କୁଜଂଭୋଽପି ହତୋ ଦୈତ୍ଯୋ ଦେଵଵିଦ୍ଵେଷକାରକଃ
କୁଜମ୍ଭ ନାମକ ଦାନବ, ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ ଘଟାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବଧ ହେଲେ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ଯେ ପୂଜଯିଷ୍ଯଂତି ଧନୁଃସାହସ୍ରମୀଶ୍ଵରମ୍
ଯେମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ହଜାର ଧନୁଷ ଧାରୀ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି,
ଅର୍ଚିତେ ଦେଵଦେଵେଶେ ଧନୁଃସାହସ୍ରିକେ ଶିଵେ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହଜାର ଧନୁଷ ଧାରୀ ଶିବଙ୍କୁ ଯେତେବେଳେ ପୂଜା କରାଯାଏ,
ପ୍ରାତର୍ମଧ୍ଯେଽପରାହ୍ଣେ ଚ ଧନୁଃସାହସ୍ରକଂ ଶିଵମ୍
ପ୍ରଭାତ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଓ ଅପରାହ୍ନ ବେଳେ ହଜାର ଧନୁଷ ଧାରୀ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯିବା ଉଚିତ।
ତୀର୍ଥାନାଂ ଚ ଯଥା ଗଂଗା ରକ୍ଷିତା ଯୋଧସତ୍ତମୈଃ
ଯେପରି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି,
ତତ୍ର ଗଂଗାଦିତୀର୍ଥାନି ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ଵିଵିଧାନି ଚ 5.2.63.
ସେଠାରେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମିଳିଥାଏ।
ତେଷାଂ ଫଲଂ ଵିନିର୍ଦିଷ୍ଟଂ ଯେ ପଶ୍ଯନ୍ତି ତୁ ଭକ୍ତିତଃ
ଯେମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଫଳ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ଏଷ ତେ କଥିତୋ ଦେଵି ପ୍ରଭାଵଃ ପାପନା ଶନଃ
ହେ ଦେବୀ, ଏଭଳି ପାପ ନାଶକଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଞ୍ଚମ ଆଵଂତ୍ଯଖଣ୍ଡେ ଚତୁରଶୀତି ଲିଙ୍ଗମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଧନୁଃସାହସ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀହଜାର ଶ୍ଲୋକର ସଂହିତାରେ, ପଞ୍ଚମ ଅବନ୍ତିଖଣ୍ଡରେ, ଚଉଠିଏ ଲିଙ୍ଗର ମହିମାରେ, 'ଧନୁଷ୍ସାହସ୍ର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ତିରିଷଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଯସ୍ଯ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ପଶୁଯୋନିର୍ନ ଲଭ୍ଯତେ
ଯାହାଙ୍କୁ କେବଳ ଦର୍ଶନ କଲେ ମାନବ ଜନ୍ମ ଛାଡ଼ି ପଶୁ ଜନ୍ମ ମିଳେନାହିଁ—
ପଶୁପାଲୋ ମହାଦେଵି ବଭୂଵ ଭୁଵି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ହେ ମହାଦେବୀ, ସେ ପଶୁମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ ଭୂମିରେ ବିଶ୍ରୁତ ହେଲେ।
ଦିଦୃକ୍ଷୁଃ ସ କଦାଚିଚ୍ଚ ଗତସ୍ତୋଯନିଧିଂ ପ୍ରତି ଏକା ସ୍ତ୍ରୀ ମୁକ୍ତକେଶା ସା ଭ୍ରମନ୍ତୀ ଚ ପୁନଃପୁନଃ
ସେ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଗୋଟେ ସମୟରେ ସାଗର ପାଖକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଏକ ମହିଳା ଖୋଲା କେଶରେ, ବାରମ୍ବାର ଘୁରୁଥିଲେ।
ଅଥ ରାଜା ଭଯାଵିଷ୍ଟୋ ଵିସଂଜ୍ଞଃ ସମପଦ୍ଯତ
ତାପରେ ରାଜା ଭୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଅଚେତନ ହେଇ ପଡ଼ିଲେ।
ତତୋନ୍ଯେ ସମପାତଂ ଚ ଆଗତ୍ଯ ନୃପସତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ରୁଦ୍ଧେ ରାଜନି ତେ ସର୍ଵେ ଏକୀଭୂତାସ୍ତୁ ଦସ୍ଯଵଃ
ରାଜାଙ୍କୁ ବନ୍ଧିଦେବା ପରେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ତସ୍ଯ ତାଂ ଧୃଷ୍ଟତାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସ୍ଥୈର୍ଯଂ ଚ ନୃପତେର୍ମୃଧେ
ତାଙ୍କର ସାହସ ଓ ରାଜାଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢତା ବୁଝି, ସେମାନେ ଜାଣିଲେ।
ଅମୂର୍ତା ଇଵ ତେ ସର୍ଵେ ଏକୀଭୂତାସ୍ତତୋଽଭଵନ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ମନେ ହେଲା ଯେ ଦେହ ନାହିଁ।
ଅଥାପଶ୍ଯତ୍ତଦାଽଽଯାଂତଂ ନାରଦଂ ମୁନିପୁଂଗଵମ୍
ସେ ସମୟରେ ସେ ଦେଖିଲେ, ମହାମୁନି ନାରଦ ଆସୁଛନ୍ତି।
ଅକସ୍ମାତ୍ପୁରୁଷାଃ ପଂଚ ସମାଯାତା ଭଯାଵହାଃ ।। 5.2.64.
ହଠାତ୍ ପାଞ୍ଚଜଣ ଭୟଙ୍କର ପୁରୁଷ ଆସିଗଲେ।
ତୈରହଂ ଵେଷ୍ଟିତୋ ଦୁଷ୍ଟୈର୍ଵ୍ଯାକୁଲଶ୍ଚ କୃତସ୍ତଦା
ସେଇ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମୋତେ ଘେରି ରଖିଲେ ଏବଂ ମୋତେ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଲେ।
ତତୋଽନ୍ଯେ ପୁରୁଷାଃ ପଞ୍ଚ ସମାଯାତା ନିଯୁଧ୍ଯ ମାମ୍
ତା'ପରେ ଆଉ ପାଞ୍ଚଜଣ ପୁରୁଷ ଆସିଲେ ଏବଂ ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଏଵଂ ତୈଃ ପୀଡିତୋଽତ୍ଯର୍ଥଂ ପୁନର୍ମୋହମୁପାଗତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ପୁଣି ମୁଁ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଲି।
ଦୃଢୋ ଭଵ ମହାରାଜ ମା ଵିଷାଦଂ କୁରୁ ପ୍ରଭୋ
ମହାରାଜ, ଦୃଢ଼ ହୁଅନ୍ତୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ନିରାଶ ହେବେ ନାହିଁ।
ତସ୍ଯା ଵାକ୍ଯେନ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ମଯା ଧୈର୍ଯେଣ ସଂଯୁଗେ
ସେଠାରେ ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରିଥିଲି।
ପ୍ରଲୀନା ମଚ୍ଛରୀରେ ତୁ କେପ୍ଯତେ କାପି ସାଽବଲା
ତା'ପରେ ଏକ ଅଶକ୍ତ ନାରୀ ମୋ ଶରୀରରେ ଲୀନ ହୋଇଗଲା।
ଯେ ତ୍ଵଯା ପୁରୁଷା ଦୃଷ୍ଟାସ୍ତ୍ଵଯି ଲୀନା ଜିତା ମୃଧେ ଭ୍ରମନ୍ତୀ ଯା ଚ ନାରୀ ସା ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟା ନୃପୋତ୍ତମ
ଯେ ପୁରୁଷମାନେ ଆପଣ ଦେଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଭିତରେ ଲୀନ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଗଲେ, ଏବଂ ଯେ ନାରୀ ଘୁରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଆପଣ ଦେଖିଥିଲେ, ହେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ମନୋରୂପେଣ ସା ବୁଦ୍ଧିର୍ଭ୍ରମତ୍ଯେଵ ହି ନ ସ୍ଥିରା
ମନର ଆକାର ଧରିଥିବା ସେଇ ବୁଦ୍ଧି ସଦା ଭ୍ରମଣ କରେ, କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ହୁଏ ନାହିଁ।
ସୋଽପି କ୍ରୋଧଵଶଂ ନୀତ ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈର୍ଵିଷଯୈଃ ପ୍ରିଯୈଃ
ସେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ବିଷୟରେ ଆସକ୍ତି ହୋଇ କ୍ରୋଧରେ ଆଣିହେଲା।
ମହାଦେଵୋ ଜଗନ୍ନାଥଃ ସୃଷ୍ଟିସଂହାରକାରକଃ 5.2.64.
ମହାଦେବ, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ନାଥ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ସଂହାରର କାରଣ।
ସୁରା ଵିଭୂତଯୋ ଯସ୍ଯ କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍
ଦେବତାମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି, ତାଙ୍କର କ୍ରୀଡ଼ା ପାଇଁ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ତିନିଟି ଜଗତ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଖେଳ।