ପଶୁପାଲୋ ମହାଦେଵି ବଭୂଵ ଭୁଵି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ହେ ମହାଦେବୀ, ସେ ପଶୁମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ ଭୂମିରେ ବିଶ୍ରୁତ ହେଲେ।
ଦିଦୃକ୍ଷୁଃ ସ କଦାଚିଚ୍ଚ ଗତସ୍ତୋଯନିଧିଂ ପ୍ରତି ଏକା ସ୍ତ୍ରୀ ମୁକ୍ତକେଶା ସା ଭ୍ରମନ୍ତୀ ଚ ପୁନଃପୁନଃ
ସେ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଗୋଟେ ସମୟରେ ସାଗର ପାଖକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଏକ ମହିଳା ଖୋଲା କେଶରେ, ବାରମ୍ବାର ଘୁରୁଥିଲେ।
ଅଥ ରାଜା ଭଯାଵିଷ୍ଟୋ ଵିସଂଜ୍ଞଃ ସମପଦ୍ଯତ
ତାପରେ ରାଜା ଭୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଅଚେତନ ହେଇ ପଡ଼ିଲେ।
ତତୋନ୍ଯେ ସମପାତଂ ଚ ଆଗତ୍ଯ ନୃପସତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ରୁଦ୍ଧେ ରାଜନି ତେ ସର୍ଵେ ଏକୀଭୂତାସ୍ତୁ ଦସ୍ଯଵଃ
ରାଜାଙ୍କୁ ବନ୍ଧିଦେବା ପରେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ତସ୍ଯ ତାଂ ଧୃଷ୍ଟତାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସ୍ଥୈର୍ଯଂ ଚ ନୃପତେର୍ମୃଧେ
ତାଙ୍କର ସାହସ ଓ ରାଜାଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢତା ବୁଝି, ସେମାନେ ଜାଣିଲେ।
ଅମୂର୍ତା ଇଵ ତେ ସର୍ଵେ ଏକୀଭୂତାସ୍ତତୋଽଭଵନ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ମନେ ହେଲା ଯେ ଦେହ ନାହିଁ।
ଅଥାପଶ୍ଯତ୍ତଦାଽଽଯାଂତଂ ନାରଦଂ ମୁନିପୁଂଗଵମ୍
ସେ ସମୟରେ ସେ ଦେଖିଲେ, ମହାମୁନି ନାରଦ ଆସୁଛନ୍ତି।
ଅକସ୍ମାତ୍ପୁରୁଷାଃ ପଂଚ ସମାଯାତା ଭଯାଵହାଃ ।। 5.2.64.
ହଠାତ୍ ପାଞ୍ଚଜଣ ଭୟଙ୍କର ପୁରୁଷ ଆସିଗଲେ।
ତୈରହଂ ଵେଷ୍ଟିତୋ ଦୁଷ୍ଟୈର୍ଵ୍ଯାକୁଲଶ୍ଚ କୃତସ୍ତଦା
ସେଇ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମୋତେ ଘେରି ରଖିଲେ ଏବଂ ମୋତେ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଲେ।
ତତୋଽନ୍ଯେ ପୁରୁଷାଃ ପଞ୍ଚ ସମାଯାତା ନିଯୁଧ୍ଯ ମାମ୍
ତା'ପରେ ଆଉ ପାଞ୍ଚଜଣ ପୁରୁଷ ଆସିଲେ ଏବଂ ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଏଵଂ ତୈଃ ପୀଡିତୋଽତ୍ଯର୍ଥଂ ପୁନର୍ମୋହମୁପାଗତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ପୁଣି ମୁଁ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଲି।
ଦୃଢୋ ଭଵ ମହାରାଜ ମା ଵିଷାଦଂ କୁରୁ ପ୍ରଭୋ
ମହାରାଜ, ଦୃଢ଼ ହୁଅନ୍ତୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ନିରାଶ ହେବେ ନାହିଁ।
ତସ୍ଯା ଵାକ୍ଯେନ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ମଯା ଧୈର୍ଯେଣ ସଂଯୁଗେ
ସେଠାରେ ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରିଥିଲି।
ପ୍ରଲୀନା ମଚ୍ଛରୀରେ ତୁ କେପ୍ଯତେ କାପି ସାଽବଲା
ତା'ପରେ ଏକ ଅଶକ୍ତ ନାରୀ ମୋ ଶରୀରରେ ଲୀନ ହୋଇଗଲା।
ଯେ ତ୍ଵଯା ପୁରୁଷା ଦୃଷ୍ଟାସ୍ତ୍ଵଯି ଲୀନା ଜିତା ମୃଧେ ଭ୍ରମନ୍ତୀ ଯା ଚ ନାରୀ ସା ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟା ନୃପୋତ୍ତମ
ଯେ ପୁରୁଷମାନେ ଆପଣ ଦେଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଭିତରେ ଲୀନ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଗଲେ, ଏବଂ ଯେ ନାରୀ ଘୁରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଆପଣ ଦେଖିଥିଲେ, ହେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ମନୋରୂପେଣ ସା ବୁଦ୍ଧିର୍ଭ୍ରମତ୍ଯେଵ ହି ନ ସ୍ଥିରା
