ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବିଶାଳ କଳ୍ପରେ ଧର୍ମର ଆଦର୍ଶ ଅବତାର ଥିବା ଏକ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ତେଜସ୍ୱୀ ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୋମ, ସୂର୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଭା ହୀନ ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ସେ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିଥିଲେ, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ କେବେ ହାରିନଥିଲେ। ଏହି ରାଜାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ରାଣୀ ତାଙ୍କର ଜୀବନଠାରୁ ବି ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ସେ ଏକ ହଜାର ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଦା ବିଶିଷ୍ଟ ଥିଲେ, ଏବଂ ବଶିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷିଙ୍କର ମହାନ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ତାଙ୍କର ମନ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ ରହିଥିଲା। ଏକ ଦିନ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, କେଉଁ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏପରି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସଉଭାଗ୍ୟ ଲାଭ କରିଛି?” ବଶିଷ୍ଠ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ପୂର୍ବେ ତୁମେ ଏକ ଶୂଦ୍ର କୁଳରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଏକ ରାଜା ଥିଲା। ବହୁ ବର୍ଷ ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ନେଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରିଥିଲା। ସର୍ବଦା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରାଇଥିଲା, ବେଦମାନେ ପ୍ରତି ଅବମାନ କରିଥିଲା। ଶେଷରେ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଲା, ତୁମେ ନରକକୁ ପହଞ୍ଚିଲା। ରୌରବ, କୁମ୍ଭୀପାକ ଓ ମହାରୌରବ ନରକରେ, ତୁମେ ଅନେକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରିଥିଲା। ତୁମେ ତଳା ଉପରେ ରଖାଯାଇଥିଲା, ତଳା ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଖଣ୍ଡି ଦିଆଯାଉଥିଲା। ଯମ ତୁମକୁ କଂକା (କେକ୍ରା) ର ରୂପ ଦେଇଥିଲେ, ହେ ପୃଥିବୀର ଶାସକ। ଯାହା କି ଦାନ, ପାଠ, କର୍ମ, ଅର୍ପଣ କରିଥିଲା, ଦେବମାନେ ପ୍ରତି କୃତ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପୁନଃ ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରିଥିଲା। ଏକ ଦିନ ତୁମେ ନଦୀ ତୀରକୁ ଖେଳିବାକୁ ଗଲା। ଆକାଶର ମାର୍ଗରେ ତୁମେ ଜୋରେ ଘଟିଥିଲା। ବିହଙ୍ଗ ର ଚଞ୍ଚଳ ପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲା। ଶିବଙ୍କ ଦୟାରେ, ବିହଙ୍ଗ ର ଚଞ୍ଚଳତା ଓ ଦୃଢ଼ ଚେପାରେ ତୁମେ ତଳା ଦେହ ଛାଡ଼ିଲା, ଏବଂ ଏହି କଂକା ର ଦେହ ଭୁଲିଗଲା। ଏହି ଲିଙ୍ଗର ମହାତ୍ମ୍ୟରେ ତୁମେ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ର ନାଥ ହେଲା। ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଉତ୍ତରି, ଦେବମାନେ ତୁମକୁ ଆଦର ସହ କୁ ଅଭ୍ୟର୍ଥନା କଲେ। ରୁଦ୍ର ଗଣମାନେ ପୁରାତନ ଦେବମାନେ ପ୍ରତି ଏହା ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ। “ହେ ଦେବମାନେ, ଏହି ଲିଙ୍ଗ ର ଶକ୍ତି ଏପରି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଛି।” କଂକା ର ଗର୍ଭ ଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ତୁମେ ଶ୍ୱର୍ଗର ସୁଖ ଲାଭ କଲା। ସେଠିଠାରୁ ଏହି ଦେବତା କର୍କଟେଶ୍ୱର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ପୁନଃ ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ଆସି, କଣ୍ଟକ ହୀନ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲା। ତେଣୁ, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ପୁନଃ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଶୀଘ୍ର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦ୍ୱାରା, ତୁମର ପୂର୍ବ କର୍ମ ମନେ ପକାଯାଇଛି। ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ସ୍ୱୟଂ ଦେହ ଦେଇ ଏକତ୍ୱ ହେଇ, ଏକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପୃଥିବୀରେ ରମ୍ୟ ଭୋଗ କରି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେମାନେ କର୍କଟେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ନିୟମିତ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ରବିପ୍ରଭା ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ସେଠି ଦିବ୍ୟ ମହା ଭୋଗ ଓ ହଜାର ରମ୍ୟ ନାରୀ ମିଳିଥାଏ। ଏହି ଭୋଗ ଶେଷରେ, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ଏକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବସନ୍ତି। ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦଶ-ଘୋଡ଼ା ଯଜ୍ଞ ର ଫଳ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ଦ୍ୱାରା ଲାଭ କରନ୍ତି। କର୍କଟେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କେବଳ ଦର୍ଶନ କରି, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ ହୁଏ। ରାଜାର ମୂଳରେ ଧନ, ନିରାପତ୍ତା ଓ ଉତ୍ତମ ବର୍ଷା ଅଛି, ହେ ମହାଦେବୀ। ଏହି ରାଜା କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଓ ଏହି କଳି ଯୁଗରେ ବି ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ହେ ପାର୍ବତୀ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ମଦାନ୍ଧ।