ଏହି କଥାରେ, ଏହି ପୁଅଟି ସତ୍ୟପାତ୍ର ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ପୁଅ ବୋଲି ଉଚ୍ଚରିତ ହେଲେ। ମୋର କଥା ଶୁଣି, ତୁମେ ବିଜୟାଙ୍କୁ ପଠାଇଥିଲ। ବିଜୟା, ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏକ ଗଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “କାହିଁକି ତୁମେ ଏପରି ମନୋଭ୍ରମ ହୋଇ, ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ଏତେ ମଗ୍ନ ହେଇଛ?” ବିଜୟାଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ସେ ଗଣ, ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଓ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଇଥିଲେ। ବିଜୟା ଦେଖିଲେ, ଭୟରେ ଥରଥର କମ୍ପୁଥିବା ଏହି ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ବୀରକଙ୍କୁ। ସେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ କହିଲେ, “ଆସ, ଆସ! ତୁମେ ଏବେ ମୋର ପୁଅ ହେଲ, ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛ; ଏବେ ତୁମେ ବୀରକ।” ତା’ପରେ, ବିଜୟା ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରୁ ଗନ୍ଧ ନିଶ୍ୱାସ କଲେ, ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ମୃଦୁ ହାତରେ ଛୁଇଁଲେ, ଏବଂ ନିଜର ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଶୋଭିତ କଲେ। ମନ୍ତ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶୁଭ୍ର ଓ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଦିବ୍ୟ ପତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କୃତ କଲେ। ଏହିପରି, ମୁଣ୍ଡରେ ମାଳା ପିନ୍ଧାଇ, ଗୋରୋଚନା ଓ ପତ୍ର ରେଙ୍କା ଚିହ୍ନ ଲଗାଇ, ତୁମେ କଥା କହିଥିଲ। ସେ ବି, ସିଦ୍ଧମାନେ ଥିବା ଗଣ୍ଡ ପର୍ବତରେ, ମାଣିକ୍ୟର ଜାଳ ଓ ମହାଲତାର ଘନ ଝୁମୁକା ମଧ୍ୟରେ ଖେଳୁଥିଲେ। କେବେ ମାଟିରେ, କେବେ ପାଣିରେ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର କାଠର ଖଣ୍ଡ ଉପରେ, କେବେ କମଳ ଜଟିକା ମଧ୍ୟରେ, ସେ ବଳିଶାଳୀ ବାଳକ ଓ ତାଙ୍କର ସାଥୀମାନେ ଖେଳୁଥିଲେ। ତା’ପରେ ବିଜୟା ଭଗବାନ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ପୁଅଟିକୁ ରାଜ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହା ଲିଙ୍ଗର ଅବସ୍ଥା, ଅକ୍ଷୟତା, ଦିବ୍ୟ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ସ୍ଥାନ ପାଉ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ଆଦିତ୍ୟ, ଲୋକପାଳ ଓ ଲୋକେଶ୍ୱରମାନେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଗଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଏହା ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ ହେଉ। ଏହି ପୁଅଟି ‘କୁସୁମେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉ। ଏହା ମୋତେ ସମାନ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରୁ, ସଦା ଗଣମାନେ ଏହାକୁ ସେବନ୍ତୁ।” ତୁମେ କହିଲ, “କିନ୍ନରୀମାନଙ୍କ ମଧୁର ଗୀତ ଦେଖ। ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଘେରି ରହି କୁସୁମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ କରି, କୁସୁମେଶ୍ୱର ପଦବୀକୁ ନେଇ ଯାଇଥିଲେ। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ହେ ଗଣପ, କୁସୁମେଶ୍ୱର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୁମକୁ ଯେଉଁମାନେ ଦେଖନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଫୁଲରେ କୁସୁମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, କିମ୍ବା ଏକଦିନ ମଧ୍ୟ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଦେଖନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ଓ ଫୁଲରେ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏପରି ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦ୍ୱାରା କୁସୁମେଶ୍ୱର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି କୁସୁମେଶ୍ୱରଙ୍କର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା।” ଏହିପରି ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ, “କୁସୁମେଶ୍ୱର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନ”, ଶ୍ରୀ ସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଅବନ୍ତ୍ୟ ଖଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ମଧ୍ୟରୁ ଅଠତିସତମ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା। ତା’ପରେ କୁହାଯାଉଛି, କେବଳ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଭଲ ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଏହି କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି ରୂପେ ଥିଲ। ତୁମକୁ ଦେବତା, କିନ୍ନର, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ମହାନାଗମାନେ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ, କେହି ପ୍ରଣାମ କଲେ, କେହି ସ୍ତୁତି କଲେ। କିନ୍ତୁ ଏକ ଦେବତା ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଧାରଣ କରି, ଅହଂକାରରେ ଅତି ଗର୍ବିତ ହେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମହାଦେବ ଛାଡ଼ି ଆଉ କାହାକୁ ଦରକାର? ଏହି ନାରୀକୁ ମୋତେ କାହିଁକି ଦରକାର?” ସେ ଗଣେଶଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ ବନ୍ଦନା, ପରିକ୍ରମା କିମ୍ବା ସ୍ତୁତି କାହିଁକି କରୁନାହଁ? ହେ ଗଣେଶ, ଏପରି ଲୋଭ କାହିଁକି?” ଏହିପରି ଶୁଣି, ଭ୍ରଙ୍ଗିରିଟି କ୍ରୋଧିତ ଓ ଗର୍ବିତ ହୋଇ, ତୁମକୁ କହିଲେ, “ସେ ମୋର ମା, ସେ ମୋର ବାପା। ହେ ପାର୍ବତୀ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶରଣ ନେଇଛ। ଏପରି ଭ୍ରଙ୍ଗିରିଟିଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ତୁମେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲ, ‘ପୁଅ ହୋଇ ମୋତେ ଏପରି ଦୟାହୀନ ଭାବରେ କାହିଁକି କହୁଛ?’ ତା’ପରେ ତୁମେ ତାଙ୍କର ନଖ, ଦାନ୍ତ, ହାଡ଼, ଲିଙ୍ଗ, ବାଣୀ ଓ ମୁଣ୍ଡକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ...” ଏପରି ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ଶ୍ରୀ ସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ମହିମା ଓ ଗୁରୁତ୍ୱ ବର୍ଣ୍ଣନ କରେ।