ପ୍ରଭୁ କଳ୍କଳେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମୀପରେ, ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲିଙ୍ଗ ଥିଲା। ଏହି ଦେଉଳକୁ କେବଳ ପୂଜା କଲେ, ମହାନ୍ତିକି ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥଳକୁ ଯାଇ, ରାଜା ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କଲେ। ତାହାପରେ ଆକାଶରେ ବିମାନରେ ବସିଥିବା ଦେବତାମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ— "ଏହି ଦିନଠାରୁ, ଏହି ଲିଙ୍ଗ ତୁମ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବ। ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ, ସେମାନେ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। ଯେଉଁମାନେ ଚାହିଁ କିମ୍ବା ଅଚାନକ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଦର୍ଶନ କରିବେ, ସେମାନେ ଚୌଦ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରୁ କେବେ ତଳେ ପଡିବେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ନିଜର ପିତୃମାତୃ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ। ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କଲେ। ହେ ଦେବୀ, ଏହି ଲିଙ୍ଗର ପାପନାଶିନୀ ଶକ୍ତିକୁ ତୁମକୁ ବିବର୍ଣ୍ଣନ କରିଛି। କେବଳ ଏହାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ମାନବମାନେ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତୁହୁଣ୍ଡ ନାମକ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ବିପଦରେ ପଡିଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ତାଙ୍କ ଅଧୀନକୁ ଯାଇଥିଲା। ଦାନବପତି ଉଚ୍ଚୈଶ୍ରବା ନାମକ ଘୋଡ଼ାକୁ ଦଳି ନେଇଥିଲେ। ଏହି ଭୟରୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପଥ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ, ମହାମୁନି ନାରଦ, ଯିଏ ସମୟର ଜ୍ଞାନୀ, ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଅଭିବାଦନ କଲେ ଓ ପୂଜା କଲେ। ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ନାରଦଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— "ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ମହାମୁନି, ଆମେ କ'ଣ କରିବା ଉଚିତ?" ନାରଦ ଅଲ୍ପ କ୍ଷଣ ଧ୍ୟାନ କରି, ଚକ୍ଷୁ ଅଞ୍ଚଳ କିଛି ମୁଦି, କହିଲେ— "ଏଇ ବିପଦ ମଧ୍ୟରେ, ତୁମେ ସବୁଏ ଶୀଘ୍ର କଳାବନକୁ ଯାଅ; ଏଠାରେ ଥିବା ଈଶାନେଶ୍ୱର ନାମକ ପରମ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କର। ପୂର୍ବତନ ଈଶାନ ଯୁଗରେ, ଈଶାନଙ୍କ କୃପାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନ ଲାଭ ହୋଇଥିଲା, ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଶିବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହୃଦୟର ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ ହୁଏ।" ନାରଦଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ଦେବତାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ଲୋକରେ ସ୍ତୁତି କରିଲେ— "ହେ ଈଶାନେଶାନ, ପ୍ରଭୁ, ତତ୍ପୁରୁଷ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର! ତ୍ରିନେତ୍ର, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ମହାଦେବ, ଉମାପତି, ପୁନଃପୁନଃ ନମନ! ଶମ୍ଭୁ, ରୁଦ୍ର, ବିରୂପାକ୍ଷ, ତୁମକୁ ଅନେକ ନମସ୍କାର!" "ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜୀବ, ଆକାଶ ହେଉଛି ତୁମ ମୁଣ୍ଡ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ତୁମ ଚକ୍ଷୁ, ସମସ୍ତ ଦିଗ ତୁମ ହସ୍ତ, ତୁମ ପେଟ ମହାସାଗର। ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ, ଅଗ୍ନି, ବରୁଣ, ଦେବ, ଅସୁର, ମହାନାଗ— ସମସ୍ତ ଜୀବ ତୁମେ ବ୍ୟାପିଛ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଭୟ ନାଶକ, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ।" "ତଥାପି, ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଚେଷ୍ଟାରେ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ; ତୁମକୁ ପୂଜା କରି ସମସ୍ତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି। ଧୂଆଁରେ ଆବୃତ ଏକ ମହାଅଗ୍ନିରେ ସେହି ଦାନବ ଦଗ୍ଧ ହେଲା। ଏହି ଲିଙ୍ଗର ଶକ୍ତିରେ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଲୋକକୁ ପୁନଃପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହି ଲିଙ୍ଗର ସ୍ଵାମ୍ୟ ଗୁଣ ଅଟୁଟ ଅଛି— ଯେଉଁମାନେ ଈଶାନ ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି...