ଏକ ସମୟର କଥା, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଗଣମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଥା ମହାବଳୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ପଚାରିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ମହାକାଳ ଅରଣ୍ୟରେ ଯେଉଁବେଳେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, ଆପଣ ଏହି ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନକୁ କିପରି ଅତିକ୍ରମ କଲେ?” ଏହି ଉପାୟଟି ସେହି ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ। ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା ଯେ, ସେ ଇଶାନଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ତିଁଠି ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ମହାକାଳ ଅରଣ୍ୟରେ ନିର୍ମାଲ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିବାରୁ ଯେଉଁ ମହାପାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ତାହା ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ପୁଣିଥରେ ମହାକାଳ ଅରଣ୍ୟରେ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଏକ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦୋଷକୁ ନାଶ କରେ। ଏହି ଦେବଲିଙ୍ଗ ଦେଖିବା ସହିତ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦୋଷ ନିବୃତ୍ତି ହେଲା, ଏହି କାରଣରୁ ଏହାକୁ ଏହି ନାମ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି କଥା ଆମକୁ ପ୍ରଜ୍ଞାନିଶ୍ଚୟୀ ନାଗଚଣ୍ଡଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଥିଲା। ସେମାନେ ତାଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦେବଲୋକକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ନିର୍ମାଲ୍ୟ ଉପରେ ପଦ ଦେଇ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ପାପ ସେମାନେରୁ ଦୂର ହେଲା। ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ନାଗମାନ୍ୟ ଚଣ୍ଡେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ, ସନ୍ତୋଷ, ଶୁଭ, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଦେବତାମାନେ ପାଇବାକୁ ଅସମର୍ଥ ଥିବା ଭୋଗସମୂହ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ହେ ଦେବୀ, ଏହିପରି ପାପ ନାଶକ ଶକ୍ତି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି। କେବଳ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜଗତରେ ଧନୀ ହୋଇଯାଏ। ହେ ଦେବୀ, ପୂର୍ବେ ଦକ୍ଷଙ୍କର କ୍ରୋଧରୁ ତୁମେ ତୁମ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲ। ସେହି ସମୟରେ, ମୁଁ ଭଲପାଇବା ଓ କାମରେ ଅତିବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ତୁମ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେବାର ଆରମ୍ଭ କଲି। ଏହି ଅତିଶୟ ରତି ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ଚିନ୍ତିତ ଏବଂ ଅଶାନ୍ତ ହେଲେ। ରୁଦ୍ର ଓ ଗୌରୀ ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ ଏକଶତ ବର୍ଷ ଧରି ଏକତ୍ରିତ ରହିଲେ। ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ମିଶି ଯେଉଁ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେବେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଆମେ ସହିପାରିବୁନାହିଁ। ତେଣୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ ଏକ ଉପାୟ ଦେଖିଲେ—ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶିବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଆନ୍ତୁ। ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ହେ ଦେବୀ, ସେମାନେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ ଶିବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଗଣମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନନ୍ଦୀ ଦ୍ୱାରରେ ସତର୍କ ରହିଥିଲେ, ତେଣୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୋର ପାଖକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା କଠିନ ହେଲା। ତାପରେ ଅଗ୍ନି ଦେବତାମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହିଲେ ଏବଂ ଦ୍ୱାରପାଳକଙ୍କୁ ଠକାଇ ଏହି ଉପାୟ କଲେ। ଅମର ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଦ୍ୱାରରେ ସଂଯମିତ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ। ସେଠାରୁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ତାଙ୍କର ନମସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କଲି। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଏହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ।” ତାପରେ ମୁଁ ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲି, “ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଭୂଲୋକକୁ ଯାଅ!” ନନ୍ଦୀ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇ, ଚକ୍ଷୁରେ ଶୋକ ନେଇ, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ବିଶେଷକରି ବାସବଙ୍କ ଠକାରେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେ ଦୁଃଖରେ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକପାଳମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ, ନନ୍ଦୀ ସହିତ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନନ୍ଦୀ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜା କଲେ ଏବଂ କପାଳିକ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ତାପରେ, ପ୍ରିୟେ, ଲିଙ୍ଗରୁ ଏକ ଦେହହୀନ ଧ୍ୱନି ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା; ଦ୍ୱାରପାଳକ ନନ୍ଦୀ ତାଙ୍କୁ ମହାଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କଲେ। ସେହି ସମୟରୁ, ଏହି ଜଗତରେ ଦ୍ୱାରପାଳମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଅତି ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ଫଳ ଦେବାର ଶକ୍ତି ସହିତ, ପ୍ରଭୁମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ହେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦ୍ୱାରପାଳମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସପ୍ତଜନ୍ମର ସଂଚିତ ପାପ, ଅଳ୍ପ ହେଉ କି ବେଶି, ସବୁ ନାଶ ହୁଏ।