ମହିଷଶ୍ଚିତ୍ତଲୋ ଵାପି ଶଶୋ ଵା ଶଂବରୋ ଵନେ
ମହିଷ, ହରିଣ କିମ୍ବା ଶଶା, କିମ୍ବା ଅଟବରେ ଶମ୍ବର —
ସ ପ୍ରଣଷ୍ଟଃ କ୍ଷଣେନୈଵ ସବାଣୋ ମମ ପଶ୍ଯତଃ
ମୋ ଆଖି ଦେଖି ଦେଖି, ସେ ଏବଂ ବାଣ ସହିତ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ହରାଇଗଲେ।
ଭଵତ୍ସକାଶଂ ନଷ୍ଟଶ୍ରୀର୍ହତାଶଃ ଶ୍ରମକର୍ଶିତଃ ଭଵଂତଃ ସୁମହାଭାଗାସ୍ତସ୍ମାତ୍ପୃଚ୍ଛାଭି ସଂଶଯମ୍
ସେ ଭାଗ୍ୟହୀନ, ଆଶା ଭଙ୍ଗ, ଶ୍ରମରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଲେ; ତୁମେ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏହିକାରଣରେ ମୁଁ ସନ୍ଦେହରେ ପଚାରୁଛି।
କ୍ଵ ଗତଃ କରଭୋ ଵିଦ୍ଧୋ ମଯା ବାଣେନ ସାଂପ୍ରତମ୍
ମୋ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇଥିବା କରଭ ଏବେ କେଉଁଠି ଗଲା?
ତତସ୍ତେଷାଂ ସମସ୍ତାନାମୃଷୀଣାମୃଷିସତ୍ତମଃ
ତାପରେ ସେଇ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି କହିଲେ—
ଗତଃ ସ କରଭୋ ଭୂପ ମହାକାଲଵନେ ଶୁଭେ
ହେ ରାଜା, ସେ କରଭ ଶୁଭ ମହାକାଳବନକୁ ଚାଲିଗଲା।
ଯତ୍ର ଦେଵୋ ମହାଦେଵଃ କାରଭଂ ରୂପମାସ୍ଥିତଃ 5.2.73.
ସେଠାରେ ମହାଦେବ ଦେବତା କରଭ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ପଶ୍ଚିମେ କ୍ଷେତ୍ରପାଲସ୍ଯ କୈଲାସସ୍ଯ ମହୀପତେ
ହେ ରାଜା, କୈଳାସ ପର୍ବତର ପଶ୍ଚିମ ଅଂଶରେ କ୍ଷେତ୍ରପାଳଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ,
ବ୍ରହ୍ମଣା ପୂଜିତୋ ରାଜନ୍ଦେଵାନାମର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
ହେ ରାଜା, ଦେବତାମାନଙ୍କ କାମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ତୁରଗେଣ କଦାଚିତ୍ତୁ ନୀତୋ ବଦରିକାଶ୍ରମମ୍
କେବେ କେବେ ଘୋଡ଼ାରେ ବସି ସେ ବଦରିକା ଆଶ୍ରମକୁ ନିଆଯାଇଥିଲେ।
ତତ୍ର ଵୀରାଜିନଧରଂ କୃଶଂ ଵିପ୍ରଂ ଦଦର୍ଶ ହ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ହସିତୋ ଵିପ୍ରସ୍ତେନ ରାଜ୍ଞା ପ୍ରମାଦତଃ
ସେଠାରେ ସେ ଏକ ଦୁର୍ବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେଖିଲେ; ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅହଂକାରରେ ହସିଲେ।
ଯସ୍ମାଦ୍ଧସସି ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତସ୍ମାଦୁଷ୍ଟ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯସି
ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖି ହସିଲା ଯାହା ପାଇଁ, ଏହି କାରଣରେ ତୁମେ ଉଷ୍ଟ୍ର ହେବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତେନ ଵିପ୍ରେଣ ଶପ୍ତୋପି ନୃପସତ୍ତମଃ
ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଶାପଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ।
ନ ମେ ଵାଗନୃତା ଭୂପ କଦା ଚିଦପି ଵିଦ୍ଯତେ
ହେ ରାଜା, ମୋ କଥା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହୁଏନି।
ଯଦା ତ୍ଵଂ କରଭୋ ଜାତୋ ଵିଦ୍ଧୋ ଵୈ ଵୀରକେତୁନା
ଯେତେବେଳେ ତୁମେ କରଭ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବା ଓ ବୀରକେତୁଙ୍କ ବାଣରେ ଆହତ ହେବା,
ମହାକାଲଵନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ତତ୍ର ତ୍ଵଂ ଲିଂଗଦର୍ଶନାତ୍
ଦିବ୍ୟ ମହାକାଳବନରେ, ସେଠାରେ ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କରି—
ସ ଚେକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲଦ୍ଭୂତୋ ଵୀରକେତୁର୍ମହାବଲଃ 5.2.73.
ଏହି ମହାବଳଶାଳୀ ବୀରକେତୁ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ନୃପ ଭୂପାଲଃ କରଭତ୍ଵଂ ସମାଗତଃ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ଵିମାନସ୍ଥଂ ଵିମୁକ୍ତଂ ଲିଂଗଦର୍ଶନାତ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ରାଜା କରଭ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ, ସେ ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି ଦେବ ରଥରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ନୃପତିସ୍ତେନ ଋଷଭେଣ ଦ୍ଵିଜେନ ତୁ
ଏପରି ରୃଷଭ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା—
ଦଦର୍ଶ ତତ୍ର ତଲ୍ଲିଂଗଂ ପୂଜିତଂ ତ୍ରିଦଶୈଃ ସଦା
ସେଠାରେ ରାଜା ଦେଖିଲେ, ସେ ଲିଙ୍ଗଟି ସଦା ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି।
ଵିମାନସ୍ଥେନ ଯା ପ୍ରୋକ୍ତା ତୂଷ୍ଟ୍ରେଣ ମଧୁରସ୍ଵରା
ଯିଏ ଦେବ ରଥରେ ବସିଥିଲେ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଉଠ ଥିଲେ, ସେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ କହିଥିବା କଥା—
ଦର୍ଶନାଦସ୍ଯ ଲିଂଗସ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତା ମେ ପରମା ଗତିଃ ସମୀପମସ୍ଯ ଲିଂଗସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ମେ ବଂଧୁଃ ପରୋ ଯତଃ
ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କରି, ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି ପାଇଛି; ଏହି ଲିଙ୍ଗ ନିକଟରେ ଥିବାରୁ, ତୁମେ ମୋର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ନୃପଂ ଦେଵି ଵଚଃ ସମଧୁରାକ୍ଷରମ୍
ଏପରି କହି, ହେ ଦେବୀ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ରାଜାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ତତୋ ଦେଵଗଣା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ସକିଂନରମହୋରଗାଃ
ତାପରେ ଦେବମାନେ, କିନ୍ନର ଓ ମହାନ ନାଗମାନେ ସହିତ ଆକାଶରେ ଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମେଂଦ୍ରହରିମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିମାନୈର୍ଦେଵି ସଂସ୍ଥିତାଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ହରି ଓ ଅନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଦେବ ରଥରେ ବସିଥିଲେ, ହେ ଦେବୀ।
ଵିଲୋକ୍ଯ କରଭଂ ମୁକ୍ତଂ ଵିମାନସ୍ଥଂ ଵିରାଜିତମ୍
ସେମାନେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା, ଦେବ ରଥରେ ବସିଥିବା ଓ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ କରଭଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଅଚ୍ଛରତ୍ନସମୂହେନ ମୁକୁଟେନୋଜ୍ଵଲତ୍ଵିଷା 5.2.73.
ଅପ୍ସରା ମଣିର ରାଶି ଲାଗିଥିବା ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ସେ ଅତି ଉଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ନାମ ଚକ୍ରୁସ୍ତତୋ ଦେଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଏକ ନାମ ଦେଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ରିଷ୍ଵପି ଲୋକେଷୁ ଵିଖ୍ଯାତଃ କରଭେଶ୍ଵରଃ
ଏହିପରି, ସେ ତିନି ଲୋକରେ 'କରଭେଶ୍ୱର' ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତ୍ରିଦଶାଃ ସର୍ଵେ ଗତାଃ ସ୍ଵଂ ଧିଷ୍ଣ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ସମୃଦ୍ଧଂ ନିଃସପତ୍ନଂ ଚ ତତୋ ରାଜ୍ଯଂ ଚକାର ସଃ
ଏପରି କହି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଜ ଉତ୍ତମ ନିବାସକୁ ଚଲିଗଲେ; ତାପରେ ସେ ରାଜା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶତ୍ରୁବିହୀନ ରାଜ୍ୟ କଲେ।