ପୂଜା ପରେ ଘରେ ଥିବା ସମୟରେ, ତୁମେ ଓ ତୁମ ସହଧର୍ମିଣୀ ଦୁହେଁ ଏହି ଗୃହର ରକ୍ଷା କରୁଥିଲା। ଏହି ସେବାର ଫଳରେ, ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ଘରେ ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେଲା। ପରେ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସନ୍ତାନମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟତାରେ, ଅଜନ୍ମା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଏହି ପୁରାତନ କଥାଟିଏ, ରାଜନ୍, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ମହାତ୍ମା କୁମ୍ଭୟୋନିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସେ ଋଷି ଓ ତାଙ୍କ ସାଥିମାନେ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ। ପୁଣିଥରେ, ଆଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଉପସ୍ଥାପିତ ଲିଙ୍ଗକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ସମାନ ଉଜ୍ୱଳ ଦେବତା ରାଜାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଲେ—"ବଂଶ, ଶକ୍ତି, ଶ୍ରୀ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ରୋଗମୁକ୍ତି ତୁମକୁ ମିଳିବ।" ଦେବତାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହିପରି ଅନେକ ଜନ୍ମର କର୍ମ ଓ ଉପବାସର ଫଳ ଏଠାରେ ସଂଚିତ ହୁଏ। ଏହି କାରଣରୁ ଖଣ୍ଡେଶ୍ୱର ଦେବତା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଭଗବାନ୍ଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଅର୍ଦ୍ଧ-ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତ ଶୀଘ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ଏଠାରେ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ସମସ୍ତଙ୍କ କାମନା ସଫଳ ହୁଏ। ଖଣ୍ଡେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ଦୁଷ୍କର୍ମଜନିତ ବାଧା ମୁକ୍ତ ହେବାଠାରୁ ଲୋକ ମୁକ୍ତି ପାଉଥିବେ। ଏହି ଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟର ସାଧନା କରିପାରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଖଣ୍ଡେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଖଣ୍ଡେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧୂପ, ଦୀପ, ପ୍ରଣାମ, ପାଠ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି ସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଶୁଭଚରିତ୍ର ଓ ଶୁଧ୍ଧ ଦେହର ହୋଇ ଜନ୍ମନିଅନ୍ତି; ଏହିଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ପୂଜାରେ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, କୁବେର, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମିଳିତ। ଏଭଳି, ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଖଣ୍ଡେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାପନାଶିନୀ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ କହିଲି। ପୁନି, ତୁମେ ଜାଣ, ପଟ୍ଟନେଶ୍ୱର ନାମକ ଏହି ନଗର ଅଧିପତି ଲୋକଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏକଥା ଦେବୀ, ମନ୍ଦର ପର୍ବତର ଏକ ସୁନ୍ଦର ଗୁହାରେ, ମୋତେ ପଚରାଯାଇଥିଲା—"ତୁମେ କାହିଁକି ଆନନ୍ଦଦାୟକ କୈଳାସ ପର୍ବତ ଛାଡ଼ି ଆସିଲ?" ସେଠି ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନରମାନେ ଗୀତ-ସଙ୍ଗୀତ ଗାଇ ତାଳ ଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ କୋଇଲି, ଚକୋର, ଓ ଅନେକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ମହାକାଳ ଅରଣ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଜଡି ଓ ଲତା ଛାଡ଼ି ଥିଲା, ଭାଲୁ, ବାନର, କୁଆଁ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ। "ଏମିତି ଏକ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଭୁ କିପରି ବାସ କରିଲେ?"—ଏହି ଜିଜ୍ଞାସା ମୋ ମନରେ ଉପଜିଲା। ଏପରି ଭାବରେ, ମନ୍ଦର ପର୍ବତର ସୁନ୍ଦର ଗୁହାରେ ତୁମେ ମୋତେ ପଚରିଥିଲ। ମହାକାଳ ଅରଣ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗଠାରୁ ମଧୁର ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ହେ ପାର୍ବତୀ, ପଟ୍ଟନ ସ୍ଥାନ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣରେ ଭରପୂର; ଏଠାରେ ଗୀତ-ସଙ୍ଗୀତର କୌଶଳ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସ ସହିତ ସମାନ। ସେଇ ସମୟରେ, ଦେବ ଋଷି ନାରଦ ଆଗମନ କଲେ। ମଜା ପାଇଁ ଏବଂ ତୁମ ଜିଜ୍ଞାସା ପୂରଣ ପାଇଁ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପଚରିଲି—"କେଉଁ ଆଶ୍ରମରେ ଏହି ତପସ୍ୟା ସଂଚୟ ହୋଇଥିଲା?" "ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବରୁ କିଛି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଛ କି?" ତାଙ୍କୁ ଏପରି ପଚରିଲି। ସେ ଏହି ନଗରର କଥା ସାବଧାନରେ କହିଲେ। ନାରଦ ମହାମୁନି ବହୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଓ ତୀର୍ଥ ଦେଖିଥିଲେ, ଏହି ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ଘୂରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ବହୁ ପ୍ରାସାଦ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲ ଗନ୍ଧ ଓ ଶୀତଳ ପବନ ସେଠି ବହୁଥିଲା।