ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାରୁଣଂ ସୁଦୁଃଖାର୍ତ୍ତଂ ଵିଲପଂତଂ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଅରୁଣଙ୍କୁ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପୁନିପୁନି ବିଳାପ କରୁଥିବା ଦେଖି—
ଅରୁଣୋଽଯମହୋ ରୌତି କଶ୍ଯପସ୍ଯାତ୍ମସଂଭଵଃ
ହାଁ, ଏହି ଅରୁଣ, କାଶ୍ୟପଙ୍କର ନିଜ ପୁଅ, ବିଳାପ କରୁଛନ୍ତି।
ଉତ୍ପାଦିତୋଽଯମଲ୍ପାହୈରର୍ଦ୍ଧକାଯୋ ମହାବଲଃ ମୋହେନ ଵିଲପଂତଂ ଚ ଶ୍ରେଯୋ ମେ ଭଵିତା ଧୁଵମ୍ 5.2.76.
ଏହିଅରୁଣ ଅଧା ଶରୀର ସହ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ମୁହଁ ଭ୍ରମରେ ବିଳାପ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଶ୍ଚିତ ଭଲ ହେବ।
ଇତି ସଂଚିଂତ୍ଯ ମନସି ଵାକ୍ଯୈର୍ମଧ୍ଵମୃତୋପମୈଃ
ଏଭଳି ଭାବି, ମନରେ ମଧୁ ଓ ଅମୃତ ସମାନ ମୃଦୁ କଥା କହି—
ତାତ କଶ୍ଯପଦାଯାଦ ଵିନତାଗର୍ଭସଂଭଵ
ପୁଅ, କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ବିନତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା—
ଭାଵିନୋଽର୍ଥା ଭଵଂତୀହ ଦୁଃଖସ୍ଯ ଚ ସୁଖସ୍ଯ ଚ
ଭବିଷ୍ୟତର ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖ, ଏଠାରେ ଆସି ଘଟେ।
ଯଦି ତେସ୍ତି ଘୃଣା ଚିତ୍ତେ ଶପ୍ତାତ୍ମଜନନୀ ତ୍ଵଯା
ଯଦି ତୁମ ହୃଦୟରେ କୌଣସି ଦୟା ଅଛି, ଶାପଗ୍ରସ୍ତ ପୁଅର ମାଆ, ତେବେ—
ଉତ୍ତରେ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଯାତ୍ରେଶସ୍ଯ ଚ ପୁଣ୍ଯଦମ୍
ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତା, ଯାତ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କର ପବିତ୍ର ଯାତ୍ରା କର।
ଅରୁଣସ୍ତ୍ଵେଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ନାରଦେନ ମହାତ୍ମନା
ଏପରି କହିଲେ ମହାତ୍ମା ନାରଦ, ତାହା ପରେ ଅରୁଣ—
ଦଦର୍ଶ ତତ୍ର ତଲ୍ଲିଂଗଂ ତେଜଃକୂଟୋପମଂ ଶୁଭମ୍
ସେଠାରେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଆଲୋକର ଚୂଡ଼ା ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା।
ଲିଂଗେନୋକ୍ତୋଽରୁଣୋ ଦେଵି ସାରଥ୍ଯଂ କୁରୁ ସର୍ଵଦା
ସେଇ ଲିଙ୍ଗ କହିଲା: 'ଅରୁଣ, ସଦା ରଥଚାଳକ ଭାବେ ସେବା କର।'
ମଯା ଦତ୍ତଂ ତୁ ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ପୁରତଃ ସଦା
'ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଶକ୍ତି ଦେଇଛି, ଯେ ତୁମେ ସଦା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରହିପାରିବ।'
ତ୍ଵନ୍ନାମ୍ନା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଖ୍ଯାତୋଽହମରୁଣେଶ୍ଵରଃ 5.2.76.
