ଏକ ଦିନ ରାତିରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଦୈତ୍ୟୀ ତୃତୀୟ ପୁଅ, ବୋଧାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଭକ୍ଷିତ କରିଦେଲା। ଏହା ପରେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ବନ୍ଦନା କରିବା ଦିଆଯାଇଲା। ତେଣୁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା—ମୋତେ କେଉଁ ମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅଉ? ସେ ମାତା ଯିଏ ମୋତେ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ସେ ମାତା ଯିଏ ମୋତେ ପାଳିଛନ୍ତି? ତାପରେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—ଜନକଙ୍କ ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ କନ୍ୟା ଏହି ଉତ୍ତମ ମହିଳା ତୁମର ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ ମାତା ନୁହେଁ କି? ଆନନ୍ଦ କହିଲେ, “ସେ ମାତା ମୋତେ ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଚୈତ୍ର ଦ୍ୱିଜ ଘରେ।” ଶିକ୍ଷକ ପଛାରିଲେ, “ତୁମେ କିଏ? ଏହି ଚୈତ୍ର କିଏ?” ଆନନ୍ଦ କହିଲେ, “ମୁଁ ଅନ୍ଧାର ଭିତରେ ଆଛି, ମୋ ଚିନ୍ତା ଭ୍ରମିତ। କିଏ କାହାର ପୁଅ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁନି, କିଏ କାହା ସମ୍ପୃକ୍ତ ନୁହେଁ?” ଏହି ପ୍ରକାର ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ଆଦି ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଜଗତ ଅବସ୍ଥାକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ଏହି ଜଗତ ଅବସ୍ଥା ଏଠାରେ ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ। ପୃଥିବୀରେ ସେ ଅସହ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅର କନ୍ୟା। ଏହି ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ଦୁଇ ମାତା ପାଇଛି। ତେଣୁ ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିବି, ଚୈତ୍ରକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ। ଏହିପରି ଆସକ୍ତିକୁ ଛାଡି, ସେ ତାକୁ ଏହିପରି ବିଚାର କଲେ। ଯିଏ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୁଅର ଭଳି ସମ୍ମାନ ଓ ଦୟା କରିଥିଲେ, ସେ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲେ। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, ଦେବତା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଶୁଭ୍ର ହସ୍ତ, ତୁମେ ଷଷ୍ଠ ମନୁ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କର; ଯାଉ, ତାହା କର।” ଦେବତାଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ପାଇ ଜ୍ଞାନୀ କହିଲେ, “ଏହିପରି ହେଉ।” ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜିବାରେ, ସେ ପୁଅମାନେ ପାଇଲେ। ହେ ଦେବୀ, ଏହି କାରଣରୁ ସେ ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ସଫଳତା ସହିତ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଆନନ୍ଦେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ହେ ଚଉଡ଼ିଆ ଦୃଷ୍ଟି ଦେବୀ, ସେମାନଙ୍କ ଏକ ଶତ କୋଟି ଜନ୍ମର ପାପ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଏହି ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ତୁରନ୍ତ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ। ମୁଁ କହିଛି—ଆନନ୍ଦେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଲୋକମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି; ଏଠାରେ, ହେ ଚଉଡ଼ିଆ ଦୃଷ୍ଟି ଦେବୀ, ଦେବତାମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜନ୍ତି। ହେ ଦେବୀ, ଏହି ତାଙ୍କର ପାପ ନାଶକ ଶକ୍ତି ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି। କେବଳ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏକ ସମୟରେ, ରୂପବତୀ ଭବାନୀ ତୀରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସୁଥିଲେ। ସେ ନିଜ କୁଟୁମ୍ବୀ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟାଗିତ ହେଲେ। ପୁଅ ଚାହିଁ, ସେ ମୋତେ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ହେଲା, ଯିଏ ନିଜ ଗଳାରୁ ପୋଶାକ ଉଠାଇଲେ। ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ଦୟାରେ ସେ ପୁଅ ମିଳିଲେ, ହେ ଶୁଭ୍ର ମୁଖୀ। ପରେ, ଷଷ୍ଠ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ସେ ଉପନୟନ ଚିନ୍ତା କଲେ; ସମସ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ। ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ଫଳ ଦେଇ ଉପନୟନ କରାଇଲେ। “ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି, ଏହି ପୁଅକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ,” ଏପରି କହିଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ସମସ୍ତେ ଚୁପ ରହିଲେ, କୌଣସି ଉତ୍ତର ଦେଲେନାହିଁ; ଧ୍ୟାନରେ ଭାବିଲେ—“ନିଶ୍ଚିତ ମୋ ପୁଅର ଆୟୁ ଅଳ୍ପ।” ଏହି ଜାଣି, ମୁନି ଅଚିତ୍ତ ହେଲେ। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ରୁଦ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୋତେ ଏକ ଵର ଦେଇଥିଲେ—“ତୁମ ପୁଅ, ମୋ ଶକ୍ତି ସମ, କଣ୍ଠା ମଧ୍ୟରୁ ଉପଜିବ।” ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ମୁନି ଚୁପ ହେଲେ। “ଏବେ ଭୟ ଛାଡିଦିଅ; ତୁମ ପାଇଁ, ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଚେଷ୍ଟା ବିଫଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଯମ, ମୃତ୍ୟୁର ଦେବତାକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବି।