ଗଂଗାଯମୁନଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ଯତ୍ର ଗୁପ୍ତା ସରସ୍ଵତୀ
ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁଠାରେ ସରସ୍ୱତୀ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ବହୁଛନ୍ତି,
ସ ସାଂପ୍ରତଂ ପ୍ରଯାଗସ୍ତୁ ମହାକାଲଵନୋତ୍ତମେ
ସେଠି ଏବେ ପ୍ରୟାଗ ନାମରେ ପରିଚିତ, ମହାକାଳବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାରଦସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ମହାତ୍ମା ନାରଦଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି,
ସ୍ତୁଵଂତୋ ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରୈର୍ଗଂଗାଂ ତ୍ରିପଥଗାଂ ଶୁଭାମ୍
ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ୍ର ତ୍ରିପଥଗା ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଵସୂନାଂ ଜନନୀ ଦେଵି ଵସୂନାଂ ମୋକ୍ଷଦାଯିନି
ହେ ଦେବୀ, ଆପଣ ବସୁମାନଙ୍କର ଜନନୀ, ବସୁମାନଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା।
ସେଵିତା ଵାଲଖିଲ୍ଯୈଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମା କଲା
ଭାଲଖିଲ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠି ସେବନା କରନ୍ତି, ଆପଣ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି।
ସୁତା ତ୍ଵଂ ପାଵିନୀ ଦେଵି ମାର୍ତ୍ତଂଡସ୍ଯ ଦିଵସ୍ପତେଃ
ହେ ପବିତ୍ର ଦେବୀ, ଆପଣ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ, ଦିନର ନାଥଙ୍କର କନ୍ୟା।
ପ୍ରାଚୀ ତ୍ଵମେଵ ଵିଖ୍ଯାତା ପୁଣ୍ଯଦେହା ସରସ୍ଵତୀ ସା ତ୍ଵଂ ଶିପ୍ରା ପ୍ରସିଦ୍ଧା ଚ ସର୍ଵପାତକନାଶିନୀ
ଆପଣ ପୂର୍ବଦିଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସରସ୍ୱତୀ, ପବିତ୍ର ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ଆପଣ ଶିପ୍ରା ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରନ୍ତି।
ତ୍ଵଂ ଦଯା ସର୍ଵଜଂତୂନାଂ ସ୍ଵର୍ଗଃ ଶରଣଂ ନୃଣାମ୍ 5.2.71.
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦୟା, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଆପଣ।
ବହୁଜନ୍ମକଲଂକାଂକଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯା ଦେହିନାଂ ଭୁଵି
ପୃଥିବୀରେ ଦେହଧାରୀମାନେ ଅନେକ ଜନ୍ମର କଳଙ୍କ ଦେଖି,
ଆସାଂ ଚ ସଂଗମୋ ଯସ୍ତୁ ସ ପ୍ରଯାଗୋ ବୁଧୈଃ ସ୍ମୃତଃ
ଏହି ନଦୀମାନଙ୍କର ସଙ୍ଗମକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ପ୍ରୟାଗ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ସୋଦ୍ଯ ପ୍ରଭୃତି ଦେଵୋଽଯଂ ପ୍ରଯାଗେଶ୍ଵରସଂଜ୍ଞକଃ
ଆଜିଠାରୁ ଏହି ଦେବତା ପ୍ରୟାଗେଶ୍ୱର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବେ।
ଅତ୍ରାଗତ୍ଯ ପ୍ରପଶ୍ଯଂତି ଯେ ପ୍ରଯାଗେଶ୍ଵରଂ ତତଃ
ଯେଉଁମାନେ ଏଠାକୁ ଆସି ପ୍ରୟାଗେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି,
କୁଲଂ ଚ ତାରିତଂ ତେଷାଂ ପୈତୃକଂ ମାତୃକଂ ତଥା ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଦେହଃ ପ୍ରଯାଗେଶ୍ଵରଦର୍ଶନାତ୍
ସେମାନଙ୍କ ପିତୃ ଓ ମାତୃ କୁଳ ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ; ପ୍ରୟାଗେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଗଂଗାଯାଂ ଚ ପ୍ରଯାଗେ ଚ ଦେଵଦାରୁଵନେ ଶୁଭେ
ଗଙ୍ଗାରେ, ପ୍ରୟାଗରେ ଓ ଶୁଭ ଦେବଦାରୁବନରେ,
ତ୍ର୍ଯଂବକେ ଧୌତପାପେ ଚ ମହେନ୍ଦ୍ରେ ଭୈରଵେ ତଥା
ତ୍ରୟମ୍ବକ, ଧୌତପାପ, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ଭୈରବରେ ମଧ୍ୟ,
ଏତେଷାଂ ଦର୍ଶନେନୈଵ ଯା ସିଦ୍ଧିର୍ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦିକା
ଏହି ସ୍ଥାନମାନଙ୍କୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ, ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ଫଳ ମିଳେ।
ଯେ ପଶ୍ଯଂତି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ୍ଯାମଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ । ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ନିଯମଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଯାଗେଶ୍ଵରସଂଜ୍ଞକମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ବିଶେଷ ଭକ୍ତି ଓ ନିୟମ ସହ ପ୍ରୟାଗେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି,
ନ ତେଷାଂ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଃ କଲ୍ପକୋଟିଶତୈରପି 5.2.71.
ସେମାନେ ପୁଣି ଆଉ କେବେ ଫେରି ଆସନ୍ତି ନାହିଁ, କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ବିତିଗଲେ ମଧ୍ୟ ।
କଲାସ୍ତିସ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯଂତି ଲିଂଗେଽସ୍ମିନ୍ମୋକ୍ଷଦେ ଶୁଭେ
ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ଲିଙ୍ଗରେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ତିନିଟି ଅଂଶ ଆସିବେ ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ତୁତା ଗଂଗା ଯମୁନା ଚ ସରସ୍ଵତୀ
ଏପରି କହିବା ପରେ ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଗଲା ।
ଦେଵାଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ଶକାଦ୍ଯାଃ ପ୍ରଯାଗେଶ୍ଵରସଂଜ୍ଞକମ୍
ଦେବତାମାନେ, ଶକାଦି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଖୁସି ହୋଇ, ଏହାକୁ ପ୍ରୟାଗେଶ୍ୱର ବୋଲି ନାମ ଦେଲେ ।
ଏଷ ତେ କଥିତୋ ଦେଵି ପ୍ରଭାଵଃ ପାପନାଶନଃ
ହେ ଦେବୀ, ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ଏହି ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ତୁମକୁ କହିଦେଲି ।
ଯସ୍ଯ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ କୃତକୃତ୍ଯୋ ନରୋ ଭଵେତ୍
ଏହାକୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମାନେ ମଣିଷ ସମସ୍ତ କାମରେ ସଫଳ ହୁଏ ।
ଶଂବରେଣ ପୁରା ଦେଵି ନିର୍ଜିତାଃ ସଂଗରେ ସୁରାଃ
ପୂର୍ବେ, ହେ ଦେବୀ, ଶମ୍ବର ନାମକ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେକୁ ହରାଇଦେଇଥିଲେ ।
ଗ୍ରସ୍ତଂ ଚ ରାହୁଣା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶଶାଂକଂ ଭଯଵିହ୍ଵଲମ୍
ରାହୁ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ରମାକୁ ଗିଲାଯିବା ଦେଖି, ସେ ଭୟରେ ଅତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇପଡ଼ିଲେ ।
ଵହାରୁଣ ରଥଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଯତ୍ର ଯୁଦ୍ଧଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଅରୁଣ ତାଙ୍କର ରଥକୁ ତୁରନ୍ତ ଚାଳି ନେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉନଥିଲା ।
ରାହୁର୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲସ୍ତୁ ସ ତୃତୀଯୋ ଭଯଂକରଃ
ରାହୁ, ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଦେଖାଉଥିବା, ତୃତୀୟ ଭୟଜନକ ଥିଲେ ।
ସ ଚ ନ ଜ୍ଞାଯତେ ଶକ୍ରଃ କ୍ଵ ଗତୋ ଵରୁଣୋ ରଣେ
ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ବରୁଣ କେଉଁଠି ଗଲେ, ଏହା କେହି ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ ।
ଏଵମୁକ୍ତୋଽରୁଣୋ ରୁଗ୍ଣୋ ରଵିଣା ରଣମଧ୍ଯତଃ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ଅରୁଣ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯିବାରୁ, ରବି ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରୁ ନେଇଗଲେ ।