ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ରାଜ୍ଞଃ ସଂସ୍ତୁତଂ ମୃଦୁ ଵଲ୍ଗୁ ଚ
ରାଜାଙ୍କର ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥା ଶୁଣି, ଯାହା ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ ଥିଲା,
ଵାରିତା ଵିପ୍ରିଯେ ଵାପି ତ୍ଯଜେଯଂ ତ୍ଵାମସଂଶଯମ୍
ତୁମେ ମୋତେ ନିଷେଧ କରିବା କିମ୍ବା ମୋତେ ଭଲ ପାଉନାହାଁତ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିଦେବି।
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତେନୋକ୍ତଂ ସତ୍ଯେନ ସୁକୃତେନ ଚ
ସେ ସତ୍ୟ ଓ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଭାବରେ, 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଉପଚାରେଣ ଚ ରହସ୍ତୁତୋଷ ଜଗତୀପତିଃ
ସମ୍ମାନ ଓ ଗୁପ୍ତତାରେ ରଖି, ଭୂମିର ନାଥ ଖୁସି ହେଲେ।
ମାନୁଷଂ ଵିଗ୍ରହଂ କୃତ୍ଵା ଶ୍ରୀମଂତଂ ଵରଵର୍ଣିନି
ସେ ସୁନ୍ଦର ରଙ୍ଗ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ମାନବ ଆକାର ଧାରଣ କଲେ।
ସ ରାଜା ରତି ସକ୍ତତ୍ଵାଦୁତ୍ତମସ୍ତ୍ରୀଗୁଣୈର୍ହୃତଃ
ସେ ରାଜା ରତିରେ ଲୀନ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀ ଗୁଣରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ।
ରମମାଣସ୍ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଯଥାକାମଂ ନରେଶ୍ଵରଃ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ନାଥ ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ ତାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ।
ଜାତଂ ଜାତଂ ଚ ସା ପୁତ୍ରଂ କ୍ଷିପତ୍ଯଂଭସି ମୁକ୍ତଯେ
ପ୍ରତିଥରେ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ସେ ତାକୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଜଳରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଉଥିଲେ।
ନାସ୍ଯ ତତ୍ତୁ ପ୍ରିଯଂ ରାଜ୍ଞଃ ଶଂତନୋର୍ହ୍ଯଭଵତ୍ତଦା 5.2.71.
ଏହି କଥା ସେଇ ସମୟରେ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗୁନଥିଲା।
ଅଥୈନାମଷ୍ଟମେ ପୁତ୍ରେ ଜାତେ ପ୍ରହସତୀମିଵ
ତାପରେ ଅଷ୍ଟମ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲାବେଳେ, ସେ ହସୁଥିବା ଦେଖାଗଲେ।
ମା ଵଧୀଃ କସ୍ଯ କାସୀତି କିଂ ଵିଧ୍ଵଂସି ସୁତାନିତି
ସେ କହିଲେ, 'ମାରନିଅ! ତୁମେ କାହାର? କାହିଁକି ତୁମେ ତୁମ ପୁଅମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଛ?'
ଜୀର୍ଣସ୍ତୁ ମମ ଵାସୋଽଯଂ ଯଥା ମେ ସମଯଃ କୃତଃ
'ମୋର ସମୟ ପୂରା ହୋଇଗଲା, ଯେପରି ମୁଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି; ଏହି ଶରୀର ମୋ ପାଇଁ ବୁଡ଼ା ହୋଇଗଲା।'
ଅହଂ ଗଂଗା ଜହ୍ନୁସୁତା ମହର୍ଷିଗଣସେଵିତା
'ମୁଁ ଗଙ୍ଗା, ଜହ୍ନୁଙ୍କର କନ୍ୟା, ଯିଏ ମହାର୍ଷିମାନେ ଆଦର କରନ୍ତି।'
ଇମେଽଷ୍ଟୌ ଵସଵୋ ଦେଵା ମହାଭୀମା ମହୌଜସଃ
'ଏହି ଅଠ ଜଣେ ହେଉଛନ୍ତି ବସୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେବତାମାନେ।'
ତେଷାମାନଯିତା ନାନ୍ଯସ୍ତ୍ଵଦୃତେ ଭୁଵି ଵିଦ୍ଯତେ
ତୁମ୍ଭିନ୍ ଛାଡି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଆଉ କେହି ଏମାନେଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାତ୍ତଜ୍ଜନନୀହେତୋର୍ମାନୁଷତ୍ଵମୁପାଗତା
ସେଥିପାଇଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୁଁ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।
ସୈଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଦା ଗଙ୍ଗା ଵିଷ୍ଣୁମାଯାଵିମୋହିତା
ଏପରି କହି, ସେ ସମୟରେ ଗଙ୍ଗା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇଥିଲେ।
ଅହୋ ବତ ମହତ୍କଷ୍ଟଂ ଯଦମୀ ଘାତିତାଃ ସୁତାଃ
ହାୟ, କେତେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ! ମୋ ଏହି ପୁଅମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି।
ହା ଵତ୍ସା ହା ସୁତାଃ ପୁତ୍ରା ହା ତାତାସ୍ତନଯାଃ କ୍ଵ ଵୈ 5.2.71.
ହା ମୋ ଶିଶୁମାନେ! ହା ମୋ ପୁଅମାନେ! ହା ମୋ ଲାଡ଼ଲାଡ଼ିଆ! ତମେ କେଉଁଠି ଅଛ? ମୋ ପୁଅମାନେ!
ମାତର୍ମାତେତି କରୁଣଂ ବ୍ରୁଵାଣାଃ ସ୍ଵଯମାଗତା
‘ମାଁ! ମାଁ!’ ବୋଲି କରୁଣ ସ୍ୱରରେ ଡାକି, ସେମାନେ ନିଜେ ଆସିଗଲେ।
କସ୍ଯ ଜାତୁ ପ୍ରଣୀତେନ ପିଂଗେନ କ୍ଷିତିରେଣୁନା
କେଉଁଠି କେହି ଏହି ପୃଥିବୀର ହଳଦିଆ ଧୂଳି ଦ୍ୱାରା—
ଅଂଗପ୍ରତ୍ଯଂଗସଂଭୂତା ମନୋହୃଦଯନଂଦନାଃ
ଦେହର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଂଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରୁଥିବା ଏପରି ଶିଶୁମାନେ କେଉଁଠି ତିଆରି ହୋଇଛନ୍ତି?
କାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ନୁ ଗମିଷ୍ଯାମି କୃତ୍ଵା କର୍ମ ସୁଦାରୁଣମ୍
ଏପରି ଭୟଙ୍କର କାମ କରି, ମୁଁ କେଉଁ ଲୋକକୁ ଯିବି?
ଇତ୍ଯେଵଂ କରୁଣଂ କୃତ୍ଵା ରୁଦିତ୍ଵା ଚ ପୁନଃପୁନଃ
ଏଭଳି କରୁଣ ଭାବରେ କହି, ପୁଣିପୁଣି କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି—
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦେଵି ନାରଦୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ହେ ଦେବୀ, ମହାମୁନି ନାରଦ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵିସ୍ମଯୋପ୍ଫୁଲ୍ଲନଯନଃ କିମେତଦିତି ଚିଂତଯତ୍
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେ ଭାବିଲେ, ‘ଏହା କ’ଣ?’
ସମୁଦ୍ରମହିଷୀ ଦିଵ୍ଯା ପୁଣ୍ଯା ତ୍ରିପଥଗା ନଦୀ
ସମୁଦ୍ରର ଦିବ୍ୟ ରାଣୀ, ପୁଣ୍ୟମୟୀ ଏହି ତିନିପଥ ନଦୀ—
ଇତ୍ଯେଵଂ ଚିଂତଯିତ୍ଵା ଚ ସମୀପମଗମନ୍ମୁନିଃ ଉଵାଚୋଚ୍ଚୈର୍ଵିଯତ୍ସ୍ଥୋଽସୌ ଦେଵି ଗଂଗେ ନମୋଽସ୍ତୁତେ
ଏପରି ଭାବି, ମୁନି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ; ଆକାଶରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, ‘ହେ ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା, ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରେ।’
ନାରଦୋଽହଂ ମହାପୁଣ୍ଯେ କସ୍ମାଦ୍ରୋଦିଷି ପାଵନି 5.2.71.
‘ମୁଁ ହେଉଛି ନାରଦ, ହେ ପବିତ୍ରତମା, କାହିଁକି ତୁମେ କାନ୍ଦୁଛ?’
ଧୃତା ଶିରସି ଦେଵେନ ଶିଵେନ ପରମେଷ୍ଠିନା
ତୁମକୁ ଶିବ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭଗବାନ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରିଥିଲେ।