ପ୍ରତିପାଲଯିତଵ୍ଯସ୍ତେ ଜନ୍ମକାଲୋଽସ୍ଯ ଧୀରଯା
ତୁମେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ସମୟ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡିବ।
ଏଵଂ ଶପ୍ତ୍ଵା ତତୋ ଦେଵି ଵିନତାଂ ମାତରଂ ସ୍ଵକମ୍
ଏଭଳି ଶାପ ଦେଇ, ଦେବୀ ତାଙ୍କର ମା ଵିନତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ହାହା ମଯା ନୃଶଂସେନ ମାତା ସ୍ଵଜନନୀ ସ୍ଵକା ମାତା ଦେହାରଣିଃ ପୁଂସାଂ ମାତା ଦୁଃଖସହା ପରା ।।5.2.76.
ହାହା! ମୁଁ ଏତେ ନିଷ୍ଠୁର ହୋଇ ନିଜ ମାକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଛି। ମା ହେଉଛନ୍ତି ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦେହର ଉତ୍ସ, ମା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ସହିଥାନ୍ତି।
ଗର୍ଭକ୍ଲେଶେ ପରଂ ଦୁଃଖଂ ମାତା ଜାନାତି ଯାଦୃଶମ୍
ଗର୍ଭବାସର ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ, ତାହା କେବଳ ମା ଜାଣନ୍ତି।
ଗୁରୂଣାମେଵ ସର୍ଵେଷାଂ ମାତା ଗୁରୁତରା ସ୍ମୃତା
ସମସ୍ତ ଗୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାକୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ମନାଯାଏ।
ଯଦି ପିଂଡପ୍ରଦାନଂ ତୁ ଗଯାଯାଂ କୁରୁତେ ସୁତଃ ନ ଚ ମାତୃଵିହୀନସ୍ଯ ମମତ୍ଵଂ କୁରୁତେ ପିତା
ପୁଅ ଯଦି ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରେ ମଧ୍ୟ, ମା ନଥିଲେ ବାପା ତାହାରେ ସ୍ନେହ ଦେଖାନ୍ତି ନାହିଁ।
ଵିକଲୋ ମାତୃହୀନସ୍ତୁ ପୁତ୍ରୋ ହି ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ତଦା ତଦା ଶୂନ୍ଯଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଯଦା ମାତା ଵିଯୁଜ୍ଯତେ
ମା ନଥିବା ପୁଅକୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କୁହାଯାଏ; ମା ଛାଡ଼ିଦେଲେ ସମଗ୍ର ଜଗତ ଶୂନ୍ୟ ଲାଗେ।
ସୋଽହଂ ପାପସମାଚାରୋ ଜାତୋ ମାତୃଵିହିଂସକଃ
ମୁଁ ଏବେ ପାପୀ ହୋଇପଡ଼ିଛି, ମାକୁ କଷ୍ଟ ଦେଇଛି।
ଜାତୋଽହଂ ଵିକଲାଂଗସ୍ତୁ ପ୍ରାକ୍କୃତେନୈଵ କର୍ମଣା
ମୁଁ ପୂର୍ବଜନ୍ମର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ ସହ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।
ଏଵଂ ଵିଲପତସ୍ତସ୍ଯ କଶ୍ଯପସ୍ଯ ସୁତସ୍ଯ ଚ
ଏଭଳି କାଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁଅ ଦୁଃଖରେ ବିଳାପ କରୁଥିଲେ—
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାରୁଣଂ ସୁଦୁଃଖାର୍ତ୍ତଂ ଵିଲପଂତଂ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଅରୁଣଙ୍କୁ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପୁନିପୁନି ବିଳାପ କରୁଥିବା ଦେଖି—
ଅରୁଣୋଽଯମହୋ ରୌତି କଶ୍ଯପସ୍ଯାତ୍ମସଂଭଵଃ
ହାଁ, ଏହି ଅରୁଣ, କାଶ୍ୟପଙ୍କର ନିଜ ପୁଅ, ବିଳାପ କରୁଛନ୍ତି।
ଉତ୍ପାଦିତୋଽଯମଲ୍ପାହୈରର୍ଦ୍ଧକାଯୋ ମହାବଲଃ ମୋହେନ ଵିଲପଂତଂ ଚ ଶ୍ରେଯୋ ମେ ଭଵିତା ଧୁଵମ୍ 5.2.76.
