ଚ୍ୟବନ ଋଷି, ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସୁନ୍ଦର ଯୌବନ ଓ ଆକୃତି ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ନିଜ ପତ୍ନୀକୁ ଲାଭ କଲେ। ଏହି ନୂତନ ଯୌବନ ଓ ରୂପ ଦେଖି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ ଓ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏତେ ରୂପ ଓ ଯୌବନ ପାଇଛି, ଏହି ପ୍ରେମରୁ, ଆଜି ଆମେ ଦୁଇଁ ଜଣ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତାଙ୍କୁ ସୋମପାନ କରାଇବି।” ଏହା ଶୁଣି, ଦୁଇଁ ଦେବତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ଦେବତାଙ୍କ ଚିକିତ୍ସକ ଦୁଇଁ ଜଣ ନିନ୍ଦିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଭୟଦାୟକ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଚ୍ୟବନ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଭାବିଲେ, “ମୁଁ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିବି, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସ୍ୱାମୀ, ସଂରକ୍ଷକ ଓ ସଂହାରକ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।” ଏପରି କହି, ଚ୍ୟବନ ମହାକାଳବନକୁ ଯାଇ, ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଅପମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଲେ। ଏହି ପୂଜିତ ଲିଙ୍ଗର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତାମାନେ ସୋମପାନ କରିପାରିବେ—ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା ନେଇ ଚ୍ୟବନ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ନମ୍ରତାର ସହିତ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ, “ଏଠାରୁ ଆଗକୁ, ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତା ସୋମପାନ କରିବେ। ତୁମେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାଗତ ନେଇ କୌଣସି କ୍ରୋଧ ରଖିନାହ, ଏହି ଲିଙ୍ଗର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅବଶ ହୋଇଛି।” “ଏହି କାରଣରୁ, ତୁମ ନାମ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ଏହା ତିନି ଲୋକରେ ‘ଚ୍ୟବନେଶ୍ୱର’ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲା। ଏଠାରୁ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମର ଦୋଷ ହୋଇଥିବା ପାପ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ନିତ୍ୟ ଚ୍ୟବନେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମନର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଶୃଦ୍ଧା ଓ ନିୟମିତ ଭାବେ ଚ୍ୟବନେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ କାମନା ସିଦ୍ଧି ହୁଏ। ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା ଯେଉଁମାନେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଯଦି କେହି ଭକ୍ତି ବା ପୂଜା ବିନା ମଧ୍ୟ ଏହି ଦେଉଳକୁ ଦେଖନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପକୃତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଚ୍ୟବନେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ହେ ଦେବୀ, ଏହି ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ତୁମକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଦେଲି। ଏହି ଦେଉଳଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଦାନ, ବ୍ରତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପୂଜା-ଉପବାସ ସଫଳ ହୁଏ। ତ୍ରେତାୟୁଗରେ, ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ମହାନ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଆସିଲେ। ରାଜା ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ନମ୍ରତାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, “ଅପନା ବସନ୍ତୁ,” ବୋଲି କହିଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ତେଜ ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତୁଳ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦାସମାନେ ପରି କାମ କରୁଥିଲେ। ରାଜାଙ୍କ ରାଣୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କର ଚେହେରାରେ ଅପାର ତେଜ ଦେଖିଅଗସ୍ତ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, “ଅତି ଉତ୍ତମ, ହେ ବିଶ୍ୱନାଥ!” ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ମଧ୍ୟ, ରାଣୀଙ୍କ ମହାତେଜ ଦେଖି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଓ କହିଲେ, “ହେ ଅଜ୍ଞାନୀ, ଲିଙ୍ଗର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମହିମାକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ମାନବ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତ ଅଛି, ଏହି ଦେଉଳକୁ ଦେଖିଲେ ସେଗୁଡ଼ିକ ସଫଳ ହୁଏ। ଅତି ଉତ୍ତମ, ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ! ତୁମେ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ ଅଛ।" ସପ୍ତମ ଦିନ, ରାଜା ଓ ରାଣୀ ଏକାସাথে ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ଏହି ଭକ୍ତଙ୍କର ଏତେ ଆନନ୍ଦ କାହିଁକି? ପୁରୋହିତ ମଧ୍ୟ ଅବାକ୍। ଏହି ଦେଉଳ ଦେଖିଲେ ଏପରି ରାଜାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଏ ସମୟରେ ଆମେ ବୁଝିପାରୁନାହିଁ। ହରିଦତ୍ତପୁରରେ ତୁମେ ତାଙ୍କର ସ୍୵ାମୀ।" ଏହିଭଳି, ଏକ ବଣିକ ମହାକାଳକୁ ଯାଇ, ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଲେ।