ଅନ୍ଯେ ଚ ଵିଵିଧାକାରାଃ କାଲାସ୍ଯା ହରିପିଂଗଲାଃ
ଅନେକ ପ୍ରକାର ଆକୃତିର ଅନ୍ୟମାନେ, କାଳର ମୁହଁ, ହଳଦିଆ ଓ ପିତାଳିଆ ରଙ୍ଗରେ ଥିଲେ।
ନୀଲଗ୍ରୀଵା କୃଷ୍ଣମୁଖାଃ ପିଂଗଧୌତଜଟାସଟାଃ 5.2.77.
ନୀଳ ଗଳା, କଳା ମୁହଁ, ଓ ପିତାଳିଆ ଏବଂ ଧଳା ରଙ୍ଗର ଜଟା ଥିଲା।
ଘଂଟାକର୍ଣୋ ଵିଶାଖଶ୍ଚ ପରିଶେଷା ଗଣାଶ୍ଚ ଯେ
ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ, ବିଶାଖ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଣମାନେ,
ଶୂଲଚଂଦ୍ରଧରାଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵେ ତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମାଃ
ସମସ୍ତେ ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଶୌର୍ୟ ସମାନ ଥିଲା,
ସ୍ତୁଵଂତୋ ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରୈରୂଚୁରେଵଂ ସମାହିତାଃ
ସେମାନେ ନିଶ୍ଚଳ ମନରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶଂସାଗୀତ ଗାଇ ଯଶଗାନ କରିଥିଲେ ।
ଗଣାନାଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଭକ୍ତିଂ ଚ ତାଦୃଶୀମ୍
ଗଣମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଏମିତି ଭକ୍ତି ଦେଖି,
ପୁତ୍ରାର୍ଥଂ ତପ୍ଯତି ତପଃ ଶିନିର୍ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମଃ
ଶିନି ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଣେ ପୁଅ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି ।
ତସ୍ଯାହଂ ସଂପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ସର୍ଵାନ୍କାମା ନ୍ଯଥେପ୍ସିତାନ୍
ମୁଁ ଏବେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛିତ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରିଦେବି ।
ମଦ୍ଵାକ୍ଯଂ କ୍ରିଯତାଂ ସଦ୍ଯୋ ଵିପ୍ରଃ କ୍ଲେଶାଦ୍ଵିମୁଚ୍ଯତାମ୍
ମୋ ଆଦେଶ ତୁରନ୍ତ କରାଯାଉ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରାଯାଉ ।
ମଦୀଯଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵେ କଂପିତକଂଧରାଃ
ମୋ କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତେ କମ୍ପିତ ଗଳାରେ ରହିଗଲେ ।
ନ କଶ୍ଚିଦ୍ଭାଷତେ କିଂଚିନ୍ନ କଶ୍ଚିଦ୍ଵୀକ୍ଷତେ ତଦା
ସେ ସମୟରେ କେହି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, କେହି ମୁହଁ ଉଠାଇ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ ।
ମମ ଚିତ୍ତମଵିଜ୍ଞାଯ ଗଣାନାମନୁକଂପଯା 5.2.77.