ଏହିଅରୁଣ ଅଧା ଶରୀର ସହ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ମୁହଁ ଭ୍ରମରେ ବିଳାପ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଶ୍ଚିତ ଭଲ ହେବ।
ଇତି ସଂଚିଂତ୍ଯ ମନସି ଵାକ୍ଯୈର୍ମଧ୍ଵମୃତୋପମୈଃ
ଏଭଳି ଭାବି, ମନରେ ମଧୁ ଓ ଅମୃତ ସମାନ ମୃଦୁ କଥା କହି—
ତାତ କଶ୍ଯପଦାଯାଦ ଵିନତାଗର୍ଭସଂଭଵ
ପୁଅ, କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ବିନତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା—
ଭାଵିନୋଽର୍ଥା ଭଵଂତୀହ ଦୁଃଖସ୍ଯ ଚ ସୁଖସ୍ଯ ଚ
ଭବିଷ୍ୟତର ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖ, ଏଠାରେ ଆସି ଘଟେ।
ଯଦି ତେସ୍ତି ଘୃଣା ଚିତ୍ତେ ଶପ୍ତାତ୍ମଜନନୀ ତ୍ଵଯା
ଯଦି ତୁମ ହୃଦୟରେ କୌଣସି ଦୟା ଅଛି, ଶାପଗ୍ରସ୍ତ ପୁଅର ମାଆ, ତେବେ—
ଉତ୍ତରେ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଯାତ୍ରେଶସ୍ଯ ଚ ପୁଣ୍ଯଦମ୍
ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତା, ଯାତ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କର ପବିତ୍ର ଯାତ୍ରା କର।
ଅରୁଣସ୍ତ୍ଵେଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ନାରଦେନ ମହାତ୍ମନା
ଏପରି କହିଲେ ମହାତ୍ମା ନାରଦ, ତାହା ପରେ ଅରୁଣ—
ଦଦର୍ଶ ତତ୍ର ତଲ୍ଲିଂଗଂ ତେଜଃକୂଟୋପମଂ ଶୁଭମ୍
ସେଠାରେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଆଲୋକର ଚୂଡ଼ା ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା।
ଲିଂଗେନୋକ୍ତୋଽରୁଣୋ ଦେଵି ସାରଥ୍ଯଂ କୁରୁ ସର୍ଵଦା
ସେଇ ଲିଙ୍ଗ କହିଲା: 'ଅରୁଣ, ସଦା ରଥଚାଳକ ଭାବେ ସେବା କର।'
ମଯା ଦତ୍ତଂ ତୁ ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ପୁରତଃ ସଦା
'ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଶକ୍ତି ଦେଇଛି, ଯେ ତୁମେ ସଦା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରହିପାରିବ।'
ତ୍ଵନ୍ନାମ୍ନା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଖ୍ଯାତୋଽହମରୁଣେଶ୍ଵରଃ 5.2.76.
'ତୁମ ନାମରେ, ମୁଁ ତିନି ଲୋକରେ ଅରୁଣେଶ୍ୱର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।'
ଯେ ମାଂ ପଶ୍ଯଂତି ସତତଂ ତ୍ଵନ୍ନାମ୍ନା ଚାରୁଣେଶ୍ଵରମ୍
'ଯେମାନେ ସବୁବେଳେ ମୋତେ ତୁମ ନାମରେ ଅରୁଣେଶ୍ୱର ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି,'
ମୋଦିଷ୍ଯଂତି କୁଲୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପିତୃମାତୃସମୁଦ୍ଭଵୈଃ
'ସେମାନେ ନିଜ ପରିବାର, ପୂର୍ବଜ ଓ ମାଆ-ବାପା ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରିବେ।'
ନ ଦୁଃଖଂ ଜାଯତେ ତେଷାଂ ଯେ ପଶ୍ଯଂତି ରଵେର୍ଦ୍ଦିନେ
'ଯେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦିନରେ ମୋତେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ଦୁଃଖ ଆସେନାହିଁ।'
ଯଃ ପଶ୍ଯତି ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ କୃଷ୍ଣାଯାମରୁଣେଶ୍ଵରମ୍
'ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଅରୁଣେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖେ,'
ସ ନେଷ୍ଯତି ପିତୄନ୍ସ୍ଵର୍ଗେ ନରକସ୍ଥାନ୍ନ ସଂଶଯଃ ଶୁଂଡୀରସ୍ଵାମିନୋ ଯାତ୍ରା କୃତା ତେନ ନ ସଂଶଯଃ
'ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେଉଁମାନେ ନରକରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଶୁଣ୍ଡୀରସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟ ସେଇ କରିଥାଏ, ଏଥିରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତେନ ଲିଂଗେନ ଵିନତାନଂଦନସ୍ତଦା
ଏଭଳି ଲିଙ୍ଗ କହିଲାପରେ, ଭିନତାଙ୍କ ପୁଅ ସେଠି—
ଅସ୍ଯ ଲିଂଗସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯାତ୍କଶ୍ଯପସ୍ଯାତ୍ମସଂଭଵଃ
ଏହି ଲିଙ୍ଗର ମହିମାରୁ, କଶ୍ୟପଙ୍କର ସନ୍ତାନ—