ସ୍ଵଯଂ ଵିଶାଲାଂ ବଦରୀଂ ଗତ୍ଵା ତେପେ ମହତ୍ତପଃ
ସେ ନିଜେ ବିଶାଳ ବଦରୀକୁ ଯାଇ, ମହାତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ପୂଜିତୋ ଵିଷ୍ଟରାର୍ଘେଣ ରାଜ୍ଞା ପ୍ରିଯଵ୍ରତେନ ଚ
ସେ ରାଜା ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବି ଅଧିକ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ କଥଯାମାସ ନାରଦୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ଏଭଳି କୁହାଯିବା ପରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସା ଚ ପୃଷ୍ଟା ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ କସ୍ମାଦ୍ଵସସି ନିର୍ଜନେ
ଏବଂ ବିଶାଳ ନୟନିଙ୍କୁ ପଚାରାଯିଲା, 'ତୁମେ କାହିଁକି ଏହି ଏକାକି ଥାଉଛ?'
କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ଚାରୁସର୍ଵାଂଗି ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଶୋଭନେ
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋତେ କହ, ମୁଁ କଣ କରିବା ଉଚିତ?
ସ୍ମୃତ୍ଵା ତୂଷ୍ଣୀଂ ସ୍ଥିତା ଯାଵତ୍ତାଵନ୍ମେ ଜ୍ଞାନମୁତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ଚୁପଚାପ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲି, ସେବେ ମୋ ମନରେ ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ଆସିଗଲା।
ତତୋଽହଂ ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟଶ୍ଚିଂତାମୋହସମନ୍ଵିତଃ 5.2.58.
ତାପରେ ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ ଓ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଗଲି।
ତାଵଦ୍ଦିଵ୍ଯଃ ପୁମାଂସ୍ତସ୍ଯାଃ ଶରୀରେ ସମଦୃଶ୍ଯତ ତସ୍ଯାପି ହୃଦଯେ ଚାନ୍ଯସ୍ତୃତୀଯସ୍ତୁ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ସେ ସମୟରେ, ସେ ଝିଅର ଦେହରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ ଦେଖାଦେଲେ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ଆଉ ଜଣେ, ତୃତୀୟ ଜଣେ ଥିଲେ।
ତତଃ ପୃଷ୍ଟା ମଯା ଦେଵୀ ସା କୁମାରୀ କଥଂଚନ
ତାପରେ ମୁଁ କିଛିଭଳି ଭାବେ ସେ ଦେବୀ, ସେ କୁମାରୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲି।
ମାଂ ନ ଜାନାସି ଯେନ ତ୍ଵମତୋ ଵେଦା ହୃତାସ୍ତଵ
ତୁମେ ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହ, ଯାହା ପାଇଁ ତୁମର ବେଦ ହରାଇଯାଇଛି?
ଏଵମୁକ୍ତେ ମଯା ପୃଷ୍ଟା ଵିସ୍ମଯେନ ମହୀପତେ
ମୁଁ ଏଭଳି କହି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ସେଠାରେ ପଚାରିଲି, ରାଜା।
ତ୍ଵଦୀଯ ହୃଦଯେ ଦେଵି କ ଏତେ ପୁରୁଷାସ୍ତ୍ରଯଃ
ହେ ଦେବୀ, ତୁମ ହୃଦୟରେ ଏହି ତିନି ପୁରୁଷ କିଏ?
ଏଷ ଋଗ୍ଵେଦନାମା ତୁ ଯଜୁର୍ଵେଦୋ ଦ୍ଵିତୀଯକଃ
ଏହିଠି ରୁଗ୍ବେଦ ନାମକ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଯଜୁର୍ବେଦ।
ସାମଵେଦସ୍ତୃତୀଯସ୍ତୁ ତ୍ରଯୋ ଵେଦା ମଯି ସ୍ଥିତାଃ
ତୃତୀୟଟି ସାମବେଦ; ଏହି ତିନି ବେଦ ମୋ ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସା ତଦା କନ୍ଯା ପଶ୍ଯତୋ ମମ ଭୂପତେ
ଏଭଳି କହି, ସେ କନ୍ୟା, ମୁଁ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ରାଜା—
କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମି ଶରଣଂ ଯାମି କଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ମୁଁ କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? କେଉଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶରଣ ନେବି?
କାମିକସ୍ତୀର୍ଥରାଜସ୍ତୁ ପ୍ରଯାଗଃ ଶ୍ରୂଯତେ ଶ୍ରୁତୌ 5.2.58.
ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା, ପ୍ରୟାଗ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ କାମିକ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ନଷ୍ଟଵେଦେନ ରୈଭ୍ଯେଣ ପ୍ରାପ୍ତା ସିଦ୍ଧିରନୁତ୍ତମା
ଯିଏ ବେଦ ହରାଇଥିଲେ, ସେ ରୈଭ୍ୟ, ସେଠାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ।
ଏଵଂ ମନସି ସଂଧ୍ଯାଯ ଗତୋଽହଂ ନୃପସତ୍ତମ
ଏଭଳି ମନେ ଭାବି, ମୁଁ ଚାଲିଗଲି, ରାଜାଙ୍କୁ।
ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ମଯା ତତ୍ର ତପ୍ତଂ ପରମଦୁଷ୍କରମ୍
ସେଠାରେ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲି।
ଉକ୍ତୋଽହଂ ପ୍ରଣଯାତ୍ତେନ ନ ମାଂ ତାପଯ ନାରଦ
ସେ ମୋତେ ସ୍ନେହରେ କହିଲେ: 'ନାରଦ, ମୋତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଅନାହିଁ।'
ଭଵତଃ ପାର୍ଶ୍ଵମାଯାତଃ ପ୍ରଣଯେନ ତପୋଧନ
ସ୍ନେହବଶତଃ, ହେ ତପସ୍ୱୀ, ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।
ମଯା ସାର୍ଧଂ ତ୍ଵଯା ବ୍ରହ୍ମନ୍ଗତିଃ କାର୍ଯାଽଵିକଲ୍ପତଃ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଦେହୋ ମମ କୀର୍ତିଶ୍ଚ ସୁସ୍ଥିରା
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଏହି ବ୍ରହ୍ମପଦକୁ ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼ି ଅବଶ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ। ଏହାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବଂ ମୋର କୀର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ ସଦା ସ୍ଥିର ରହିବ।
ଏଵଂ ହି ବ୍ରୁଵତସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ନୃପୋତ୍ତମ
ଏଭଳି କହିବା ସମୟରେ, ହେ ରାଜା, ପ୍ରୟାଗରେ—
ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାପାଣିର୍ଗରୁଡସ୍ଥୋ ଵିଯଦ୍ଗତଃ
ଗରୁଡ଼ାରେ ବସିଥିବା, ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧରିଥିବା ଭଗବାନ ଆକାଶରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଏହି ନାରଦ ଗଚ୍ଛାମଃ ପ୍ରଯାଗୋ ଯତ୍ର ଯାସ୍ଯତି
“ନାରଦ, ଆସ, ଆମେ ଚଳିବା, ପ୍ରୟାଗ ଯେଉଁଠାକୁ ଯାଉଛି ସେଠାକୁ।”
ଜ୍ଞାନଂ ମେ ଦେହି ଦେଵେଶ କଥଂ ଯାସ୍ଯାମି ତଦ୍ଵନମ୍ 5.2.58.
“ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ମୋତେ ଜ୍ଞାନ ଦିଅ; କିପରି ମୁଁ ସେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି?”
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶ୍ରୀଧରେଣାହଂ ମହାକାଲଵନଂ ନୃପ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀଧରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ହେ ରାଜା, ମୁଁ ମହାକାଳବନକୁ ଗଲି।
ତତ୍ର ଲିଂଗମନାଦି ତୁ ଜ୍ଯୋତୀରୂପଂ ସନାତନମ୍
ସେଠାରେ ଆଦିହୀନ, ଜ୍ଵଳମାନ ଓ ଚିରନ୍ତନ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ଥିଲା।
ପ୍ରଯାଗଃ ପୂଜଯାମାସ ପଶ୍ଯତୋ ମମ ଭୂପତେ
ମୁଁ ଦେଖିଥିବାବେଳେ, ହେ ରାଜା, ପ୍ରୟାଗ ସେଇ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କଲେ।