ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ରାଜାଙ୍କ ଠାରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଅପାର ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଥିଲା। ତାଙ୍କର ଯୌବନ ଏତେ ଦୃଢ଼ ଥିଲା ଯେ, ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ପଚାରିଲେ, "ମୋର କୌଣସି କର୍ମର ଫଳରେ ଏହି ଯୌବନ ଏପରି ଦୃଢ଼ ଅଟୁଟ ରହିଛି?" ଦିନେ ଆମେ ଏହି ଯୌବନକୁ ଦେଖୁଥାଉ, କିନ୍ତୁ ରାତିରେ ଏହା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାଜା ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ମୋତେ ଅପକର୍ମର ତ୍ୟାଗ ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ।" ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, "ମୋ ଝିଅ, ଆଗରୁ ଘଟିଥିବା ଏକ ଘଟଣା ଶୁଣ। ତୁମର ସ୍ୱାମୀ, ଏହି ରାଜା, ବିଦୁରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର। ସେ ଅନେକ ମୁର୍ଗୀ ଖାଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଖାଇଖାଇ ବର୍ଷ ପରେ ବର୍ଷ କଟିଗଲା, କିନ୍ତୁ ଏକ ସମୟରେ ଯେତେବେଳେ ପଚାରାଯିଲା ଯେ, 'ମୁର୍ଗୀମାନେ ଏଠିକୁ କାହିଁକି ଆସୁନାହାନ୍ତି?', ତେଣୁ ଉତ୍ତର ମିଳିଲା ନାହିଁ। ତାପରେ କିଏ ଗୋଟିଏ କହିଲେ, 'ମୁର୍ଗୀମାନେ ଖାଇଦିଆଯାଇଛନ୍ତି; ରାଜା କୌଣସି କାରଣ ଛଡ଼ା ସମସ୍ତ ମୁର୍ଗୀ ଭୋଜନ କରିଦେଇଛନ୍ତି।' ଏହା ଶୁଣି ତାମ୍ରଚୂଡ଼ା ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ଉପରେ ଶାପ ଦେଲେ। ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରାଜା ଦିନେ ଦିନେ ଦୁର୍ବଳ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ। କିଛି ଇଚ୍ଛାରେ ଚଳିତ ହୋଇ, ସେ ବାମଦେବ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ପ୍ରଭୁ, କେଉଁ ପାପରେ ମୋ ଦେହ ଦିନ ରାତି କ୍ଷୟ ହେଉଛି?" ବାମଦେବ କହିଲେ, "ତୁମେ ମୁର୍ଗୀ ଭୋଜନ କରିଛ।" ତେଣୁ, "ତୁମେ ତାମ୍ରଚୂଡ଼ାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶରଣ ଯାଅ; ସେ ଉପାୟ କହିବେ।" ତାପରେ ରାଜା ତାମ୍ରଚୂଡ଼ାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ହାତ ଯୋଡ଼ିଲେ। "ପ୍ରଭୁ, ଅଜ୍ଞାନରେ ଏହି ମୁର୍ଗୀ ଭୋଜନ କରିଥିଲି, କେବଳ ପୋଷଣ ପାଇଁ।" ତାମ୍ରଚୂଡ଼ା କହିଲେ, "ତୁମେ ଅନୁରୋଧ କରୁଛ, ଏହିକଥା ଶୁଣ। ରାଜା ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ଶାସକ, ଶିକ୍ଷକ ଓ ରକ୍ଷକ। ଏହିକାରଣରୁ, ମୋ ଝିଅ, ସେ ଏବେ ପଶୁ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଦୃଶ୍ୟମାନ ନୁହେଁ।" ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମହାତ୍ମା ଗାଳବଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି, ଝିଅ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପଚାରିଲେ, "ଏହି ଶାପ କିପରି ନଶ୍ୱର ହେବ?" ଗାଳବ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ଅନୁଭବ କରି କହିଲେ, "ମହାକାଳ ଅରଣ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗ 'ପକ୍ଷୀ-ଯୋନି ମୋଚନ' ଭାବେ ପରିଚିତ, ତାହାକୁ ଦେଖିଲେ ମାତ୍ର ଶାପ ଶେଷ ହେବ।" ସେ, ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦ୍ରୁତ ଚଳିଗଲେ। ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଖିଲିଯାଇଥିଲା, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ଦୃଷ୍ଟି ଅସ୍ଥିର ଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, ମୃଗନୟନୀ ସେ ଉତ୍ତରିଲେ, "ମହାରାଜ, ଆଜି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ଯିବି।" ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାଜା ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହେଲେ। ତାପରେ ସେମାନେ 'ପକ୍ଷୀ-ଯୋନି ମୋଚନ' ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କଲେ। ସେ ରାତିରେ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ମୁର୍ଗା ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବେ ଦେଖାଯିଲା ନାହିଁ। ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ରୂପ ଓ ରମ୍ୟ କାମନାର ଚମକରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ଚିନ୍ତା କଲେ, "କେଉଁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏପରି ଦୁର୍ଲଘ୍ୟ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲି?" ଏହି ଭାବରେ ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଗମ୍ଭୀର ଭାବରେ ପଚାରିଲେ। ସେ ଖୁସିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଖୋଲି କହିଦେଲେ, "ମହାରାଜ, ଏହି ଲିଙ୍ଗର ଶକ୍ତିରେ ଆପଣ ଶାପମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।" ତାପରେ ରାଜା ତାଙ୍କ ସହ ଦେବମଣ୍ଡଳର ପ୍ରଶଂସା ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ। "ହେ ଦେବୀ, ଏହି ଲିଙ୍ଗ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଏହା ପୃଥିବୀରେ ବିଶ୍ରୁତ। ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଦେଖିବେ, ସେମାନେ କେବେ ପଶୁ ଯୋନିରେ ଯିବେ ନାହିଁ, ବିୟୋଗ ହେବେ ନାହିଁ। ତଥା, ନ ନରକ ଲାଭ, ନ ଦୁଃଖ, ନ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ନ ଭୟ ହେବ। ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ରୂପ ଓ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ ହେବେ; ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ଯେଉଁ ପିତୃମାନେ ଅଛନ୍ତି, ମନେଯେ ନରକରେ କିମ୍ବା ପଶୁ ଯୋନିରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ।" "ଏହି 'ପକ୍ଷୀ-ଯୋନି ମୋଚନ' ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖିଲେ ମାତ୍ର ପଶୁ ଜନ୍ମ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ।