ସ୍ଵର୍ଣାନି ମେରୁତୁଲ୍ଯାନି ସର୍ଵଦାନାନି ଚୈକତଃ
ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ସୁନା ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଦାନ ଏକାଠି ଦେଲେ ମଧ୍ୟ,
ଯତ୍କିଂଚିତ୍କ୍ରିଯତେ ପୁଣ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ କାର୍ତିକେ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଯେଉଁ କିଛି ଛୋଟ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରାଯାଏ,
ସୋପାନଭୂତଂ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ମାନୁଷ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ମାନବ ଜନ୍ମ ମିଳିଥିବା, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପାଇଁ ସିଢ଼ି ସମାନ,
ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମାନୁଷ୍ଯଂ କାର୍ତିକୋକ୍ତଂ ଚରେନ୍ନ ଯଃ
ଏହି କଷ୍ଟରେ ମିଳୁଥିବା ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇଁ, କାର୍ତ୍ତିକରେ ଯେଉଁ କର୍ମ କରିବା କୁହାଯାଇଛି, ସେ କରେନାହିଁ ଯଦି,
କାର୍ତିକଃ ଖଲୁ ଵୈ ମାସଃ ସର୍ଵମାସେଷୁ ଚୋତ୍ତମଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ସମସ୍ତ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଟୁଟ ମାସ ଅଟେ।
ଅସ୍ମିନ୍ମାସେ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ଦେଵାଃ ସନ୍ନିହିତା ମୁନେ
ଏହି ମାସରେ, ମୁନି, ସମସ୍ତ ତିରିସି ଦେବତା ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।
ତିଲଧେନୁଂ ହିରଣ୍ଯଂ ଚ ରଜତଂ ଭୂମିଵାସସୀ
ତିଳ, ଗାଈ, ସୁନା, ଚାଁଦି, ଜମି, ଓ ବସ୍ତ୍ର—
ତାନି ଦାନାନି ଦତ୍ତାନି ଗୃହ୍ଣଂତି ଵିଧିଵତ୍ସୁରାଃ 2.4.1.
ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦିଆଯାଏ, ଦେବତାମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
ତଦକ୍ଷଯ୍ଯଫଲଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା ପାପାନାଂ ମୋକ୍ଷଣଂ ଚୈଵ କାର୍ତିକେ ମାସି ଶସ୍ଯତେ
ଏମିତି ଦାନକୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି; କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସିତ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯତ୍ନେନ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର କାର୍ତିକେ ମାସି ଦୀଯତେ
ସେହିପାଇଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯଥାଶକ୍ତି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତଦକ୍ଷଯଂ ହି ଲଭତେ ଅନ୍ନଦାନଂ ଵିଶେଷତଃ
ଏପରି ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ, ବିଶେଷକରି ଅନ୍ନ ଦାନ।
ଉଦଧୀନାଂ ଚ ଵିପ୍ରର୍ଷେ କ୍ଷଯୋ ନୈଵୋପପଦ୍ଯତେ
ଯେପରି ଦୁଧ ସମୁଦ୍ର କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି, ସେପରି ଏଠାରେ କେବେ କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ।
ନ ତସ୍ଯାସ୍ତି କ୍ଷଯୋ ଵିପ୍ର ପାପଂ ଯାତି ସହସ୍ରଧା
ତାଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ କ୍ଷୟ ନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାଙ୍କର ପାପ ହଜାର ଗୁଣା କମିଯାଏ।
ଦିନେଦିନେଽତିକୃଚ୍ଛ୍ରସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯଯତ୍ନତଃ
ପ୍ରତିଦିନ, କୌଣସି ପ୍ରୟାସ ଛାଡ଼ି, ସେ ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ନ ଵେଦସଦୃଶଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ନ ତୀର୍ଥଂ ଗଂଗଯା ସମମ୍
ବେଦ ପରି ଶାସ୍ତ୍ର ନାହିଁ, ଗଙ୍ଗା ପରି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ।
ନ୍ଯାଯେନୋପାର୍ଜିତଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ଦାନକାରିଣାମ୍
ନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ଲଭ।
କାର୍ତିକେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ଶାଲିଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନମ୍
ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଶାଳିଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା—
ଏତାଦୃଶଂ କାର୍ତିକଂ ଚ ଅକୃତେନୈଵ ଯୋ ନଯେତ୍ 2.4.1.
ଏପରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସକୁ ଯିଏ ଏହି କର୍ମ କରିନାହିଁ କଟାଇଦିଏ—
ଯେନ ତତ୍ଫଲମାପ୍ନୋତି ତନ୍ମେ ଵଦ ପିତାମହ
ହେ ପିତାମହ, କୃପାକରି ଆମେ କିପରି ସେଠି ପରିଣାମ ପାଇପାରିବୁ, ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
ଅନ୍ଯସ୍ମୈ ଦ୍ରଵିଣଂ ଦତ୍ତ୍ଵା କାରଯେତ୍କାର୍ତିକଵ୍ରତମ୍
ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇ, କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତ କରାଇବା ଉଚିତ।
ତସ୍ମାତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଣୀତ ଦାନସଂକଲ୍ପପୂର୍ଵକମ୍
ସେହିପାଇଁ, ଦାନ ଦେବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେ ପୁଣ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ତଦା ତେନ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ପାନଂ ତୀର୍ଥଜଲସ୍ଯ ଚ
ସେ ସମୟରେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଜଳ ପିଇବା ଉଚିତ।
ସ୍ମରଣଂ ଚ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ନାମ୍ନା ନିଯମପୂର୍ଵକମ୍
ନିୟମର ସହିତ ନାମ ସ୍ମରଣ କରିବା ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିଷ୍ଣୋଃ ଶିଵସ୍ଯ ଵା କୁର୍ଯାଦାଲଯେ ହରିଜାଗରମ୍
ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ହରିଙ୍କ ପାଇଁ ଜାଗରଣ କରିପାରିବେ।
ଦୁର୍ଗାଟଵ୍ଯାଂ ସ୍ଥିତୋ ଵାଽଥ ଯଦିଵାଽଽପଦ୍ଗତୋ ଭଵେତ୍
କିମ୍ବା ଯଦି କେହି କଠିନ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି,
ଵିଷ୍ଣୁନାମପ୍ରବଂଧାନାଂ ଗାଯନଂ ଵିଷ୍ଣୁସନ୍ନିଧୌ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମ୍ନିଧିରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମର ଗୀତ ଗାଇବା—
ଵାଦ୍ଯକୃତ୍ପୁରୁଷଶ୍ଚାପି ଵାଜପେଯଫଲଂ ଲଭେତ୍
ବାଦ୍ୟ ଚଳାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ସର୍ଵମେତଲ୍ଲଭେତ୍ପୁଣ୍ଯମେତେଷାଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଦଃ ପୁମାନ୍ 2.4.1.
ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯିଏ ଧନ ଦିଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ଆପଦ୍ଗତୋ ଯଦାପ୍ଯଂଭୋ ନ ଲଭେତ୍କୁତ୍ରଚିନ୍ନରଃ
ଯଦି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଜଳ ପାଇପାରୁନାହିଁ,
ଉଦ୍ଯାପନଵିଧିଂ କର୍ତୁମଶକ୍ତୋ ଯୋ ଵ୍ରତସ୍ଥିତଃ
କିମ୍ବା ଯିଏ ବ୍ରତ ରହିଛନ୍ତି, ସେ ଉଦ୍ୟାପନ ବିଧି କରିପାରୁନାହିଁ,