କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଯେ ପଶ୍ଯଂତି ଯଶସ୍ଵିନି
କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, ଯେଉଁମାନେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ହେ ଯଶସ୍ୱିନୀ,
କିଂ ଦାନୈଃ କିଂ ତପୋଭିଶ୍ଚ କିଂ ଯଜ୍ଞୈର୍ବହୁଦକ୍ଷିଣୈଃ
ତେବେ ଦାନ, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ବହୁ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଯଜ୍ଞ—ଏସବୁର ଆବଶ୍ୟକତା କଣ?
ଆଜନ୍ମ ଚ କୃତଂ ପାପଂ ସ୍ଵଲ୍ପଂ ଵା ଯଦି ଵା ବହୁ
ଜନ୍ମରୁ ଯେଉଁ ପାପ କରାଯାଇଛି, ଛୋଟ କିମ୍ବା ବଡ଼,
ଇତ୍ଯେଵଂ ଚତୁରାଶୀତିଃ ସଂଖ୍ଯାତା ଈଶ୍ଵରାସ୍ତଵ
ଏଭଳି ଚଉଠିଏଠି ଅଠାଉରି ଦେବତାଙ୍କ ଗଣନା ହେଲା, ହେ ଭଗବାନ।
ଯ ଏତେଷାଂ ଦେଵି ଯାତ୍ରାଂ ପ୍ରତିଲୋମାନୁଲୋମତଃ
ଯେଉଁମାନେ, ହେ ଦେବୀ, ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମ କିମ୍ବା ବିପରୀତ କ୍ରମରେ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି,
ଯଶ୍ଚାପି ପୂଜଯେତ୍ତତ୍ର ଲିଂଗଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ତୁ ମାନଵଃ
ଏବଂ ଯେଉଁ ମଣିଷ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେଠାରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରେ,
ଏଷ ତେ କଥିତୋ ଦେଵି ପ୍ରଭାଵଃ ପାପ ନାଶନଃ ୫.୨.୮୪.
ଏହିପରି, ହେ ଦେବୀ, ତୁମକୁ କହିଲି—ଏହା ପାପ ନାଶକ ଶକ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଞ୍ଚମ ଆଵଂତ୍ଯଖଂଡେ ଚତୁରଶୀତିଲିଙ୍ଗମାହାତ୍ମ୍ଯ ଉମାମହେଶ୍ଵରସଂଵାଦ ଉତ୍ତରେଶ୍ଵରଲିଂଗମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନପୂର୍ଵକ ଚତୁରଶୀତିଲିଂଗମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ଚତୁରଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଅବନ୍ତିଖଣ୍ଡରେ ଚଉଠିଏଠି ଲିଙ୍ଗ ମହିମା, ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, ଉତ୍ତରେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ସହିତ, ଏହି ଚଉଠିଏଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଶ୍ରୀଗଣେଶାଯ ନମଃ ଅଥ କାର୍ତ୍ତିକମାସମାହାତ୍ମ୍ଯପ୍ରାରମ୍ଭଃ ଦେଵୀଂ ସରସ୍ଵତୀଂ ଚୈଵ ତତୋ ଜଯମୁଦୀରଯେତ୍
ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏବେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ମହିମା ଆରମ୍ଭ। ପରେ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ବିଜୟ ଅଭିଲାଷା କରିବା ଉଚିତ।
ଭୂଯୋଽନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମଃ କାର୍ତିକସ୍ଯ ଚ ଵୈଭଵମ୍
ଆମେ ପୁଣିଥରେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ମହିମା ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
କଲୌ କଲୁଷଚିତ୍ତାନାଂ ନରାଣାଂ ପାପକର୍ମଣାମ୍
କଳିଯୁଗରେ, ଯେଉଁମାନେ ମନରେ ଅଶୁଦ୍ଧ ଓ କୁକର୍ମ କରନ୍ତି,
କୋ ଧର୍ମଃ ସର୍ଵଧର୍ମାଣାମଧିକୋ ମୋକ୍ଷସାଧକଃ
ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ?
ନାରଦୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରୋ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତୁ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍
ନାରଦ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଗୁରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତଥୈଵ ସତ୍ଯଭାମା ଚ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଂ ଜଗଦୀଶ୍ଵରମ୍
ଏହିପରି, ସତ୍ୟଭାମା ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଵାଲଖିଲ୍ଯୈଶ୍ଚ ଋଷିଭିର୍ଯଦୁକ୍ତମୃଷିସଂସଦି
ଏବଂ ବାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ କଥା ଋଷିମାନଙ୍କ ସଭାରେ କହିଥିଲେ,
କୈଲାସେ ଶଂକରେଣୈଵ କାର୍ତିକସ୍ଯ ଚ ଵୈଭଵମ୍
କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ଶିବ ଯେଉଁପରି କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କର ମହିମା କଥା କହିଥିଲେ,
ପୃଥୁଂ ପ୍ରତି ନାରଦେନ କଥିତଂ ଚ ମହାତ୍ମ୍ଯକମ୍
ପ୍ରଥୁଙ୍କୁ ନାରଦ ଯେଉଁ ମହତ୍ତ୍ୱର କଥା କହିଥିଲେ,
ଏକଦା ନାରଦୋ ଯୋଗୀ ସତ୍ଯଲୋକମୁପାଗତଃ 2.4.1.
ଏକଥର, ଯୋଗୀ ନାରଦ ସତ୍ୟଲୋକକୁ ଗଲେ।
କୋ ଵହ୍ନିର୍ଦହତେ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତଦ୍ଭଵାନ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହତି
କେଉଁ ଅଗ୍ନି ବ୍ରହ୍ମକୁ ଦହିପାରିବ? ଏହା ବିଷୟରେ ଆପଣ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ନାଜ୍ଞାତଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ବ୍ରହ୍ମାଂଡାଂତର୍ଗତସ୍ଯ ଯତ୍
ତିନି ଲୋକ ଓ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅଜଣା କିଛି ନାହିଁ।
ମାସାନାଂ ପ୍ରଵରୋ ମାସୋ ଦେଵାନାମୁତ୍ତମୋତ୍ତମଃ
ମାସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଛନ୍ତି।
ତୀର୍ଥଂ ନାରାଯଣାଖ୍ଯଂ ହି ତ୍ରିତଯଂ ଦୁର୍ଲଭଂ କଲୌ
ନାରାୟଣ ନାମକ ତିନିଟି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କଳିଯୁଗରେ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ।
ଵୈଷ୍ଣଵାନ୍ବ୍ରୂହି ମେ ଧର୍ମାନ୍ସର୍ଵଜ୍ଞୋଽସି ପିତାମହ
ବଡ଼ପୁରୁଷ, ଆପଣ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣନ୍ତି, ମୋତେ ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମମାନେ କହନ୍ତୁ।
ଆଦୌ କାର୍ତିକମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ମେ ପ୍ରଭୋ
ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରଥମେ ଆପଣ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ମହିମା ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ।
ଗୋପୀଚଂଦନମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତୁଲସ୍ଯାଶ୍ଚ ତଥା ଵିଭୋ ଵ୍ରତାରଂଭଃ କଦା କାର୍ଯଂ ଉଦ୍ଯାପନଵିଧିଂ ତଥା
ମହାବଳଶାଳୀ, ଗୋପୀଚନ୍ଦନ ଓ ତୁଳସୀର ମହିମା, ବ୍ରତ କେବେ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଓ ଏହାର ସମାପନ ବିଧି କଥା ମଧ୍ୟ କହନ୍ତୁ।
ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଧର୍ମଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ରାଧାଦାମୋଦରଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ପ୍ରୋଵାଚ ତନୁଜଂ ପ୍ରତି
ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
କଥଯାମି ନ ସଂଦେହଃ କାର୍ତିକସ୍ଯ ଚ ଵୈଭଵମ୍ ।। 2.4.1.
ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ମହିମା କହିବି।
ଏକତଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ସର୍ଵେ ଯଜ୍ଞାଃ ସଦକ୍ଷିଣାଃ କାର୍ତିକସ୍ଯ ତୁ ମାସସ୍ଯ କଲାଂ ନାର୍ହଂତି ଷୋଡଶୀମ୍
ଏକପଟେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ସମସ୍ତ ୟଜ୍ଞ ସହିତ ଦାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଏକ ଷୋଡ଼ଶିଂଶ ଅଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ ହୁଏନାହିଁ।
ଏକତଃ ପୁଷ୍କରେ ଵାସଃ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ହିମାଲଯେ
ଏକପଟେ ପୁଷ୍କର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର କିମ୍ବା ହିମାଳୟରେ ବାସ କରିଲେ ମଧ୍ୟ,