
ଗୋପ୍ରଦାନସହସ୍ରେଭ୍ଯୋ ହ୍ଯନ୍ନଦାନଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ
ହଜାରଟି ଗାଈ ଦାନ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ନ ଦାନ ଉତ୍ତମ।
ପରାନ୍ନଵର୍ଜନାଦେଵ ଲଭେଚ୍ଚାଂଦ୍ରାଯଣଂ ଫଲମ୍
ଅନ୍ୟର ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲେ ମାତ୍ର, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତର ଫଳ ମିଳେ।
କାର୍ତିକେ ଵର୍ଜଯେନ୍ମାଂସଂ ସନ୍ଧାନଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଶେଷ କରି ମାଂସ ଓ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତାନାଂ ତୁ ଭକ୍ଷ୍ଯାଣାଂ କାର୍ତିକେ ନିଯମେ କୃତେ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଅନୁମତି ମିଳିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟମ ମାନି ଖାଇବା ଉଚିତ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ମହୀଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଗ୍ରହଣେ ସୂର୍ଯଚଂଦ୍ରଯୋଃ 2.4.2.
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଯୋଗ ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଜମି ଦାନ କଲେ—
ଭୋଜନଂ ଦ୍ଵିଜଦଂପତ୍ଯୋଃ ପୂଜନଂ ଚ ଵିଲେପନୈଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇବା ଓ ଚନ୍ଦନ ଆଦି ଲେପନ କରି ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତୂଲିକାଶ୍ଚ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯାଃ ପ୍ରଚ୍ଛାଦନପଟୈଃ ସହ
ତୁଳିକା ଏବଂ ଚାଦର ମଧ୍ୟ ଦେଇବା ଉଚିତ।
କାର୍ତିକେ କ୍ଷିତିଶାଯୀ ଚ ହନ୍ଯାତ୍ପାପଂ ଯୁଗାର୍ଜିତମ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ଭୂମିରେ ଶୋଇଥାଏ, ସେ ଏକ ଯୁଗ ଧରି ସଞ୍ଚିତ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ।
ଦାମୋଦରାଗ୍ରେ ଦେଵର୍ଷେ ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଦାମୋଦରଙ୍କ ସମ୍ନିଧାନରେ, ହେ ଦେବମୁନି, ଏକ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରିବା ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ନ ଭଵେତ୍କାର୍ତିକେ ଯସ୍ଯ ହରେତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଦଶାବ୍ଦିକମ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁଠି ଏହି ଉପବାସ ମାନାଯାଏନି, ସେଠି ଦଶ ବର୍ଷର ପୁଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହରାଇଯାଏ।
କାର୍ତିକେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ଲକ୍ଷକୋଟିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁଣ୍ୟ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଗୁଣା ଅଧିକ ହୁଏ।
ଅଵନ୍ତୀ ମାଧଵେ ମାସି ହନ୍ଯାତ୍ପାପଂ ଯୁଗାର୍ଜିତମ୍
ଅବନ୍ତୀ ନଗରରେ, ମାଧବ ମାସରେ, ଏକ ଯୁଗ ଧରି ସଞ୍ଚିତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଯେ କୁର୍ଵଂତି ନରା ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ହରିପୂଜନମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକେ ପ୍ରତିଦିନ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ—