ହେ ଦେବୀ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକଙ୍କ ଦେହ ଏପରି ବିରାଟ ଯେ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ବାହୁମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଛି, ତାଙ୍କର ଜଠର ହେଉଛି ବିଶାଳ ସାଗର। ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ, ଅଗ୍ନି, ବରୁଣ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ମହାନାଗମାନେ—ସମସ୍ତ ଜୀବ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଆପଣ ଏକା ଭୟ ଦୂର କରିବାରେ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିବାରେ ସମର୍ଥ। ତଥାପି, ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ନିଜେ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରରେ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି। ଏହି ଲିଙ୍ଗର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଧୂମରେ ଆବୃତ ବଡ଼ ଅଗ୍ନିରେ ଏକ ଦାନବ ଦହିଯାଇଥିଲା। ଏହି ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରଭାବରେ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଆମର ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ—ଶାସନ କରିବା ଶକ୍ତି ଏହି ଏକଙ୍କ ମୂଳ ଗୁଣ। ଯେଉଁମାନେ ଈଶାନ ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର, ନାରୀ, କୁମାରୀ—ଯେଉଁମାନେ ନିୟମିତ ଉପାସନା କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର କୃପା ପାଆନ୍ତି। ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଆପଣ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମର୍ଥ। ଏପରି ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି, ପାପ ନାଶକ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଲି। କେବଳ ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆଶା କରିଥିବା ଫଳ ପାଇଥାଏ। ନନ୍ଦନ ନାମକ ଅଟବୀରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଲବ୍ଧ, ରଙ୍ଗିନ ଟିଆ, କୋଇଲି, ଚକୋରା ଓ କୁରରା ପକ୍ଷୀରେ ଭରିଥିଲା, ସେଠାରେ ବୃତ୍ରଶତ୍ରୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ, ବସିଥିଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ଜଣେ ଅପ୍ସରା, ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା କରି ଅସାବଧାନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଦେବତାମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—‘ତୁମେ ଏବେ ମାନବ ଲୋକକୁ ଯାଅ, ତୁମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ହରାଇଯିବ।’ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ସେଇ ଅପ୍ସରା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ, ‘ମୁଁ କଣ ଦୋଷ କରିଛି?’ ବୋଲି କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ନିଜ ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୀଘଳ ଶୋକର ଅଗ୍ନିରେ ପିଡ଼ିତ ହେଲେ। ମেঘାଚ୍ଛନ୍ନ ଆକାଶରେ ଶୟନାଶୀନ ପଦ୍ମ ଯେପରି ଅପ୍ରଭାସାଳୀ, ସେଉଁପରି ସେଉଁଠି ଅପ୍ସରା ମଧ୍ୟ ଜ୍ୟୋତିହୀନ ଦେଖାଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ସଂଗୀନୀମାନେ ଘେରି ରମ୍ଭାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁହଁ ଥିବା ଦେଖିଲେ। ଏହି ଅପ୍ସରାମାନେ ହଠାତ୍ ଏଉପରି ଦୁଃଖରେ କାହିଁକି ଡୁବିଯାଇଛନ୍ତି? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା। ସେମାନେ ଏକଠା ହୋଇ, ‘ଅପ୍ସରାମାନେ କାହିଁକି ଏପରି ଦୁଃଖିତ?’ ବୋଲି ପଚାରିଲେ। ସେମାନେ ସେଇ ପୁରାତନ ଘଟଣା କଥା ରମ୍ଭାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ଉପାୟ ବଢ଼ିଆ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଲେ—‘ତୁମେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଉପାସନା କର।’ ଉର୍ବଶୀଙ୍କ କଥା ଦ୍ୱାରା ପୁରୂରବାସ୍ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ହେଲେ। ସେମାନେ ଶୁଭ୍ର ମହାକାଳ ଅଟବୀରେ ଲିଙ୍ଗ ଉପାସନା ପାଇଁ ଯାଇଥିଲେ। ହେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରମ୍ଭା, ଏହିପରି ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପାଇବ। ଏହି ସଭାରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ; ଏହିପରି ଆପ୍ସରସ୍ବର୍ଗର ନାୟକ ତିନି ଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ ହେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଅପ୍ସରାମାନେ ନାଥଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଦୟା ପାଆନ୍ତି। ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତୁମକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରେରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଲାଭୀ ହୁଅନ୍ତି। ଦାନ, ତପସ୍ୟା, ବହୁ ହୋମ କିଛି କାମର ନୁହେଁ; ଏହି ଶକ୍ତି, ଅପରାଧ ନାଶକ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଯାହାଙ୍କୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ବିରୋଧ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ ନାହିଁ—ସେଇ ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ।