ହାସ୍ତିନେଽ ଭୂତ୍ପୁରେ ଶ୍ରୀମାଞ୍ଛଂତନୁର୍ନୃପସତ୍ତମଃ
ହାସ୍ତିନାପୁର ନଗରରେ ଶାନ୍ତନୁର୍ ନାମକ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସ ଚାଦ୍ଭୁତମହାଵୀର୍ଯୋ ଵଜ୍ରସଂହନନୋ ଯୁଵା
ସେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯୁବକ ଏବଂ ବଜ୍ର ପରି ଦୃଢ଼ ଥିଲେ।
ବଲେନ ଵିଷ୍ଣୁସଦୃଶସ୍ତେଜସା ଭାସ୍କରୋପମଃ
ଶକ୍ତିରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମାନ ଏବଂ ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ।
ସ କଦାଚିନ୍ମହାବାହୁଃ ପ୍ରଭୂତ ବଲଵାହନଃ
ସେ ମହାବାହୁ ଏବଂ ବହୁ ସେନା ସହିତ କେବେ ଗୋଟେ ସମୟରେ—
ଗତ୍ଵା ତତ୍ର ମୃଗାନ୍ଵ୍ଯାଘ୍ରାନ୍ଘାତଯାମାସ ଲୀଲଯା
ସେଠାକୁ ଯାଇ, ହସି ଖେଳି ହରିଣ ଓ ବାଘ ମାରିଦେଲେ।
ସ କଦାଚିଦ୍ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ଦଦର୍ଶ ପରମାଂ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ସେଇ ଅରଣ୍ୟରେ ଏକ ସମୟରେ ସେ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜନାନୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୃଷ୍ଟରୋମାଭୂଦ୍ଵିସ୍ମିତୋ ରୂପସଂପଦା
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ରମଣୀର ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଲୋମ ଦାଣ୍ଡା ହୋଇଗଲା।
ସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ଚ ରାଜାନଂ ଵିଚରଂତଂ ମହାଦ୍ଯୁତିମ୍
ସେ ଜଣେ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଶେଷ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଘୁରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ତାମୁଵାଚ ତତୋ ରାଜା ସାଂତ୍ଵଯଞ୍ଛ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଗିରା 5.2.71.
ତାପରେ ରାଜା ମୃଦୁ ଓ ମୃଦୁଳ କଥାରେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ।
ଯକ୍ଷୀ ଵା ପନ୍ନଗୀ ଵା ତ୍ଵଂ ମାନୁଷୀ ଵା ସୁମଧ୍ଯମେ
ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବତୀ, ତୁମେ କି ଯକ୍ଷୀ, କିମ୍ବା ନାଗକନ୍ୟା, କିମ୍ବା ମାନବୀ?
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ରାଜ୍ଞଃ ସଂସ୍ତୁତଂ ମୃଦୁ ଵଲ୍ଗୁ ଚ
ରାଜାଙ୍କର ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥା ଶୁଣି, ଯାହା ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ ଥିଲା,
ଵାରିତା ଵିପ୍ରିଯେ ଵାପି ତ୍ଯଜେଯଂ ତ୍ଵାମସଂଶଯମ୍
ତୁମେ ମୋତେ ନିଷେଧ କରିବା କିମ୍ବା ମୋତେ ଭଲ ପାଉନାହାଁତ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିଦେବି।
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତେନୋକ୍ତଂ ସତ୍ଯେନ ସୁକୃତେନ ଚ
ସେ ସତ୍ୟ ଓ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଭାବରେ, 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଉପଚାରେଣ ଚ ରହସ୍ତୁତୋଷ ଜଗତୀପତିଃ
ସମ୍ମାନ ଓ ଗୁପ୍ତତାରେ ରଖି, ଭୂମିର ନାଥ ଖୁସି ହେଲେ।
ମାନୁଷଂ ଵିଗ୍ରହଂ କୃତ୍ଵା ଶ୍ରୀମଂତଂ ଵରଵର୍ଣିନି
ସେ ସୁନ୍ଦର ରଙ୍ଗ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ମାନବ ଆକାର ଧାରଣ କଲେ।
ସ ରାଜା ରତି ସକ୍ତତ୍ଵାଦୁତ୍ତମସ୍ତ୍ରୀଗୁଣୈର୍ହୃତଃ
ସେ ରାଜା ରତିରେ ଲୀନ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀ ଗୁଣରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ।
ରମମାଣସ୍ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଯଥାକାମଂ ନରେଶ୍ଵରଃ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ନାଥ ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ ତାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ।
ଜାତଂ ଜାତଂ ଚ ସା ପୁତ୍ରଂ କ୍ଷିପତ୍ଯଂଭସି ମୁକ୍ତଯେ
ପ୍ରତିଥରେ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ସେ ତାକୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଜଳରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଉଥିଲେ।
ନାସ୍ଯ ତତ୍ତୁ ପ୍ରିଯଂ ରାଜ୍ଞଃ ଶଂତନୋର୍ହ୍ଯଭଵତ୍ତଦା 5.2.71.
ଏହି କଥା ସେଇ ସମୟରେ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗୁନଥିଲା।
ଅଥୈନାମଷ୍ଟମେ ପୁତ୍ରେ ଜାତେ ପ୍ରହସତୀମିଵ
ତାପରେ ଅଷ୍ଟମ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲାବେଳେ, ସେ ହସୁଥିବା ଦେଖାଗଲେ।
ମା ଵଧୀଃ କସ୍ଯ କାସୀତି କିଂ ଵିଧ୍ଵଂସି ସୁତାନିତି
ସେ କହିଲେ, 'ମାରନିଅ! ତୁମେ କାହାର? କାହିଁକି ତୁମେ ତୁମ ପୁଅମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଛ?'
ଜୀର୍ଣସ୍ତୁ ମମ ଵାସୋଽଯଂ ଯଥା ମେ ସମଯଃ କୃତଃ
'ମୋର ସମୟ ପୂରା ହୋଇଗଲା, ଯେପରି ମୁଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି; ଏହି ଶରୀର ମୋ ପାଇଁ ବୁଡ଼ା ହୋଇଗଲା।'
ଅହଂ ଗଂଗା ଜହ୍ନୁସୁତା ମହର୍ଷିଗଣସେଵିତା
'ମୁଁ ଗଙ୍ଗା, ଜହ୍ନୁଙ୍କର କନ୍ୟା, ଯିଏ ମହାର୍ଷିମାନେ ଆଦର କରନ୍ତି।'
ଇମେଽଷ୍ଟୌ ଵସଵୋ ଦେଵା ମହାଭୀମା ମହୌଜସଃ
'ଏହି ଅଠ ଜଣେ ହେଉଛନ୍ତି ବସୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେବତାମାନେ।'
ତେଷାମାନଯିତା ନାନ୍ଯସ୍ତ୍ଵଦୃତେ ଭୁଵି ଵିଦ୍ଯତେ
ତୁମ୍ଭିନ୍ ଛାଡି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଆଉ କେହି ଏମାନେଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାତ୍ତଜ୍ଜନନୀହେତୋର୍ମାନୁଷତ୍ଵମୁପାଗତା
ସେଥିପାଇଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୁଁ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।
ସୈଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଦା ଗଙ୍ଗା ଵିଷ୍ଣୁମାଯାଵିମୋହିତା
ଏପରି କହି, ସେ ସମୟରେ ଗଙ୍ଗା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇଥିଲେ।
ଅହୋ ବତ ମହତ୍କଷ୍ଟଂ ଯଦମୀ ଘାତିତାଃ ସୁତାଃ
ହାୟ, କେତେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ! ମୋ ଏହି ପୁଅମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି।
ହା ଵତ୍ସା ହା ସୁତାଃ ପୁତ୍ରା ହା ତାତାସ୍ତନଯାଃ କ୍ଵ ଵୈ 5.2.71.
ହା ମୋ ଶିଶୁମାନେ! ହା ମୋ ପୁଅମାନେ! ହା ମୋ ଲାଡ଼ଲାଡ଼ିଆ! ତମେ କେଉଁଠି ଅଛ? ମୋ ପୁଅମାନେ!
ମାତର୍ମାତେତି କରୁଣଂ ବ୍ରୁଵାଣାଃ ସ୍ଵଯମାଗତା
‘ମାଁ! ମାଁ!’ ବୋଲି କରୁଣ ସ୍ୱରରେ ଡାକି, ସେମାନେ ନିଜେ ଆସିଗଲେ।