କଥଂ ମାଂ ଵେତ୍ସି ଚଂଡାଲଂ ଯାଯାଵରକୁଲୋଦ୍ଭଵମ୍
ତୁମେ କିପରି ମୋତେ ଚଣ୍ଡାଳ ଭାବରେ ଜାଣିଲା, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଯାୟାବର କୁଳରେ ଜନ୍ମିଛି?
ତତସ୍ତ୍ଵମସି ଚାଂଡାଲୋ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯଂ ତେନ ତେ ଗତମ୍
ତେଣୁ ତୁମେ ଚଣ୍ଡାଳ ହେଲା; ଏହି କାରଣରେ ତୁମର ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ନଷ୍ଟ ହେଲା।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମତଂଗସ୍ତୁ ପିତରଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ 5.2.60.
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ମତଙ୍ଗ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଗର୍ଦଭ୍ଯା କଥିତଂ ସମ୍ଯକ୍ତସ୍ମାତ୍ତପ୍ସ୍ଯେ ମହତ୍ତପଃ
ଗର୍ଦ୍ଧଭୀଏ ଠିକ୍ କହିଛନ୍ତି; ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ଭାରି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିବି।
ସ ଗତ୍ଵା ଚ ତତୋଽରଣ୍ଯମତପ୍ଯତ ମହତ୍ତପଃ
ସେ ତାପରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ, ଭାରି କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ତଂ ତଥା ତପସା ଯୁକ୍ତମୁଵାଚ ହରିଵାହନଃ ଵରଂ ଦଦାମି ତେଽହଂ ତଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ତ୍ଵଂ ଯଦିଚ୍ଛସି
ସେ ଏଭଳି ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିବାବେଳେ, ଚକ୍ରଧାରୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛି; ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ତାହା ଚୟନ କର।'
ଦେହି ମେ ଶାଶ୍ଵତଂ ଶକ୍ର ଵର ଏଷ ଵୃତୋ ମଯା
'ହେ ଶକ୍ର, ମୋତେ ଚିରକାଳୀନ ପଦବି ଦିଅ—ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ମୁଁ ଚୟନ କରିଛି।'
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ତମୁଵାଚ ପୁରଂଦରଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପୁରନ୍ଦର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନାଶମେଷ୍ଯସି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ତଦୁପାରମ ମା ଚିରମ୍
'ହେ ଦୁଷ୍ଟମନା, ତୁମେ ନଶ୍ଟ ହେବ; ଏହିଠାରେ ତୁମେ ତପସ୍ୟା ବନ୍ଦ କର।'
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମତଂଗସ୍ତୁ ସଂଶିତାତ୍ମା ଯତ ଵ୍ରତଃ
ଏଭଳି କହାଯିବା ପରେ, ମତଙ୍ଗ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ।
ତମୁଵାଚ ତତଃ ଶକ୍ରଃ ପୁନରେଵ ମହାଯଶାଃ
ତାପରେ, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶକ୍ର ପୁଣିଥରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନ ହି ଶକ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତୁମେଵମଚିରାନ୍ନାଶମେଷ୍ଯସି
'ଏହା ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଶୀଘ୍ର ତୁମେ ନଶ୍ଟ ହେବ।'
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମତଂଗସ୍ତୁ ସଂଶିତାତ୍ମା ଦୃଢଵ୍ରତଃ 5.2.60.
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ମତଙ୍ଗ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ।
ତଦେଵ ଚ ପୁନର୍ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ବଲଵୃତ୍ରହା
ପୁଣିଥରେ, ବଳ ଓ ବୃତ୍ର ନାଶକ ଏହି କଥା ଆଉ କହିଲେ।
ଅନ୍ଯଂ ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ତ୍ଵଂ ମା କୃଥାସ୍ତତ୍ସ୍ଵଯଂ ଶ୍ରମମ୍
'ଅନ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କର; ଏହିପାଇଁ ଏତେ କଷ୍ଟ ନେଅ ନାହିଁ।'
ଅତିଷ୍ଠତ ଗଯାଂ ଗତ୍ଵା ସୋଂଗୁଷ୍ଠେନ ଶତଂ ସମାଃ
ସେ ଗୟାକୁ ଯାଇ, ଏକ ଠୁଣ୍ଡା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଶତ ବର୍ଷ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।
ତ୍ଵଗସ୍ଥିଭୂତୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ତତାପ ପରମଂ ତପଃ
ତାଙ୍କ ଶରୀର ଚର୍ମ ଓ ଅସ୍ଥି ମାତ୍ର ରହିଗଲା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଵରାଣାମୀଶ୍ଵରୋ ଦାତା ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ
ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାର ଅଧିପତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଦାତା।
ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯଂ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ତାତ ହ୍ଯସତାଂ ପାପଶୀଲିନାମ୍
'ହେ ପୁତ୍ର, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ପାପୀମାନେ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।'
ବ୍ରାହ୍ମଣେ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଯୋଗକ୍ଷେମଃ ସମାହିତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ରକ୍ଷା ନିହିତ ଅଛି।
ଅନ୍ଯଂ ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ତ୍ଵଂ ଦୁର୍ଲଭୋଽଯଂ ହି ତେ ଵରଃ
ତୁମେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦାୟିକା ଚାହିଁପାର, କାରଣ ଏହି ଦାୟିକା ତୁମ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।
ତଂ ତୁ ଶୋଚାମି ଯୋ ଲବ୍ଧ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯଂ ନାନୁପାଲଯେତ୍
ମୁଁ ସେଉଠାରେ ଦୁଃଖିତ, ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପାଇଲା ପରେ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରେନି।
ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯଂ ଯଦି ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ଯଂ ତ୍ରିଭିର୍ଵର୍ଣୈଃ ଶତକ୍ରତୋ 5.2.60.
ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ତିନି ଜାତି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର,
ଵୀତହଵ୍ଯଶ୍ଚ ରାଜର୍ଷିସ୍ତପସା ଵିପ୍ରତାଂ ଗତଃ
ରାଜା ଋଷି ବୀତହବ୍ୟ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ଅହିଂସାଦମସତ୍ଯସ୍ଥଃ କଥଂ ନାର୍ହାମି ଵିପ୍ରତାମ୍
ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଅହିଂସା ଓ ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼, ତେଣୁ କିପରି ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ?
ଏତାମଵସ୍ଥାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଦୈଵଯୋଗାତ୍ପୁରଂଦର
ହେ ପୁରନ୍ଦର, ଭାଗ୍ୟର ଯୋଗରେ ମୁଁ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।
ଯଦହଂ ଯତ୍ନଵାନେଵଂ ନ ଲଭେ ଵିପ୍ରତାଂ ଵିଭୋ
ମୁଁ ଏତେ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପାଉନି, ହେ ପ୍ରଭୁ,
ଯଦି ତେଽହମନୁଗ୍ରାହ୍ଯଃ କିଂଚିଦ୍ଵା ସୁକୃତଂ ମମ
ଯଦି ମୁଁ ତୁମର କୃପାର ଯୋଗ୍ୟ ଓ ମୋର କିଛି ପୁଣ୍ୟ ଅଛି,
ଯଥା ମମାକ୍ଷଯା କୀତ୍ତିର୍ଭଵେଦ୍ଵାପି ପୁରଂଦର ।। କର୍ତୁମର୍ହସି ତଦ୍ଦେଵ ଶିରସା ତ୍ଵାଂ ପ୍ରସାଦଯେ
ମୋର କୀର୍ତ୍ତି ଯେପରି ଅକ୍ଷୟ ରହୁ, ଏହି ଦୟା କର, ମୁଁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ତୁମକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ହି ମତଂଗେନ ଵାସଵୋ ବଲଵୃତ୍ରହା
ମତଙ୍ଗଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି ବଳବାନ ବୃତ୍ରସୁଦନ ଇନ୍ଦ୍ର