'ତୁମ ନାମରେ, ମୁଁ ତିନି ଲୋକରେ ଅରୁଣେଶ୍ୱର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।'
ଯେ ମାଂ ପଶ୍ଯଂତି ସତତଂ ତ୍ଵନ୍ନାମ୍ନା ଚାରୁଣେଶ୍ଵରମ୍
'ଯେମାନେ ସବୁବେଳେ ମୋତେ ତୁମ ନାମରେ ଅରୁଣେଶ୍ୱର ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି,'
ମୋଦିଷ୍ଯଂତି କୁଲୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପିତୃମାତୃସମୁଦ୍ଭଵୈଃ
'ସେମାନେ ନିଜ ପରିବାର, ପୂର୍ବଜ ଓ ମାଆ-ବାପା ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରିବେ।'
ନ ଦୁଃଖଂ ଜାଯତେ ତେଷାଂ ଯେ ପଶ୍ଯଂତି ରଵେର୍ଦ୍ଦିନେ
'ଯେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦିନରେ ମୋତେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ଦୁଃଖ ଆସେନାହିଁ।'
ଯଃ ପଶ୍ଯତି ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ କୃଷ୍ଣାଯାମରୁଣେଶ୍ଵରମ୍
'ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଅରୁଣେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖେ,'
ସ ନେଷ୍ଯତି ପିତୄନ୍ସ୍ଵର୍ଗେ ନରକସ୍ଥାନ୍ନ ସଂଶଯଃ ଶୁଂଡୀରସ୍ଵାମିନୋ ଯାତ୍ରା କୃତା ତେନ ନ ସଂଶଯଃ
'ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେଉଁମାନେ ନରକରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଶୁଣ୍ଡୀରସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟ ସେଇ କରିଥାଏ, ଏଥିରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତେନ ଲିଂଗେନ ଵିନତାନଂଦନସ୍ତଦା
ଏଭଳି ଲିଙ୍ଗ କହିଲାପରେ, ଭିନତାଙ୍କ ପୁଅ ସେଠି—
ଅସ୍ଯ ଲିଂଗସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯାତ୍କଶ୍ଯପସ୍ଯାତ୍ମସଂଭଵଃ
ଏହି ଲିଙ୍ଗର ମହିମାରୁ, କଶ୍ୟପଙ୍କର ସନ୍ତାନ—
ଏଷ ତେ କଥିତୋ ଦେଵି ପ୍ରଭାଵଃ ପାପନାଶନଃ
ହେ ଦେବୀ, ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ଏହି ଶକ୍ତି ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଞ୍ଚମ ଆଵନ୍ତ୍ଯଖଣ୍ଡେ ଚତୁରଶୀତିଲିଙ୍ଗମାହାତ୍ମ୍ଯେଽରୁଣେଶ୍ଵରମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ଷଟ୍ସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର, ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ସଂହିତାର, ପଞ୍ଚମ ଅବନ୍ତ୍ୟ ଖଣ୍ଡର, ଚଉଁଅଠି ଲିଙ୍ଗ ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନାରେ, ଅରୁଣେଶ୍ୱର ମହିମା ବିବର୍ଣ୍ନନା ନାମକ ଛଅସତି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଯସ୍ଯ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ଗର୍ଭଵାସୋ ନ ଜାଯତେ
ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନାହିଁ, ଗର୍ଭରେ ପଡିବା ହୁଏନାହିଁ।
ଶିନିର୍ନାମ ଦ୍ଵିଜୋ ଦେଵି ସ ଚାପୁତ୍ରୋଽଭଵତ୍ପୁରା
ହେ ଦେବୀ, ଶିନି ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ।
ଵାଯୁଭକ୍ଷୋଂଽବୁଭକ୍ଷଶ୍ଚ ନିରାହାରୋର୍ଧ୍ଵବାହୁକଃ
ସେ ବାୟୁ ଖାଇ ଅଥବା ଯାହା ଦିଆଯାଏ ତାହା ଖାଇ, ଉପବାସ କରି, ହାତ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ରହିଥିଲେ।
ଏଵମାଦୀନି ଚାନ୍ଯାନି ତପାଂସି ଶ୍ରେଯସେ ପରମ୍
ଏପରି ଅନେକ ପ୍ରକାର ତପସ୍ୟା ସେ କଲେ, ସବୁ ଉତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।
ପରଂ ଵିଘ୍ନୋପଶାଂତ୍ଯର୍ଥଂ ତୋଷଯିଷ୍ଯେଽହମୀ ଶ୍ଵରମ୍ ଆଭ୍ଯାଂ ନ ସ ଦୁରାସାଦ୍ଯୋ ନାପରାଧୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ମୁଁ ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି; ଏହିପରି କାମ କଲେ ସେ ଅପହୁଞ୍ଚ ହେବେ ନାହିଁ, ଓ କୌଣସି ଦୋଷ ମଧ୍ୟ ହେବେ ନାହିଁ।
ତଥା ଚକାର ସ ମୁନିର୍ଵର୍ଷାଣାଂ ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ହି
ସେ ମୁନି ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ ବାରୋ ବର୍ଷ ଧରି କଲେ।
ଵିଜ୍ଞପ୍ତୋହଂ ତ୍ଵଯା ଦେଵି ମଂଦରେ ଚାରୁକଂଦରେ
ହେ ଦେବୀ, ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ରେ, ମଧୁର କୁଣ୍ଡରେ ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ।
ତେଜସା ଦୀପଯଚ୍ଛୈଲଂ ଶୋଷଯନ୍ସଲିଲାଶଯାନ୍
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ପାହାଡ଼ ଆଲୋକିତ ହେଲା, ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକ ଶୁଖିଗଲା।