ତିସ୍ରସ୍ତସ୍ଯାଭଵନ୍ଭାର୍ଯାସ୍ତତ୍ତୁଲ୍ଯାଃ ସୁମନୋହରାଃ
ତାଙ୍କର ତିନିଜଣ ସମାନ ସୁନ୍ଦର ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ରାଣୀ ଥିଲେ।
କଦା ମୃଗରସାଵିଷ୍ଟୋ ଦେଵାଦ୍ଵୈ ଵାତରଂହସା
ଏକଦିନ ଦେବତାଙ୍କର ବାୟୁରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେ ଶିକାରର ଇଚ୍ଛାରେ ମନ ଲଗାଇଲେ।
ଗଜେଂଦ୍ରମୃଗଶାର୍ଦୂଲସିଂହସଂବରସଂକୁଲମ୍
ସେଠାରେ ହାତୀ, ହରିଣ, ବାଘ, ସିଂହ ଓ ମହିଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟବୀ ଥିଲା।
ତସ୍ମିନ୍ଵନେ ସୁଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ କଦଲୀଖଂଡମଂଡିତମ୍
ସେ ଏହି ବିଶାଳ ଅଟବୀରେ କଦଳୀ ଗଛର ଗୁଛରେ ଶୋଭିତ ଦେଖିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଦର୍ପଣସ୍ଵଚ୍ଛଂ ସରୋ ନୀରଜରାଜିତମ୍
ସେଠାରେ ଦର୍ପଣ ପରି ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ପଦ୍ମରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଏକ ସରୋବର ଦେଖିଲେ।
ଦଦର୍ଶ କନ୍ଯାଂ ତତ୍ରୈଵ କାନନସ୍ଯେଵ ଦେଵତାମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଅଟବୀର ଦେବତା ପରି ଏକ ଅପୂର୍ବ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଚିତ୍ରନ୍ଯସ୍ତ ଇଵ କ୍ଷିପ୍ରମଭୂଦ୍ଵିସ୍ମଯନିଶ୍ଚଲଃ
ଏକ ଚିତ୍ରରେ ଅଚାନକ ଅଙ୍କିତ ହେବା ପରି ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ନିର୍ମଳ ହୋଇ ରହିଗଲେ।
କନ୍ଦର୍ପକୋଟିସଦୃଶଂ ଵିଶ୍ରାନ୍ତଂ ନୃପମବ୍ରଵୀତ୍ 5.2.70.
କୋଟି କାମଦେବ ସମାନ ସୁନ୍ଦରୀ ସେ କନ୍ୟା ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତପୋରତସ୍ଯ ଶାଂତସ୍ଯ ସର୍ଵଦା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ
ଯିଏ ସଦା ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ଶାନ୍ତ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଥାଏ—
ଇତି ତସ୍ଯା ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମନ୍ମଥେନାକୁଲୀକୃତଃ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ରାଜା କାମରେ ଅତି ଆକୁଳ ହେଲେ।
ମମ ପ୍ରାଣଵ୍ଯଯଃ ସୁଭ୍ରୂସ୍ତ୍ଵାଂ ଵିନା ସମୁପସ୍ଥିତଃ
ହେ ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିବତୀ, ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ମୋର ପ୍ରାଣ ଶରୀର ଛାଡ଼ିଯାଉଛି।
ତ୍ଯଜ୍ଯତେ ପ୍ରାପ୍ତମମୃତଂ ଯଦେତଦ୍ବୁଦ୍ଧିଲାଘଵମ୍
ମନ ଯେତେ ଅସ୍ଥିର, ଏହିପରି ଅମୃତ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ।
ଭଜ ମାମନଵଦ୍ଯାଂଗି ତଵେତଦ୍ଵଦନାମୃତମ୍
ହେ ନିର୍ଦୋଷାଙ୍ଗିକେ, ତୁମେ ମୋତେ ସେବା କର; ତୁମ ମୁଖର ମଧୁର ଉଚ୍ଚାରଣ ମୋ ପାଇଁ ଅମୃତ ସମାନ।
ସ୍ଵଯଂ ପିବାମି ଚେଦ୍ଵିଦ୍ଧି ପରଲୋକଗତଂ ହି ମାମ୍
ମୁଁ ଯଦି ଏହି ମଧୁର ଉଚ୍ଚାରଣକୁ ନିଜେ ପିଉଛି, ତେବେ ଜାଣ, ମୁଁ ପରଲୋକକୁ ଚଳିଗଲି ବୋଲି ଭାବ।
ଭ୍ରଷ୍ଟାଯାଂ ମଯି ତାତସ୍ଯ ଵିନଷ୍ଟେ କନ୍ଯକାଫଲେ
ମୁଁ ଯଦି ନଷ୍ଟ ହେଉଛି, ତେବେ ତୁମ ବାପାଙ୍କର କନ୍ୟା ହେବାର ଫଳ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଯିବ।
ଯଦି ତେ ପରମଂ ପ୍ରେମ ମମୋପରି ମହୀପତେ
ହେ ରାଜା, ଯଦି ତୁମର ମୋ ପ୍ରତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରେମ ଅଛି,
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାନ୍ଯଥା ମେ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ଯାହା କହିଛି, ସେଥିରେ ଶୁଣି, ମୁଁ ଆଉ କିଛି କରିବି ନାହିଁ।
ଗତ୍ଵା ଯଯାଚେ ପ୍ରଣତଃ ସ୍ଥିତଂ ନିଜତପୋଵନେ 5.2.70.