ମୋ ମନର ଭାବ ନ ଜାଣି, ଗଣମାନଙ୍କୁ ଦୟା କରି,
ଇହ ସ୍ଥାସ୍ଯଂତି ସତତଂ ତ୍ଵତ୍ସମୀପେ ନ ସଂଶଯଃ
ସେମାନେ ସଦା ଏଠାରେ ତୁମ ପାଖରେ ରହିବେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।
ହୀନାଂ ରଜୋଽଧିକାଂ ଦୀନାଂ ତମୋବହୁଲଧାରିଣୀମ୍
ଅଧମ, ରଜୋଗୁଣ ଅଧିକ, ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ଧକାର ଧାରଣ କରୁଥିବା,
ବ୍ରୁଵନ୍ନେଵଂ ଭ୍ରମେଣୈଵ ଭାଵ୍ଯର୍ଥେନ ପ୍ରଣୋଦିତଃ
ଏଭଳି କହି, ଭ୍ରମରେ ପଡି, ମନର ଅଭିପ୍ରାୟରେ ପ୍ରେରିତ ହେଲେ ।
ପତ ତ୍ଵଂ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ଯସ୍ମାନ୍ମେ ଵିପ୍ରିଯଂ କୃତମ୍
ତୁମେ ମୋତେ ଅପ୍ରିୟ କାମ କରିଥିବାରୁ, ମାନବ ଲୋକରେ ପଡ଼ ।
ଵିପ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରତାଂ ତୂର୍ଣଂ ପୁତ୍ର ଗଚ୍ଛ ମମାଜ୍ଞଯା
ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁରନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପୁଅ ହେଇଯାଅ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଵୀରକୋ ଦେଵି ଗତୋ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରତାମ୍
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ହେ ଦେବୀ, ବୀରକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ।
ପଶ୍ଚାତ୍ତାପେନ ସଂଯୁକ୍ତୋ ନିଶ୍ଵସ୍ଯ ଚ ପୁନଃପୁନଃ
ପଛରୁ ଅନୁତାପରେ ପିଡିତ ହୋଇ, ସେ ପୁନିପୁନି ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ ।
ପ୍ରଭୂଣାମେକଚିତ୍ତେନ ତେ ଭୃତ୍ଯା ଦୁର୍ଲଭାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଯେଉଁ ସେବକମାନେ ମାଲିକଙ୍କ ସହ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଏକତା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି ।
ପ୍ରସନ୍ନାସ୍ତ୍ରିଦଶାସ୍ତେଷାଂ ପ୍ରଭୁ ଭକ୍ତାଶ୍ଚ ଯେ ନରାଃ
ଓ ନଥ, ଦେବତାମାନେ ଏମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ଭକ୍ତିଶୀଳ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ନ ଜ୍ଞେଯଃ କେନ ତତ୍ତ୍ଵେନ ଦୁରାରାଧ୍ଯଃ ପ୍ରଭୁର୍ଭଵେତ୍ 5.2.77.
ପ୍ରଭୁ କେଉଁଠି ଏତେ କଠିନ ଭାବରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ଏହି ସତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ କେହି ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଵିନଶ୍ଯଂତ୍ଯୁପକାରାଣି ତସ୍ମାତ୍ସେଵା ସୁଦୁଷ୍କରା
ସେବା ଓପକାର କାମଗୁଡିକ ଅନ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ତେଣୁ ସେବା କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯତ୍ନେନ ସଂସେଵ୍ଯା ଆତ୍ମରକ୍ଷଣତତ୍ପରୈଃ
ସେହିପାଇଁ, ନିଜ ରକ୍ଷାରେ ଲାଗିଥିବା ଲୋକମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ସେବା କରିବା ଉଚିତ।
କାଂସ୍ତୁ ଲୋକାନ୍ଗମିଷ୍ଯାମି କଲୁଷୀ ଭୂଣହା ଇଵ ଉଵାଚ ଦୀନଯା ଵାଚା ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପୁନଃପୁନଃ
ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ପରି ଦୁଷିତ ହୋଇ କେଉଁ ଲୋକକୁ ଯିବି? ସେ ଦୁଃଖିତ କଣ୍ଠରେ ପୁନିପୁନି ଶିର ନମାଇ କହିଲେ।
ଦୀନୋଽସ୍ମି ଜ୍ଞାନହୀନୋଽସ୍ମି ପ୍ରଣତୋଽସ୍ମି ଚ ଶଂକର
ମୁଁ ଦୁଃଖି, ମୋ ପାଖରେ ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ଏବଂ ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଶିର ନମାଇଛି, ହେ ଶଙ୍କର।
ନ ହି ନିର୍ଵହଣଂ ଯାଂତି ପ୍ରଭୂଣାମାଶ୍ରିତା ରୁଷଃ
ପ୍ରଭୁମାନଙ୍କ ରୋଷ ଉପରେ ଭରସା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ସଫଳତା ପାଉନାହାନ୍ତି।
ଅପି କୀଟ ପତଂଗତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛେଯଂ ତଵ ଶାସନାତ
ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ଚାହେଁ କୀଟ ବା ପତଙ୍ଗ ହେବି।
ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁଷ୍ପଦଂତସ୍ଯ ପାର୍ଵତି
ପାର୍ବତୀ, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି—
ଗଚ୍ଛ ପୁତ୍ର ମମାଦେଶାନ୍ମହାକାଲଵନଂ ଶୁଭମ୍
ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ପୁଅ, ଶୁଭ ମହାକାଳବନକୁ ଯାଅ।