ତତ୍ର ଵନ୍ଯସହସ୍ରାଣି ହତ୍ଵା ସବଲଵାହନଃ
ସେଠାରେ ରାଜା ହଜାର ହଜାର ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀକୁ ମାରି, ସେ ସେନା ଓ ଯାନ ସହିତ ଚାଲିଥିଲେ ।
ଏକ ଏଵୋତ୍ତମବଲଃ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାସମନ୍ଵିତଃ। ସ ଵନସ୍ଯାଂତମାସାଦ୍ଯ ମହଦାରଣ୍ଯମାସଦତ୍
ସେ ଏକା ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ଭୋକ ଓ ପାଣିର ତାପରେ ଭାଗିଥିଲେ । ଜଙ୍ଗଲର ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚି, ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ତଚ୍ଚାପ୍ଯତୀତ୍ଯ ନୃପତିର୍ଦଦର୍ଶାଶ୍ରମମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ରାଜା ଏକ ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ ।
ପୁଷ୍ପିତୈଃ ପାଦପୈଃ କୀର୍ଣମତୀଵ ସୁଖଶାଦ୍ଵଲମ୍
ସେ ଆଶ୍ରମ ଫୁଲିଥିବା ଗଛରେ ଭରିଥିଲା, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ମୃଦୁ ହରିତ ଘାସରେ ଢାକିଥିଲା ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାଥ ତଂ ତଥା ଶବ୍ଦଂ କନ୍ଯା ଶ୍ରୀରିଵ ରୂପିଣୀ 5.2.62.
ତାହାପରେ, ସେ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଏକ କନ୍ୟା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପରି ଚମକିଲା ।
ସା ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ରାଜାନଂ ପଦ୍ମଗର୍ଭସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲା, ଯିଏ ପଦ୍ମର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ।
ଉଵାଚ ସ୍ମଯମାନାଥ କିଂ କାର୍ଯଂ କ୍ରିଯତାମିତି
ସେ ହସି, କହିଲା: 'କଣ କାମ କରିବି?'
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚୈଵାନଵଦ୍ଯାଂଗୀଂ ଯଥାଵତ୍ପ୍ରତିପୂଜିତଃ
ସେଠାରେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିର୍ମଳ ଆକୃତି ଓ ଯଥାଯଥି ଆଦର ପାଇଲେ ।
କ୍ଵ ଗତୋ ଭଗଵାନ୍ଭଦ୍ରେ ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଶୋଭନେ ହସଂତୀ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ସମଧୁରାକ୍ଷରମ୍
ସେ ପଚାରିଲେ, 'ଭଗବାନ କେଉଁଠି ଗଲେ, ଭଦ୍ରେ? ଶୋଭନେ, ମୋତେ କହ ।' ସେ ହସି, ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
କନ୍ଯାହଂ ପୃଥିଵୀପାଲ କୌମାରବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ
ସେ କହିଲା, 'ମୁଁ କନ୍ୟା, ଭୂମିର ରକ୍ଷକ, କୌମାର୍ୟ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ ଅଛି ।'
ସୁତା କଣ୍ଵସ୍ଯ ମାମେଵଂ ଵିଦ୍ଧି ତ୍ଵଂ ମନୁଜାଧିପ
ମୁଁ କଣ୍ବର ଝିଅ, ଏହିପରି ଜାଣ, ମନୁଷ୍ୟର ରାଜା ।
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନୃପେଣୋକ୍ତଂ ଵରାନନେ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ:
ଭାର୍ଯା ମେ ଭଵ ସୁଶ୍ରୋଣି ବ୍ରୂହି କିଂ କରଵାଣି ତେ
'ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟ ହେବ, ସୁନ୍ଦର କମର ଥିବା । କହ, ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ କଣ କରିବି?'
ଆହରାମି ତଵାଦ୍ଯାହଂ ଭାର୍ଯା ମେ ଭଵ ଶୋଭନେ ଵିଵାହାନାଂ ଚ ରଂଭୋରୁ ଗାଂଧର୍ଵଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଚ୍ଯତେ
'ଆଜି ମୁଁ ତୋକୁ ନେଇଯିବି; ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟ ହେବ, ଶୋଭନେ । ବିବାହ ମଧ୍ୟରେ, ରମ୍ଭା ପରି ତୁଳା କମର ଥିବା, ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ ।'
ନୃପସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କନ୍ଯା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ 5.2.62.
ରାଜାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, କନ୍ୟା ଉତ୍ତର ଦେଲେ:
ତଦର୍ଥଂ ମାଂ ସ୍ଥିତଂ ଵିଦ୍ଧି ତ୍ଵଯା ମେଽପହୃତଂ ମନଃ
'ସେହି କାମ ପାଇଁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଅଛି; ତୁମେ ମୋ ମନକୁ ହରିନେଲା ।'
ଆତ୍ମନୋ ବଂଧୁରାତ୍ମୈଵ ଗତିରାତ୍ମୈଵ ଚାତ୍ମନଃ
'ଆପଣ ନିଜର ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ, ନିଜର ନିଜ ଆଶ୍ରୟ, ନିଜର ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ।'
ସତ୍ଯଂ ମେ ପ୍ରତିଜାନୀହି ଦତ୍ତମାତ୍ମାନମଦ୍ଯ ମେ
'ମୋତେ ଏକଥା ଏକଦମ ସତ୍ୟ କହ; ଆଜି ତୁମେ ନିଜକୁ ମୋତେ ଦେଉ ।'
ଇତି ତସ୍ଯା ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରିଣୀତା ନୃପେଣ ହି
ସେ ଯେପରି ଉକ୍ତି କହିଥିଲେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଲେ ।
କାମିତା ସା ନୃପେଣେଵ ତତୋ ଗଂତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ
ରାଜାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ତାପରେ ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ ।
ସା କନ୍ଯା ପିତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହ୍ରିଯା ନୋପଜଗାମ ତମ୍
ସେ କନ୍ୟା ତାଙ୍କ ପିତାକୁ ଦେଖିଲେ, ଲଜ୍ଜାରେ ତାଙ୍କୁ ନିକଟେ ଯିବିନାହିଁ ।
ଉଵାଚ ପରମଂ କୁଦ୍ଧସ୍ତାଂ କନ୍ଯାଂ କାମମୋହିତାମ୍
ପିତା ଅତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଇଚ୍ଛାରେ ମତିଭ୍ରଷ୍ଟ କନ୍ୟାକୁ କହିଲେ ।
ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଵଯଂଵରୋ ମୋହାତ୍ତସ୍ମାତ୍କୃଷ୍ଣା ଭଵିଷ୍ଯସି
ତୁମେ ଭ୍ରମରେ ନିଜେ ବର ପସନ୍ଦ କରିଛ, ଏହି ଦୋଷରେ ତୁମେ କଳା ହେବ ।
ଅଯଂ ତେ ନୃପତିର୍ଭର୍ତ୍ତା ଦୁଷ୍ଟରୂପୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି ରାଜା ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ, ତାଙ୍କର ରୂପ ଅସୁନ୍ଦର ହେବ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତତ୍କ୍ଷଣାଜ୍ଜାତା ସା କନ୍ଯା ରୂପଵର୍ଜିତା 5.2.62.
ଏଭଳି କହିବା ସହିତ, ସେ କନ୍ୟା ତୁରନ୍ତ ରୂପହୀନ ହେଇଗଲେ ।
ଅଥ ପ୍ରସାଦଯାମାସ ସା କନ୍ଯା ପିତରଂ ତଦା
ତାପରେ ସେ କନ୍ୟା ତାଙ୍କ ପିତାକୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ।
ଅଜ୍ଞାନାଚ୍ଚ କୃତଂ ପାପଂ ତାତ ତ୍ଵଂ କ୍ଷଂତୁମର୍ହସି
ପିତା, ଅଜ୍ଞାନରେ ଏହି ଅପରାଧ ହୋଇଛି; ଆପଣ ମୋତେ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ ।
ନ ଚାହଂ ପ୍ରାର୍ଥିତା ତେନ ମଯାସୌ ପ୍ରାର୍ଥିତୋ ନୃପଃ
ସେ ମୋତେ ଚାହିଲେ ନାହିଁ; ମୁଁ ଏହି ରାଜାକୁ ଚାହିଲି ।
ଇତି ତସ୍ଯା ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଵିପ୍ରୋଽତିକୃପାନ୍ଵିତଃ
ତାଙ୍କର ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅତି କୃପାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ।
ନୈଵ ଵାଗନୃତଂ ପୁତ୍ରି ଯାଵଦଦ୍ଯ ସ୍ମରାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ଯେପରି ମନେ କରେ, କେବେ ମୁଁ ଝୁଠ କଥା କହିନାହିଁ, ପୁତ୍ରୀ ।