ସେ ତାଙ୍କର ନିଜ ତପୋବନରେ ରହୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଯାଇ, ନମ୍ରତା ସହିତ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ସଂଗତୋ ରାଜା ମନ୍ମଥେନ ଵଶୀକୃତଃ
ସେଠାରେ, ରାଜା ପ୍ରେମରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ଜଣେ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେଲେ।
କଦଲୀଖଣ୍ଡକୁଞ୍ଜେଷୁ ରମ୍ଯାସୁ ଵନରାଜିଷୁ ସିଷେଵେ ଚାରୁ ସୁରତଂ ସ ଵିଦଗ୍ଧୋଽତିମୁଗ୍ଧଯା
କଦଳୀ ଗଛର ଝୁପୁଡି ଓ ସୁନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟରେ, ସେ ଚତୁର ଯୁବକ ଅତି ନିର୍ମଳା ଜଣେ ସହ ଆନନ୍ଦ ଭରା ପ୍ରେମ ଖେଳା କଲେ।
ଏଵଂ ହି ଵସତସ୍ତସ୍ଯ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷସ୍ଯ ଵରା ନନେ
ଏଭଳି ଅପରାଜିତ ରାଜା ସେ ଉତ୍ତମ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଥିବାବେଳେ,
ଜ୍ଵଲିତୋ ଵିକଟାକାରୋ ଦଂଷ୍ଟ୍ରୋତ୍କଟକଟାନନଃ ଜହାର ମନ୍ମଥାଵିଷ୍ଟୋ ରୂପଯୌଵନଶାଲିନୀମ୍
ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦେହ, ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ମୁହଁ ଓ ବଡ଼ ଦାନ୍ତ ସହିତ, ପ୍ରେମରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ସୁନ୍ଦର ଯୁବତୀକୁ ଚିଁହି ନେଲା।
ରାଜା ଚ ତାଂ ହୃତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଯୋଗଵିଷମୂର୍ଛିତଃ
ଏବଂ ରାଜା ତାକୁ ଉଠାଇ ନେଯିବାକୁ ଦେଖି, ବିୟୋଗର ବିଷରେ ଅଚେତନ ହେଲେ।
ହା ପ୍ରିଯେ ପ୍ରେମପୀଯୂଷେ ପ୍ରଣଯାମୃତଦୀର୍ଘିକେ
ହା ପ୍ରିୟା, ପ୍ରେମର ଅମୃତ, ସ୍ନେହର ଦୀର୍ଘ ନଦୀ!
ପୁନରିନ୍ଦୁମିଵାନଂଦଂ କଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ତେ ମୁଖମ୍ ଉନ୍ମତ୍ତ ଇଵ ବଭ୍ରାମ ତତ୍ର ତତ୍ର ସ୍ମରାତୁରଃ
ମୁଁ କେବେ ପୁଣି ତୁମ ମୁହଁ ଦେଖିବି, ମୋ ଆନନ୍ଦର ଚନ୍ଦ୍ରମା? ପ୍ରେମରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ଏଠା ସେଠା ମନ୍ଦିରା ପରି ଭ୍ରମଣ କଲେ।
ଏଵଂ ଵିଲପତସ୍ତସ୍ଯ ଦୁର୍ଦର୍ଷସ୍ଯ ନୃପସ୍ଯ ତୁ ଦଦର୍ଶ ନୃପତିଂ ତତ୍ର ଭ୍ରମଂତଂ ଭ୍ରମରଂ ଯଥା
ଏଭଳି ଅପରାଜିତ ରାଜା ଦୁଃଖରେ ଦେଉଥିବାବେଳେ, କେହି ତାଙ୍କୁ ମଧୁମକ୍ଷିକା ପରି ଏଠା ସେଠା ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଜାମାତରଂ ସମ୍ଯକ୍ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଵଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍ କ୍ଵ ଗତୋ ହି ମହୀପାଲ ନେପାଲଵିଷଯସ୍ତଵ
ସେ ତାଙ୍କୁ ଜାମାତା ବୋଲି ଚିହ୍ନି, ଶାନ୍ତି ଦେଇ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ତୁମେ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲ? ନେପାଳ ଦେଶ ତୁମର।'
କୁଲୀନା ରୂପଵତ୍ଯଶ୍ଚ ତିସ୍ରୋ ଭାର୍ଯାଃ କ୍ଵ ଵୈ ଗତାଃ 5.2.70.
ତୁମର ତିନିଜଣ ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଓ ସୁନ୍ଦର ଭାର୍ଯ୍ୟା କେଉଁଠି ଗଲେ?
ସର୍ଵଂ ଵିନଶ୍ଵରଂ ଲୋକେ ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରୋପମମ୍
ଏହି ସଂସାରରେ ସବୁ କିଛି ନଶ୍ୱର, ଗାନ୍ଧର୍ବ ନଗରୀ ପରି।
ଏଵମାଶ୍ଵାସିତୋ ରାଜା କଲ୍ପେନ ଚ ପୁନଃପୁନଃ
ଏଭଳି ବୁଝାଇ ଓ ଯୁକ୍ତି ଦେଇ, ରାଜାଙ୍କୁ ପୁଣିପୁଣି ଶାନ୍ତି ଦିଆଯାଇଲା।