ସ ସମଃ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ମମାତ୍ଯଂତଂ ହିତେ ରତଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ସମଭାବ ଥିଲେ ଓ ସଦା ମୋର ଭଲ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।
ସାଽହଂ ପରମଦୁଃଖାର୍ତା ପିତୃଶୋକେନ ଵିହ୍ଵଲା
ମୁଁ ଏତେ ଦୁଃଖରେ ଭାସୁଛି, ପିତାଙ୍କ ଶୋକରେ ମୋ ମନ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି।
ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞୋପି ହି ତାତୋ ମେ ଶାଂତୋ ଦାଂତୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ମୋର ପିତା ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ସାନ୍ତ, ନିୟମିତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିଲେ।
ଯେନ ସଂରକ୍ଷିତା ବାଲ୍ଯେ ଯେନାସ୍ମି ପରିଵର୍ଧିତା 5.2.81.
ମୋ ଶିଶୁକାଳରେ ସେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବଡ଼ ହୋଇଛି।
ନଦ୍ଯାଂ ଵା ନିପତିଷ୍ଯାମି ସମିଦ୍ଧେ ଵା ହୁତାଶନେ
ମୁଁ ନଦୀରେ ଝାପିପଡ଼ିବି କିମ୍ବା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିଯିବି।
ଇତି ଶୋକାତୁରା ବାଲା ଵିଲପଂତୀ ପୁନଃପୁନଃ
ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତ ଛୁଆଟି ବାରମ୍ବାର କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି କହୁଥିଲେ।
କନ୍ଯକାଭୀ ରୁଦଂତୀଭିର୍ଵଯସ୍ଯାଭିଃ ସମଂତତଃ ଆଗତ୍ଯ କରୁଣାଵିଷ୍ଟୋ ଧର୍ମଃ ପରହିତେ ରତଃ
ତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ସହେଳୀମାନେ ମଧ୍ୟ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଦୟାମୟ ଓ ପରହିତରେ ନିଷ୍ଠ ଧର୍ମ ଆସିଲେ।
ସ୍ଥଵିରୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରୋଵାଚେଦଂ ଵଚସ୍ତଦା ନ ଭୂଯଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ତାତସ୍ତସ୍ମାନ୍ନାର୍ହସି ଶୋଚିତୁମ୍
ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧରି ସେ କହିଲେ: "ତୋ ପିତା ପୁଣି ଫେରିଆସିବେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।"
ଅନିତ୍ଯଂ ଯୌଵନଂ ରୂପଂ ଜୀଵିତଂ ଦ୍ରଵ୍ଯସଂଚଯଃ
ଯୌବନ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଜୀବନ ଓ ଧନ ସଂଚୟ — ସବୁ ଅସ୍ଥାୟୀ।
ତ୍ଵଯା ଵୈ ତତ୍କୃତଂ କର୍ମ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଶୋଭନେ
ହେ ଶୁଭେ, ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ତୁମେ ଯାହା କରିଥିଲ, ତାହାର ଫଳ ଏହି ଘଟଣା।
ତ୍ଵାଂ ଵିହାଯ ଗତଃ କ୍ଵାପି ପଶ୍ଯ ବାଲେ ଵିଧେର୍ବଲମ୍
ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ସେ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲା — ଦେଖ, ଝିଅ, ଭାଗ୍ୟର ଶକ୍ତି କେମିତି।
ଏଵମୀହା ସମାସକ୍ତଂ ମୃତ୍ଯୁଃ ପ୍ରକୁରୁତେ ଵଶେ
ଏଭଳି ଏଠାରେ ଆସକ୍ତ ହେବା ସମୟରେ, ମୃତ୍ୟୁ ଲୋକକୁ ନିଜ ବଶରେ ନେଇଯାଏ।
ପିତୃଭ୍ଯାଂ ଚ ଵିଯୋଗଶ୍ଚ ଯେନାଭୂତ୍ତଵ କର୍ମଣା
ତୁମ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ତୁମ ପିତାମାତାଠାରୁ ଅଲଗା ହେଇପଡ଼ିଲା।
ନୃତ୍ଯଗେଯାଦି ନିପୁଣା ଵୀଣାଵେଣୁଵିଚକ୍ଷଣା 5.2.81.
ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବୀଣା ଓ ବାଁଶୀ ରେ ଦକ୍ଷ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୂପସଂପନ୍ନାଂ ସୁଵେଷାଂ ସୁଵିଭୂଷିତାମ୍
ସେଉଁଠାରେ ରୂପରେ ଭରପୂର, ଭଲ ଭାବେ ପିନ୍ଧିଥିବା ଓ ଭଲ ଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାରିତାକୁ ଦେଖି,
ତଂ ଵିଦିତ୍ଵା ତଥାଭୂତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ମଦନାତୁରମ୍
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଟିଏକୁ ଏଭଳି ପ୍ରେମରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଚିହ୍ନିଲେ,
ସୋଽଥ ପାପରତିର୍ମୂଢୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵିଷଯାତ୍ମକଃ
ତାପରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମନେ ମୁଢ଼, ଖରାପ କାମରେ ଲାଗିଥିବା, ଭୋଗବିଲାସରେ ଲିନ,
ଵିହାଯ ଭାର୍ଯାମପ୍ରୌଢାଂ ଶୁଭାଂ ଦ୍ଵାଦଶଵାର୍ଷିକୀମ୍
ନିଜ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ଅପ୍ରୌଢ଼ା, ଶୁଭ୍ର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲା।
ତତସ୍ତସ୍ଯ ପିତା ଵିଦ୍ଵାନ୍ମାତାତୀଵ ଚ ଦୁଃଖିତା
ତାପରେ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପିତା ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ମାଆ,
ଯଦସ୍ମାକଂ ଵିଯୋଗାଯ ଵଂଚିତୋ ଦୁଷ୍ଟଚାରିଣି
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଆମ ସହ ଭିନ୍ନତା ପାଇଁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲା।
ଯସ୍ମାଚ୍ଚ ମମ ପୁତ୍ରେଣ ସା ଵିଯୋଗମକାରଯତ୍
ଏବଂ ମୋ ପୁଅ ତାଙ୍କୁ ଯେଉଁଥିରେ ଅଲଗା କଲା,
ବହିଷ୍କୃତା ଵିଵାହେନ ପିତୃହୀନା ଭଵିଷ୍ଯସି
ସେ ବିବାହ ଦ୍ୱାରା ବାହାର କରାଯିବେ, ପିତାହୀନ ହେବେ।
ଇଦଂ ଦୁଃଖମନୁପ୍ରାପ୍ତା କନ୍ଯକା ଭଵତୀ ସତୀ
ଏଭଳି ଏକ କନ୍ୟା ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଏହି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛି।
ତସ୍ମାଦ୍ବ୍ରୂହି ଭଵନ୍ପ୍ରଶ୍ନଂ ପୃଚ୍ଛଂତ୍ଯା ନିଶ୍ଚଯଂ ସ୍ଵକମ୍ ।। 5.2.81.
ତେଣୁ, ତୁମ ନିଜ ପ୍ରଶ୍ନ କହ, ନିଜ ନିଶ୍ଚୟରେ ପଚାର।
ଇତ୍ଥଂ ସୁଘୋରପାପାହଂ ପାପାଚାରା ତଥାଽଧମା
ଏଭଳି, ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ପାପି, ଖରାପ ଆଚରଣର, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିମ୍ନ।
ଦଶସୂନାସମଶ୍ଚକ୍ରୀ ଦଶଚକ୍ରିସମୋ ଧ୍ଵଜଃ
ଦଶ ପୁଅ ଥିବା ଯେପରି, ଦଶ ଚକ୍ର ଥିବା ଯାନ; ଦଶ ଚକ୍ର ସମାନ ତାଳି ଅଛି।
ଏଵଂ ଵଦଂତି ଧର୍ମଜ୍ଞା ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ
ଏଭଳି ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା, ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଦୃଢ଼ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହନ୍ତି।
ଉତ୍ପନ୍ନା ତତ୍ର ଵକ୍ଷ୍ଯାମି କାରଣଂ ଶୃଣୁ ପିଂଗଲେ
ସେଠି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି, କାହିଁକି ଏହା ହେଲା ସେ କଥା କହିବି — ଶୁଣ, ପିଙ୍ଗଳା।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵିଷଯାସକ୍ତଃ କଶ୍ଚିଦ୍ବଦ୍ଧୋ ନୃପାଜ୍ଞଯା
ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ ସଂସାରିକ ସୁଖରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବାନ୍ଧି ଦିଆଯାଇଥିଲେ।
ମୁଚ୍ଯତାଂ ଚ ତ୍ଵଯାପ୍ଯୁକ୍ତଂ ନ ଚୌରୋ ନୈଵ ପାତକମ୍
ତୁମେ କହିଥିବାପରି, ସେଠାରୁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ; ସେ ଚୋର ନୁହଁନ୍ତି, କିମ୍ବା କୌଣସି ପାପ କରିନାହାନ୍ତି।