କଲୌ କଲୁଷଚିତ୍ତାନାଂ ନରାଣାଂ ପାପକର୍ମଣାମ୍
କଳିଯୁଗରେ, ଯେଉଁମାନେ ମନରେ ଅଶୁଦ୍ଧ ଓ କୁକର୍ମ କରନ୍ତି,
କୋ ଧର୍ମଃ ସର୍ଵଧର୍ମାଣାମଧିକୋ ମୋକ୍ଷସାଧକଃ
ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ?
ନାରଦୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରୋ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତୁ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍
ନାରଦ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଗୁରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତଥୈଵ ସତ୍ଯଭାମା ଚ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଂ ଜଗଦୀଶ୍ଵରମ୍
ଏହିପରି, ସତ୍ୟଭାମା ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଵାଲଖିଲ୍ଯୈଶ୍ଚ ଋଷିଭିର୍ଯଦୁକ୍ତମୃଷିସଂସଦି
ଏବଂ ବାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ କଥା ଋଷିମାନଙ୍କ ସଭାରେ କହିଥିଲେ,
କୈଲାସେ ଶଂକରେଣୈଵ କାର୍ତିକସ୍ଯ ଚ ଵୈଭଵମ୍
କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ଶିବ ଯେଉଁପରି କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କର ମହିମା କଥା କହିଥିଲେ,
ପୃଥୁଂ ପ୍ରତି ନାରଦେନ କଥିତଂ ଚ ମହାତ୍ମ୍ଯକମ୍
ପ୍ରଥୁଙ୍କୁ ନାରଦ ଯେଉଁ ମହତ୍ତ୍ୱର କଥା କହିଥିଲେ,
ଏକଦା ନାରଦୋ ଯୋଗୀ ସତ୍ଯଲୋକମୁପାଗତଃ 2.4.1.
ଏକଥର, ଯୋଗୀ ନାରଦ ସତ୍ୟଲୋକକୁ ଗଲେ।
କୋ ଵହ୍ନିର୍ଦହତେ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତଦ୍ଭଵାନ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହତି
କେଉଁ ଅଗ୍ନି ବ୍ରହ୍ମକୁ ଦହିପାରିବ? ଏହା ବିଷୟରେ ଆପଣ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ନାଜ୍ଞାତଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ବ୍ରହ୍ମାଂଡାଂତର୍ଗତସ୍ଯ ଯତ୍
ତିନି ଲୋକ ଓ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅଜଣା କିଛି ନାହିଁ।
ମାସାନାଂ ପ୍ରଵରୋ ମାସୋ ଦେଵାନାମୁତ୍ତମୋତ୍ତମଃ
ମାସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଛନ୍ତି।
ତୀର୍ଥଂ ନାରାଯଣାଖ୍ଯଂ ହି ତ୍ରିତଯଂ ଦୁର୍ଲଭଂ କଲୌ
ନାରାୟଣ ନାମକ ତିନିଟି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କଳିଯୁଗରେ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ।
ଵୈଷ୍ଣଵାନ୍ବ୍ରୂହି ମେ ଧର୍ମାନ୍ସର୍ଵଜ୍ଞୋଽସି ପିତାମହ
ବଡ଼ପୁରୁଷ, ଆପଣ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣନ୍ତି, ମୋତେ ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମମାନେ କହନ୍ତୁ।
ଆଦୌ କାର୍ତିକମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ମେ ପ୍ରଭୋ
ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରଥମେ ଆପଣ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ମହିମା ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ।
ଗୋପୀଚଂଦନମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତୁଲସ୍ଯାଶ୍ଚ ତଥା ଵିଭୋ ଵ୍ରତାରଂଭଃ କଦା କାର୍ଯଂ ଉଦ୍ଯାପନଵିଧିଂ ତଥା
ମହାବଳଶାଳୀ, ଗୋପୀଚନ୍ଦନ ଓ ତୁଳସୀର ମହିମା, ବ୍ରତ କେବେ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଓ ଏହାର ସମାପନ ବିଧି କଥା ମଧ୍ୟ କହନ୍ତୁ।
ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଧର୍ମଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ରାଧାଦାମୋଦରଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ପ୍ରୋଵାଚ ତନୁଜଂ ପ୍ରତି
ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
କଥଯାମି ନ ସଂଦେହଃ କାର୍ତିକସ୍ଯ ଚ ଵୈଭଵମ୍ ।। 2.4.1.
ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ମହିମା କହିବି।
ଏକତଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ସର୍ଵେ ଯଜ୍ଞାଃ ସଦକ୍ଷିଣାଃ କାର୍ତିକସ୍ଯ ତୁ ମାସସ୍ଯ କଲାଂ ନାର୍ହଂତି ଷୋଡଶୀମ୍
ଏକପଟେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ସମସ୍ତ ୟଜ୍ଞ ସହିତ ଦାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଏକ ଷୋଡ଼ଶିଂଶ ଅଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ ହୁଏନାହିଁ।
ଏକତଃ ପୁଷ୍କରେ ଵାସଃ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ହିମାଲଯେ
ଏକପଟେ ପୁଷ୍କର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର କିମ୍ବା ହିମାଳୟରେ ବାସ କରିଲେ ମଧ୍ୟ,
ସ୍ଵର୍ଣାନି ମେରୁତୁଲ୍ଯାନି ସର୍ଵଦାନାନି ଚୈକତଃ
ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ସୁନା ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଦାନ ଏକାଠି ଦେଲେ ମଧ୍ୟ,
ଯତ୍କିଂଚିତ୍କ୍ରିଯତେ ପୁଣ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ କାର୍ତିକେ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଯେଉଁ କିଛି ଛୋଟ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରାଯାଏ,
ସୋପାନଭୂତଂ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ମାନୁଷ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ମାନବ ଜନ୍ମ ମିଳିଥିବା, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପାଇଁ ସିଢ଼ି ସମାନ,
ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମାନୁଷ୍ଯଂ କାର୍ତିକୋକ୍ତଂ ଚରେନ୍ନ ଯଃ
ଏହି କଷ୍ଟରେ ମିଳୁଥିବା ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇଁ, କାର୍ତ୍ତିକରେ ଯେଉଁ କର୍ମ କରିବା କୁହାଯାଇଛି, ସେ କରେନାହିଁ ଯଦି,
କାର୍ତିକଃ ଖଲୁ ଵୈ ମାସଃ ସର୍ଵମାସେଷୁ ଚୋତ୍ତମଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ସମସ୍ତ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଟୁଟ ମାସ ଅଟେ।
ଅସ୍ମିନ୍ମାସେ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ଦେଵାଃ ସନ୍ନିହିତା ମୁନେ
ଏହି ମାସରେ, ମୁନି, ସମସ୍ତ ତିରିସି ଦେବତା ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।
ତିଲଧେନୁଂ ହିରଣ୍ଯଂ ଚ ରଜତଂ ଭୂମିଵାସସୀ
ତିଳ, ଗାଈ, ସୁନା, ଚାଁଦି, ଜମି, ଓ ବସ୍ତ୍ର—
ତାନି ଦାନାନି ଦତ୍ତାନି ଗୃହ୍ଣଂତି ଵିଧିଵତ୍ସୁରାଃ 2.4.1.
ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦିଆଯାଏ, ଦେବତାମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
ତଦକ୍ଷଯ୍ଯଫଲଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା ପାପାନାଂ ମୋକ୍ଷଣଂ ଚୈଵ କାର୍ତିକେ ମାସି ଶସ୍ଯତେ
ଏମିତି ଦାନକୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି; କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସିତ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯତ୍ନେନ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର କାର୍ତିକେ ମାସି ଦୀଯତେ
ସେହିପାଇଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯଥାଶକ୍ତି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।