ମନର ଆକାର ଧରିଥିବା ସେଇ ବୁଦ୍ଧି ସଦା ଭ୍ରମଣ କରେ, କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ହୁଏ ନାହିଁ।
ସୋଽପି କ୍ରୋଧଵଶଂ ନୀତ ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈର୍ଵିଷଯୈଃ ପ୍ରିଯୈଃ
ସେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ବିଷୟରେ ଆସକ୍ତି ହୋଇ କ୍ରୋଧରେ ଆଣିହେଲା।
ମହାଦେଵୋ ଜଗନ୍ନାଥଃ ସୃଷ୍ଟିସଂହାରକାରକଃ 5.2.64.
ମହାଦେବ, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ନାଥ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ସଂହାରର କାରଣ।
ସୁରା ଵିଭୂତଯୋ ଯସ୍ଯ କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍
ଦେବତାମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି, ତାଙ୍କର କ୍ରୀଡ଼ା ପାଇଁ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ତିନିଟି ଜଗତ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଖେଳ।
ପୂଷ୍ଣଶ୍ଚ ଦଂତାଃ ସଂଭଗ୍ନା ମୋହିତଶ୍ଚ ଦିଵାକରଃ
ପୂଷଣଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଗଲେ।
ପଶଵଶ୍ଚ କୃତା ଦେଵା ମୁନଯୋ ଵେଦଵର୍ଜିତାଃ
ପଶୁମାନେ ଦେବତା ହେଲେ, ଋଷିମାନେ ବେଦ ହରାଇଲେ।
ଦୁର୍ଜଯାନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯାହୁର୍ମୁନଯୋ ଵେଦପାରଗାଃ
ବେଦ ଜଣା ମୁନିମାନେ କହନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ।
ତସ୍ମାଦ୍ରାଜନ୍ମହାବାହୋ ମା ଵିଷାଦଂ ଵୃଥା କୃଥାଃ ପଶୁପାଲୋ ମହାଦେଵି ଵକ୍ତୁଂ ସମୁପଚକ୍ରମେ
ତେଣୁ, ହେ ମହାବାହୁ ରାଜା, ଅନାବଶ୍ୟକ ନିରାଶାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ପଶୁମାନଙ୍କ ନାଥ ମହାଦେବୀଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ପଶୁଭାଵାଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାପି ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି କଥ୍ଯତାମ୍
ପଶୁସ୍ୱଭାବର ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ, ଏହି କଥା ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କୃପାକରି କହନ୍ତୁ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାରଦଃ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍
ସେ କଥା ଶୁଣି, ନାରଦ ପୁଣି କହିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମାଣମଗ୍ରତଃ କୃତ୍ଵା ଗତାଃ ଶରଣମୀଶ୍ଵରମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ସେମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ରାଜନ୍ଯତ୍କର୍ତଵ୍ଯଂ ତଦୁଚ୍ଯତାମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ହେ ରାଜାମାନେ, କଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ମୋତେ କୁହ।'
ଦେଵା ଊଚୁଃ ଦେଵସ୍ତ୍ଵଂ ପୂର୍ଵଵଦ୍ଦେଵ ଯଦି ତୁଷ୍ଟୋ ମହେଶ୍ଵରଃ ।।5.2.64.
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, 'ହେ ଦେବ, ଆଗରୁ ଯେପରି, ଯଦି ମହେଶ୍ୱର ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି—'
ମହାକାଲଵନେ କ୍ଷେତ୍ରେ ପଶୁଭାଵଵିମୋକ୍ଷକେ
ମହାକାଳବନର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—