ପୂଷ୍ଣଶ୍ଚ ଦଂତାଃ ସଂଭଗ୍ନା ମୋହିତଶ୍ଚ ଦିଵାକରଃ
ପୂଷଣଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଗଲେ।
ପଶଵଶ୍ଚ କୃତା ଦେଵା ମୁନଯୋ ଵେଦଵର୍ଜିତାଃ
ପଶୁମାନେ ଦେବତା ହେଲେ, ଋଷିମାନେ ବେଦ ହରାଇଲେ।
ଦୁର୍ଜଯାନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯାହୁର୍ମୁନଯୋ ଵେଦପାରଗାଃ
ବେଦ ଜଣା ମୁନିମାନେ କହନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ।
ତସ୍ମାଦ୍ରାଜନ୍ମହାବାହୋ ମା ଵିଷାଦଂ ଵୃଥା କୃଥାଃ ପଶୁପାଲୋ ମହାଦେଵି ଵକ୍ତୁଂ ସମୁପଚକ୍ରମେ
ତେଣୁ, ହେ ମହାବାହୁ ରାଜା, ଅନାବଶ୍ୟକ ନିରାଶାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ପଶୁମାନଙ୍କ ନାଥ ମହାଦେବୀଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ପଶୁଭାଵାଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାପି ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି କଥ୍ଯତାମ୍
ପଶୁସ୍ୱଭାବର ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ, ଏହି କଥା ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କୃପାକରି କହନ୍ତୁ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାରଦଃ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍
ସେ କଥା ଶୁଣି, ନାରଦ ପୁଣି କହିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମାଣମଗ୍ରତଃ କୃତ୍ଵା ଗତାଃ ଶରଣମୀଶ୍ଵରମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ସେମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ରାଜନ୍ଯତ୍କର୍ତଵ୍ଯଂ ତଦୁଚ୍ଯତାମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ହେ ରାଜାମାନେ, କଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ମୋତେ କୁହ।'
ଦେଵା ଊଚୁଃ ଦେଵସ୍ତ୍ଵଂ ପୂର୍ଵଵଦ୍ଦେଵ ଯଦି ତୁଷ୍ଟୋ ମହେଶ୍ଵରଃ ।।5.2.64.
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, 'ହେ ଦେବ, ଆଗରୁ ଯେପରି, ଯଦି ମହେଶ୍ୱର ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି—'
ମହାକାଲଵନେ କ୍ଷେତ୍ରେ ପଶୁଭାଵଵିମୋକ୍ଷକେ
ମହାକାଳବନର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—
ଅହଂ ପତିର୍ଵୋ ଭଵିତା ତତୋ ମୋକ୍ଷମଵାପ୍ସ୍ଯଥ ଲିଂଗରୂପୀ ଭଵିଷ୍ଯାମି ନାମ୍ନା ପଶୁପତୀଶ୍ଵରଃ
'ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ହେବି; ତାପରେ ତୁମେ ମୁକ୍ତି ପାଇବ। ମୁଁ ଲିଙ୍ଗ ରୂପ ଧାରଣ କରିବି, ଯାହାକୁ ପଶୁପତୀଶ୍ୱର ବୋଲି କୁହାଯିବ।'
ଅଥ ତେ ତ୍ରିଦଶାଃ ସର୍ଵେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଂ ତମୀଶ୍ଵରମ୍ ବ୍ରହ୍ମା ପଶୁପତିଂ ପ୍ରାହ ପ୍ରସନ୍ନେନାଂତରାତ୍ମନା
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା ଆନନ୍ଦରେ ହୃଦୟରୁ ପଶୁପତିଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଯେ ତ୍ଵାଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଦେଵେଶ ଭକ୍ତ୍ଯା ପରମଯା ଯୁତାଃ ସ୍ଵକୈଃ କର୍ମଵିପାକୈଶ୍ଚ ତେଷାଂ ମୋକ୍ଷୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
'ହେ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେଖନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ।'
ଅଜ୍ଞାନାଜ୍ଜ୍ଞାନତୋ ଵାପି ଯତ୍ପାପଂ କ୍ରିଯତେ ନରୈଃ
'ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନରେ, ମଣିଷମାନେ ଯେଉଁ ପାପ କରନ୍ତି—'
ତେ ନରାଃ ପଶଵୋ ଲୋକେ କିଂ ତେଷାଂ ଜୀଵିତେ ଫଲମ୍
'ସେମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ପଶୁ ପରି; ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ କଣ ଫଳ ଅଛି?'
କୌମାରେ ଯୌଵନେ ବାଲ୍ଯେ ଵାର୍ଦ୍ଧକେ ଯଦୁପାର୍ଜିତମ୍
'ଶିଶୁବୟସ, ଯୁବକାଳ, ବାଲ୍ୟବସ୍ଥା କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଯାହା ଅର୍ଜନ କରାଯାଏ—'
ପୌଷମାସେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଯେ ତ୍ଵାଂ ପଶ୍ଯଂତି ମାନଵାଃ
'କିନ୍ତୁ ପୌଷ ମାସ ଆସିଲେ, ଯେଉଁ ମଣିଷମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖନ୍ତି—'
ସୂର୍ଯଗ୍ରହେ ଯଥା ଦତ୍ତଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଵିଶେଷତଃ
'ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ, ବିଶେଷକରି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯାହା ଦାନ ଦିଆଯାଏ—'
ପୌଷମାସେ ଦିନୈକେନ ନରାଣାମଧିକଂ ତଥା 5.2.64.
'ପୌଷ ମାସରେ, ଏକ ଦିନରେ ମଣିଷମାନେ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଗତୋ ନୃପ
ଏଭଳି କହି, ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ, ହେ ରାଜା।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପି ରାଜେଂଦ୍ର ଯଦୀଚ୍ଛସି ପରାଂ ଗତିମ୍ ମହାକାଲଵନଂ ଗତ୍ଵା ଇନ୍ଦ୍ରେଶ୍ଵରସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ
ସେଠୁ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯଦି ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ମହାକାଳବନକୁ ଯାଅ, ଇନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାରଦସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ଦର୍ଶନାତ୍ତସ୍ଯ ଲିଂଗସ୍ଯ ଗତୋଽସୌ ପରମାଂ ଗତିମ୍
ମହାତ୍ମା ନାରଦଙ୍କର ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଲିଙ୍ଗର ଦର୍ଶନ କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଏଷ ତେ କଥିତୋ ଦେଵି ପ୍ରଭାଵଃ ପାପନାଶନଃ
ହେ ଦେବୀ, ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମକୁ ପାପ ନାଶକ ପ୍ରଭାବ କହିଦେଲି।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଞ୍ଚମ ଆଵନ୍ତ୍ଯଖଣ୍ଡେ ଚତୁରଶୀତିଲିଙ୍ଗମାହାତ୍ମ୍ଯେ ପଶୁପତୀ ଶ୍ଵରମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ଚତୁଷ୍ଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଅବନ୍ତ୍ୟଖଣ୍ଡର ଚଉଠିଏଠି ଲିଙ୍ଗମାହାତ୍ମ୍ୟରେ 'ପଶୁପତୀଶ୍ୱର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଚଉଷଠିଏଠି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଯସ୍ଯ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ବ୍ରହ୍ମଲୋକୋ ହ୍ଯଵାପ୍ଯତେ
ଯାହାଙ୍କୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ପୁଲୋମାନାମ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରୋ ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ
ପୁଲୋମନ୍ ନାମକ ଦୈତ୍ୟମାନ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ।
ଆନର୍ଚୁସ୍ତେଽପି ତଂ ଦୈତ୍ଯଂ ସୁରେଶଂ ତ୍ରିଦଶା ଇଵ
ସେଇ ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ମହାପ୍ରଭୁ ବୋଲି ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ଅମରମାନେ କରନ୍ତି।
ଅଦ୍ଯାପି ଲୋକପାଲାନାମର୍କେଂଦୁଜ୍ଵଲନାଂଭସାମ୍
ଆଜିଯାଁ ଯାଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ଜଳର ଲୋକପାଳମାନେ—
ଯଦି ନାମ ତତଃ କିଂ ମେ ତପସା ଜୀଵିତେନ ଚ
ଯଦି ଏହିପରି ଅଟୁଟ ଅଛି, ତେବେ ମୋର ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଜୀବନର କଣ ଉପକାର?
ସର୍ଵୈରେତୈଃ ପରିଵୃତଃ ପୌଲୋମୈର୍ବଲଵତ୍ତରୈଃ ତାଵଚ୍ଛଯାନଂ ସହସା ହ୍ଯପଶ୍ଯନ୍ମଧୁସୂଦନମ୍
ସେଇ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୌଲୋମମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହି, ହଠାତ୍ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଶୁଇଥିବା ଦେଖିଲେ।