ପ୍ରଭୁ ଏଇପରି କହିଲେ—"ମୋର ପରମ ରୂପକୁ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଜାପତି ମଧ୍ୟ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣିପାରିନାହାନ୍ତି। ମୋଠାରେ ଯେଉଁ ତେଜ ଲିଙ୍ଗ ଆକାରରେ ଦେଖାଯାଉଛି, ଏହାକୁ ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଯୋଗୀମାନେ, ମୋର କୃପାରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।" ଏହିପରି ଏଶ୍ୱର କହିଲେ—"ଯାହାଙ୍କୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମାନବ ନିର୍ମଳ ହୋଇଯାଏ, ତାଙ୍କ ନାମ ଅଟ୍ରି। ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନସ ପୁତ୍ର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଥିଲେ ସୋମ, ତାପରେ ମାତାମାନେ ଅଂଶ ନେଇଥିବା ଦକ୍ଷ। ସୋମଙ୍କ ଅନେକ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୋହିଣୀ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ଅନ୍ୟାନ୍ୟା ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ କଥା ରଖିଲେ। ଦକ୍ଷ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ କେହି ଶାନ୍ତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେ ଦୃଢ଼ ରହିଲେ। ଏହିପରି ଶାପିତ ହୋଇ, ସୋମ ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଅନେକ ଆକାରକୁ ଛାଡ଼ି, ସେଠାରେ ସନାତନ ଜଳ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶାପରେ ଲୁଚିଯାଇ, ସୋମ ତେଜସ୍ୱୀ ଦେବମାନେ ସହିତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କଥା ରଖିଲେ—"ହେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ଯେଉଁ ହବି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।" ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନାଦାୟକ କଥାରେ ଦେବମାନେ ଶାନ୍ତ କଲେ। "ଶାପ ଶେଷ କରିବେ ଶ୍ରୀହରି ବିଷ୍ଣୁ; ତେଣୁ ଭୟ ଛାଡ଼, ସେଠିକୁ ଯାଉ।" ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିଲେ—"ନମସ୍କାର ହୃଷୀକେଶ, ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ପୂର୍ବଜ। ହେ ନାରାୟଣ, ବିଶ୍ୱନାଥ, ଦେବମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇଁ ଆମ ପରମ ଦେବ।" "ସୋମ ବିନା ପୃଥିବୀର ଔଷଧିମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି," ବୋଲି ସେମାନେ କହିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—"ଅମୃତ ଦେବମାନେ, ଭୟ ଛାଡ଼; ମୁଁ ତୁମକୁ ଭୟମୁକ୍ତ କରୁଛି।" ଏହିପରି କହି, ଭଗବାନ୍ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ଦୂର କଲେ। "ଯଦି କେବଳ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ନିକଟକୁ ଆସାଯାଏ ନାହିଁ, ତେବେ ଜନାର୍ଦନ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ଦେବମାନେ ଓ ଅସୁରମାନେ ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ କରିବେ। ସେଠିଏ ତୁମେ ଅମୃତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ପାଇବ। ମନ୍ଦରା ପର୍ବତକୁ ମଥାନ ଦଣ୍ଡ ଓ ବାସୁକିକୁ ଦୋରି କରି ମନ୍ଥନ କର।" "ପୂର୍ବରୁ ସୋମ ପାଇଁ ଏଭଳି ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ସେଇଁ ବାସୁକିର ପୁଛ ଧରିଥିଲେ। ସେମାନେ ପୁନିପୁନି ସର୍ପମୁଣ୍ଡକୁ ଉଠାଇ ତଳକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଉଥିଲେ। ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ ଚୁର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଥିଲେ।" "କେଶବଙ୍କ ଅତିଶୟ ପ୍ରୟାସରେ ସେଠି ମନ୍ଥନ ଚାଲିଥିଲା। ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପିତୃମାନେ ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ, ତାହା ପ୍ରକଟ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଭଗବାନ୍ କେଶବ କଥା କହିଲେ। ବସୁଦେବଙ୍କ ଉପଦେଶ ପାଇ, ସୋମ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହେଲେ।" ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନାରଦ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ସବୁ କଥା ଖୋଲି କହିଦେଲେ। ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶାପରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ସୋମ ପୁନି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ସେ ଶାପାନୁସାରେ ଯାଇ, କ୍ଷୀଣ କଣ୍ଠରେ କଥା କହିଲେ—"ଏହି ମୋ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୀଣ।" ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦିଆଯାଇଲା। ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।