ତଦା ମୁକ୍ତା ମଯା ଦେଵି ଗଂଗା ତ୍ରିପଥଗାମିନୀ
ସେଇ ସମୟରେ, ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ତିନିପଥରେ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗାକୁ ମୁକ୍ତ କଲି।
ସମୁଦ୍ରମହିଷୀ ଜାତା ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋଽପି ଗରୀଯସୀ ସ ତଯା ସହିତୋ ରେମେ ସମୁଦ୍ରଃ ସରିତାଂପତିଃ
ସେ ସମୁଦ୍ରର ରାଣୀ ହେଲେ, ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼; ସେଠି ସମୁଦ୍ର, ନଦୀମାନଙ୍କର ନାଥ, ତାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କଲେ।
ତତଃ କଦାଚିଦ୍ବ୍ରହ୍ମାଣମୁପାସାଂଚକ୍ରିରେ ସୁରାଃ ଗଂଗଯା ସହିତୋ ଦେଵି ଦର୍ଶନାର୍ଥଂ ମହୋତ୍ସଵେ
ତାପରେ ଏକଥର, ଦେବତାମାନେ ଗଙ୍ଗା ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ବଡ଼ ଉତ୍ସବରେ ପୂଜା କଲେ, ହେ ଦେବୀ।
ଅଥ ଗଂଗା ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠା ସମୁପାଯାତ୍ପିତାମହମ୍
ତାପରେ, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ଗଙ୍ଗା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତତୋଽଭଵନ୍ସୁରଗଣାଃ ସହସାଽଵାଙ୍ମୁଖାସ୍ତଦା
ସେ ସମୟରେ, ଦେବମାନେ ହଠାତ୍ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ।
ତସ୍ଯ ଭାଵଂ ଵିଦିତ୍ଵାଽଥ ବ୍ରହ୍ମଣା ସ ତିରସ୍କୃତଃ
ସେମାନଙ୍କର ଭାବ ବୁଝି, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଲୁଚାଇଦେଲେ।
ଗଂଗା ଶପ୍ତାଥ କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ସମୁଦ୍ରେଣ ଯଶସ୍ଵିନି
ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ସମୁଦ୍ର ଗଙ୍ଗାକୁ ଶାପ ଦେଲେ, ହେ ପ୍ରସିଦ୍ଧା।
ଲୋକମଲ୍ପାଯୁଷଂ ଦୀନା ତତ୍ର ଦୁଃଖମଵାପ୍ସ୍ଯସି 5.2.42.
ସେଠାରେ ତୁମେ ଅଳ୍ପଆୟୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବ।
ଵିନାପରାଧାଚ୍ଛପ୍ତାହଂ କସ୍ମାଦ୍ଵୈ ଦେଵସଂସଦି
ମୋର କିଛି ଦୋଷ ନଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ମୋତେ କାହିଁକି ଶାପ ଦେଲେ?
ପ୍ରମାଦାଦ୍ଵସ୍ତ୍ରମୁଦ୍ଧୂତଂ ଵାଯୁନା ଵ୍ଯାପକେନ ତୁ
ଅସାବଧାନତାରେ, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ପବନେ ମୋର ପୋଶାକ ଉଡ଼ାଇଦେଲା।
ଵସୂନାଂ କାରଣାଦ୍ଦେଵି ଶପ୍ତା ଯସ୍ମାନ୍ମହାନଦି
ହେ ଦେବୀ, ବସୁମାନଙ୍କ କାରଣରୁ, ହେ ମହାନଦୀ, ତୁମେ ଶାପିତ ହେଲେ।
ମହାକାଲଵନେ ରମ୍ଯେ ସିଦ୍ଧଗଂଧର୍ଵସେଵିତେ
ମହାକାଳ ଅଟବିରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବସନ୍ତି, ସେଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ।
ସର୍ଵସିଦ୍ଧିକରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍
ସେଠା ପବିତ୍ର, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ କରେ।
ପିତାମହଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁଷ୍ଟା ତ୍ରିପଥଗାମିନୀ ଶିପ୍ରାପି ମେ ପ୍ରିଯା ପୁଣ୍ଯା ମହାପାତକନାଶିନୀ
ପିତାମହଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ତିନିପଥରେ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ଶିପ୍ରା ମଧ୍ୟ ମୋ ପ୍ରିୟ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ମହାପାପ ନଶ୍ଟ କରେ।
ଇତି ସଂଚିଂତ୍ଯ ମନସା ଦିଵ୍ଯା ଦେଵନଦୀ ତଦା
ଏପରି ଭାବି, ସେ ସମୟରେ ଦେବମାନେ ପୂଜିଥିବା ଦିବ୍ୟ ନଦୀ ମନରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ପୂଜଯାମାସ ପଯସା ଦିଵ୍ଯେନ ଵିଧିନା ତଦା
ତାପରେ ସେ ଦିବ୍ୟ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଉଚିତ ପ୍ରକାରରେ ପୂଜା କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ସଂଜାତା ସା ଶିପ୍ରା ପୂର୍ଵଵାହିନୀ ଗଂଗଯାରାଧିତୋ ଯସ୍ମାତ୍ସମୀହିତଫଲପ୍ରଦଃ
ସେହି ସମୟରୁ ଶିପ୍ରା ନଦୀ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା, କାରଣ ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଶିପ୍ରା ଚାହିଦା ମୁତାବକ୍ଷ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ସଂସ୍ତୁତା ଦେଵଗଂଧର୍ଵୈର୍ଗଂଗା ଦେଵନଦୀ ତଦା 5.2.42.
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦେବୀ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ସମୁଦ୍ରସ୍ତତ୍ର ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ମାନିତା ସା ମହାନଦୀ
ସେଠାରେ ସାଗର ଆସିଲେ ଏବଂ ସେ ମହାନଦୀକୁ ସମ୍ମାନ ମିଳିଲା।
ତତ୍ସମୀପେ ମହାପୁଣ୍ଯେ ଯାଵତ୍ତିଷ୍ଠତି ମେଦିନୀ
ସେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଥାଉଁ ପାଖରେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ଅଛି, ସେଠି ଏହି ଭୂମି ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତା ଗଂଗା କଲଯା ତତ୍ର ସଂସ୍ଥିତା
ଏଭଳି କହି ଗଙ୍ଗା ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ସେଠି ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପରେ ବସିଲେ।
ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ତସ୍ଯ ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ସେଠି ଗୋ-ସହସ୍ର ଦାନର ଫଳ ମିଳେ — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସର୍ଵଯଜ୍ଞଫଲଂ ସମ୍ଯକ୍ସର୍ଵଦାନଫଲଂ ତଥା
ସେଠି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦାନର ଫଳ ମିଳିଥାଏ।
ତତ୍ର ତୀର୍ଥାନି ସୁଭଗେ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି କାନିଚିତ୍
ହେ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ପ୍ରଯାଗଂ ଚ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ କେଦାରମମରେଶ୍ଵରମ୍
ପ୍ରୟାଗ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, କେଦାର ଏବଂ ଅମରେଶ୍ୱର,
ଗୋଦାଵରୀ ଶତଦ୍ରୁଶ୍ଚ ବାହୁଦା ଵେତ୍ରଵତ୍ଯପି
ଗୋଦାବରୀ, ଶତଦ୍ରୁ, ବାହୁଦା ଏବଂ ଭେତ୍ରବତୀ ମଧ୍ୟ,
ଗୁପ୍ତାନି ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥାନି ସିଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରାଣି ଚୈଵ ହି
ଲୁଚିଥିବା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଏବଂ ସିଦ୍ଧିର କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛି।
ଏତେଷାଂ ଫଲମାପ୍ନୋତି ଯଃ ପଶ୍ଯତି ସମାହିତଃ ଅତଃ ପୁଣ୍ଯତମଂ ସ୍ଥାନଂ ଗୀଯତେ ଗଣଵଂଦିତେ ।।5.2.42.
ଯିଏ ଏମାନେକୁ ଏକାଗ୍ର ହୃଦୟରେ ଦେଖେ, ସେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ପାଏ। ଏହିଠାରୁ, ହେ ଗଣମାନ୍ୟ, ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଏଷ ତେ କଥିତୋ ଦେଵି ପ୍ରଭାଵଃ ପାପନାଶନଃ
ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ପାପ ନାଶକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ମହିମା କହିଦେଲି।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଞ୍ଚମ ଆଵନ୍ତ୍ଯଖଣ୍ଡେ ଚତୁରଶୀତିଲିଙ୍ଗମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଗଂଗେଶ୍ଵର ମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ଦ୍ଵାଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀହଜାର ଶ୍ଲୋକର ସଂହିତାର ପଞ୍ଚମ ଅବନ୍ତ୍ୟ ଖଣ୍ଡର ଚଉରାଶିଟି ଲିଙ୍ଗର ମହିମା ଅଂଶରେ ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ବିଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।