ଏହିପରି ଘଟଣା ଘଟିଲା—ଏକଥିରେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମନଙ୍କୁ ଭଗବାନ୍ ନିଜେ ଦୟାପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, “ଏ ମହାବିଦ୍ୱାନ୍, ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ବରଦାତା ଭାବେ ଦଁଡାଇଛି, ଯେଉଁ ବର ଚାହଁ, ମୁଁ ଦେବି।” ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ଭକ୍ତିଭାବରେ କହିଲେ, “ଏ ଭଗବନ୍, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ ଅଚଳ, ଏକାନ୍ତିକ ଓ ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତି; ମୋର ଭକ୍ତି ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ଅଟୁଟ ରହୁ।” ତାହାପରେ, ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ କହିଲେ, “ଏ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋରେ ଏହିପରି ଅଚଳ ଭକ୍ତି ଧାରଣ କରିଛ; ଏହି ଭକ୍ତି ବୈଷ୍ଣବୀ ଭକ୍ତି, ଯାହା ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।” ପ୍ରଭୁ ଆଉ କହିଲେ, “ଏଠି ତୁମ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।” ତାପରେ, ଭଗବାନ ତଳତଳା ଲୋକରୁ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଉଦ୍ଭାସିତ କରିଦେଲେ। ସେହି ପବିତ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଦୟାର ସାଗର ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ସ୍ନାନ କଲେ। ସେହିବେଳୁଠୁ, ଏହି ସ୍ଥାନ ‘ଚକ୍ରତୀର୍ଥ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏଠି ସ୍ନାନ କରି ଓ ଦାନ କଲେ, ମଣିଷ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ତାପରେ, ଭଗବାନ ପୁନି ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମାଙ୍କୁ କଥାହେଲେ। ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁହରି, ଯିଏ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି, ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ, ଭଗବାନ ନିଜ ନାମରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଚକ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କଲେ। ସେହିବେଳୁ, କର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଦଶମୀ ତାରିଖରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠି ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରନ୍ତି, ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ବିଷ୍ଣୁହରିଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଏଠି ଯଥାଶକ୍ତି ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ହରି, ସମସ୍ତ ଗୁଣର ସାଗର, ଧ୍ୟାନମୟ ଓ ଚେତନାସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ଏଠି ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ବିରାଜମାନ ହେଲେ। ପୁନି, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ, ହରି, କଥା କହିଲେ। ଏବେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ରୁଷି କହିଲେ: ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ଭଗବାନ ହରିଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ଏଠିକୁ ଆସି, ନିୟମିତ ପ୍ରକାରରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ପିତାମହା, ଏଠି ନିୟମାନୁସାରେ କ୍ରିୟା କଲେ। ସେଠାରେ ବିସ୍ତୃତ ଜଳର ତରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ, ପବିତ୍ରତା ଦାନକାରି, ହଂସ ଓ ସାରସ ପକ୍ଷୀରେ ଶୁଭ୍ର, ଚକ୍ର ନାମକ ଏହି ସ୍ଥାନ ଦର୍ଶନୀୟ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଥିଲା। ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସେହି ପୋଖରୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ। ତାପରେ, ସେମାନେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଚକିତ ହେଲେ—ସମଗ୍ର ପୋଖରୀ ଖୋଦି ଶୁଦ୍ଧ ଅଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ସମସ୍ତ ମଳିନତା ଦୂର ହେଲା। ସମସ୍ତେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, “ଏ ଦେବ, ଏହି ପୋଖରୀର ମହିମା ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।” ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ମିଳେ। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ, ପାପୀ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ବାସ କରିପାରିବେ। ଏଠି ଦାନ ଓ ହୋମ କଲେ, ମଣିଷ ଧନ୍ୟ ହୁଏ। ଏହି ପୋଖରୀ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ଓ ମହାପାପ ନାଶକ। ଏଠି ମୋର ସନିଧି ସଦା ରହିବ। ସମସ୍ତେ, ଏଠି ମୋର ବାର୍ଷିକ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ହେବ। ସଦା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପୋଷାକ ଦାନ ହେବା ଉଚିତ।" ଏଭଳି ଦର୍ଶନ କରି, ମୁନି, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ସେହିବେଳୁ, ଏହି ପୋଖରୀ ପୃଥିବୀରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏପରି କଥା କହି, କୁମ୍ଭରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତପୋଧନ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଚୁପ ହେଲେ।