ପୂର୍ଵକର୍ମଵଶାଦ୍ଦେଵି ଦୁର୍ଭୂଗା ସମଜାଯତ
ହେ ଦେବୀ, ପୂର୍ବଜନ୍ମର କର୍ମର ଫଳରେ ସେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଶ୍ରୋତ୍ରୋଦ୍ଵେଗକରଂ ଵାକ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ କରୋତି ସା
ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଏମିତି କଥା କହିଲେ, ଯାହା ଶୁଣି ରାଜାଙ୍କର ମନ ଅସ୍ବସ୍ଥ ହେଲା।
ମୃର୍ଛାଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯସହ୍ଯାଂ ସ ତସ୍ଯାଃ ସ୍ପର୍ଶେନ ଭୂପତିଃ ଦହ୍ଯମାନୋଽତିତୀଵ୍ରେଣ ଵହ୍ନିନା ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ତାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ରାଜା ଅସହ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଅତି ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିବା ପରି ଅନୁଭବ କରି କଥା କହିଲେ।
ଦ୍ଵାସ୍ଥୈତାଂ ଦୁର୍ଭଗାଂ ଭାର୍ଯାମାଦାଯ ଵିପିନେ ଵନେ
ସେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟିନୀ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ନିଏଇ ଜଙ୍ଗଲରେ ଛାଡ଼ି ଆସିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ତତୋ ନୃପସ୍ଯ ଵଚନମଵିଚାର୍ଯମଵେକ୍ଷ୍ଯ ସଃ 5.2.61.
ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ବିଚାର ନକରି ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ସା ଚ ତ୍ଯକ୍ତା ଵନେ ଶୂନ୍ଯେ ରୁଦତୀ ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ସେ ଜଣେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ନାରୀ, ଶୂନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାରମ୍ବାର କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
ଅଥ ସା ଚାରୁସର୍ଵାଂଗୀ ତତ୍ରାସକ୍ତାତ୍ମମାନସା
ତାପରେ ସେ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗବତୀ ସେଠାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମନ ଦେଇ ଲଗି ରହିଲେ।
ନିଶ୍ଵସନ୍ତ୍ଯନଵଦ୍ଯାଂଗୀ ହାହେତି ରୁଦତୀ ମୁହୁଃ
ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ନିର୍ମଳ ଦେହ କମ୍ପିତ ହେଉଥିବା ସେ, ବାରମ୍ବାର 'ହା ହା' ବୋଲି କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
ନ ଵିହାରେ ନ ଚାହାରେ ରମଣୀଯେ ନ ତଦ୍ଵନେ ତ୍ଯକ୍ତା ତେନ ଵରାରୋହେ ନିନିନ୍ଦ ନିଜଯୌଵନମ୍
ସେ ମଜା ମନୋରଞ୍ଜନରେ, ଖାଦ୍ୟରେ କିମ୍ବା ସୁନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟରେ କୌଣସି ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ ନାହିଁ; ସେଠି ସେ ଛାଡ଼ିଦିଆଯିବା ପରେ, ନିଜ ଯୌବନକୁ ଦୋଷାରୋପ କଲେ।
ଦୁର୍ଭଗାହଂ କ୍ଵ ଜାତାତ୍ର ଦୁଷ୍ଟଦୈଵଵଶୀକୃତା
ମୁଁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବତୀ, କଠିନ ଭାଗ୍ୟର ଅଧୀନରେ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।
ଧନ୍ଯୋଽଯମତିପୁଣ୍ଯୋଽଯଂ ଯୋଽଯଂ ଯୌଵନଗୋଚରଃ
ଯିଏ ଯୌବନର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଛି, ସେ ଧନ୍ୟ, ସେ ଅତି ପୁଣ୍ୟବାନ।
ଅଭୀଷ୍ଟା କସ୍ଯଚିତ୍କାଂତା କାଂତଃ କସ୍ଯାଶ୍ଚିଦୀପ୍ସିତଃ
କାହାରୋ ପ୍ରିୟା ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷା, ଏବଂ କାହାରୋ ପ୍ରିୟ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଏ।
ମମାଯଂ ଵଲ୍ଲଭୋ ରାଜା ନ ଚାହଂ ନୃପଵଲ୍ଲଭା
ଏହି ରାଜା ମୋର ପ୍ରିୟ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ନୁହେଁ।
ଯଦ୍ଯଦ୍ଯ ସ ମହୀପାଲୋ ନ ମଯା ସଂଗମେଷ୍ଯତି
ଯଦି ଏଇ ଦିନ ସେ ଭୂମିପତି ମୋ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେବେ ନାହିଁ—
ରମଣୀଯମଭୂଦ୍ଯତ୍ତୁ ପୁଂସ୍କୋକିଲନିନାଦିତମ୍ 5.2.61.
ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ପୂର୍ବରୁ କୋଇଲାର ଡାକରେ ମନୋହର ଥିଲା, ଏବେ ସେଠି ଆନନ୍ଦ ରହିଲା ନାହିଁ।
ଇତ୍ଥଂ ସା ମଦନାଵିଷ୍ଟା ଵିଲପନ୍ତୀ ପୁନଃପୁନଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ପ୍ରେମରେ ମୁଗ୍ଧା ହୋଇ, ସେ ପୁନଃପୁନଃ ବିଳାପ କରୁଥିଲେ।
ମେଖଲାଜିନକୌପୀନଦଣ୍ଡକାଷ୍ଠୋପଜୀଵନମ୍
ସେ ମେଖଳା, କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ, କଉପୀନ, ଦଣ୍ଡ ଓ କାଠରେ ନିର୍ଭର କରି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ।
ଉଦଯାଦିତ୍ଯସଂକାଶଂ ଵିଭାଵସୁସମଦ୍ଯୁତିମ୍
ଉଦୟାତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ବୀ ଜଣେ ନିକଟକୁ ସେ ଗଲେ।
ଵିନଯେନୋପସଂଯମ୍ଯ ପ୍ରଣିପତ୍ଯାଭିଵାଦ୍ଯ ଚ
ବିନୟ ସହିତ ସେ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଅଭିବାଦନ କଲେ।
ଭଗଵନ୍କାଶିରାଜସ୍ଯ ସୁତାହମତିଵଲ୍ଲଭା
ହେ ପୂଜ୍ୟ, ମୁଁ କାଶୀରାଜଙ୍କ ଅତି ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା।
ଅଶ୍ଵଵାହନସଂଜ୍ଞେନ ନୃପେଣୋଢା ମହାମୁନେ
ଅଶ୍ୱବାହନ ନାମକ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋର ବିବାହ ହୋଇଥିଲା, ହେ ମହାମୁନି।
ସା କିମର୍ଥଂ ନ ଚାଭୀଷ୍ଟା ଜାତାଽହଂ ତସ୍ଯ ଭୂପତେଃ
ତେବେ, ସେ ଭୂପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟା ମୁଁ କାହିଁକି ହେଇପାରିଲି ନାହିଁ?
ଦୁର୍ଭଗାହଂ କଥଂ ଜାତା କର୍ମଣା କେନ ତାପସ ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଚ କଥଂ ମେ ସ୍ଯାଦିତି ସତ୍ଯଂ ଚ କଥ୍ଯତାମ୍
ମୁଁ କିପରି ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବତୀ ହେଲି, କେଉଁ କର୍ମର ଫଳ? ମୋର ସୌଭାଗ୍ୟ କିପରି ହେବ? ଏହି ସତ୍ୟ କହନ୍ତୁ, ହେ ତାପସ।
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ମୁନିଃ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ମୁନି—
ପାଣିଗ୍ରହଣକାଲେ ତ୍ଵଂ ଗ୍ରହୈଃ ପାପୈର୍ଵିଲୋକିତା 5.2.61.
ବିବାହ ସମୟରେ ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।
ତେନ ତେ ଵଲ୍ଲଭୋ ରାଜା ନ ତ୍ଵଂ ଭୂପସ୍ଯ ଵଲ୍ଲଭା ପପ୍ରଚ୍ଛ ଵିନଯୋପେତା ଭକ୍ତିନମ୍ରାତ୍ମକନ୍ଧରା
ଏହି କାରଣରୁ ତୁମର ପତି ରାଜା ତୁମର ସତ୍ୟ ସ୍ନେହିତ ନୁହଁନ୍ତି; ତୁମେ ଭକ୍ତି ଓ ନମ୍ରତାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ମଣିଷ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସେଠାରେ ପଚାରିଥିଲେ।
ଭଗଵନ୍କେନ ଦାନେନ ସ୍ନାନେନ ନିଯମେନ ଚ
ହେ ପ୍ରଭୁ, କେଉଁ ଦାନ, କେଉଁ ସ୍ନାନ କିମ୍ବା କେଉଁ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା—
ଇତି ତସ୍ଯା ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ମୁନିଃ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ମୁନି ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିଲେ—
ମହାକାଲଵନେ ପୁତ୍ରି ଲିଗଂ ସୌଭାଗ୍ଯଦାଯକମ୍ ତସ୍ଯ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ସୌଭାଗ୍ଯଂ ସମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ପୁତ୍ରୀ, ମହାକାଳବନରେ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ଯାହା ସୌଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥାଏ; କେବଳ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇବ।
ଇଂଦ୍ରାଣ୍ଯାରାଧିତଂ ଲିଂଗଂ ପୁରା ସୌଭାଗ୍ଯକାରଣାତ୍ ତସ୍ମାଦ୍ଗଚ୍ଛ ମମାଦେଶାନ୍ମହାକାଲଵନଂ ଶୁଭମ୍
ସେ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇବା ପାଇଁ ପୂଜା କରିଥିଲେ; ତେଣୁ ମୋ ଆଦେଶରେ ଶୁଭ ମହାକାଳବନକୁ ଯାଅ।