ଏଠାରେ, ଜଳସ୍ନାନ କରି, ନିଜର ସମ୍ଭାବନା ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ନରକରେ ଥିବା ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର ହୁଅନ୍ତି। ଏଠି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ପିତୃ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଋଷିମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିବା ପ୍ରକାରେ, ପିଣ୍ଡଦାନ କିମ୍ବା ଗୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ। ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଏଠାରୁ ଧନ୍ୟ, ପୁତ୍ରସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତିର ଜନ୍ମ ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେଠି ନିଶ୍ଚୟ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଭୋଗ ମିଳେ। ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଫଳ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ଅମାବାସ୍ୟା ସୋମବାର ପଡ଼େ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସୋମବାର ଦିନେ ମଧ୍ୟ, ଏଠି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏଠି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଓ ଦାନ କରିଲେ, କେବେ ମନୁଷ୍ୟ ପିଶାଚ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହା ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ କରିବା ଦରକାର। ବିଶେଷକରି ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ‘ମାନସ’ ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି; ସେଠି ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କଲେ, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏଠାରେ, ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଭାରୀ ଅନେକ ପାପ ଏଉଁଠି ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ମନ, କାୟା ଓ କର୍ମର ଯେଉଁ ପାପ ଅଛି, ସେମାନେ ଏଠି ଦୂର ହୁଅନ୍ତି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଦା ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ, ବିଶେଷକରି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟମୟ ଭୂମି ଅଛି, ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ। ଏଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ ମନସ୍କ ଋଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଏହି ସ୍ଥାନର କୂଳ ଉପରେ ସବୁଠାରୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପରିବେଶ ଅଛି। ଏଠିଠାରୁ ଅନେକ ଶାଖା ଥିବା ‘ତମସା’ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଏହି ନଦୀ ଦର୍ଶନ କରିଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏହି ସ୍ଥାନ ରୂପବନ୍ତୀ ଝାଡ଼ି, ଲତା ଓ ଫୁଲରେ ମଣିମାଣିତ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଗନ୍ଧର ତମାଳ, କର୍ଣ୍ଣିକାର ଓ ବକୁଳ ଗଛରେ ଢାକା। କେଉଁଠି ଖସି ଚାଲିଥିବା ପଦ୍ମର ରେଣୁ ଓ ଫଳ ଖୋଜୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଦେଖାଯାଏ। ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀର ଡାକରେ ଅନୁରଣିତ ଓ କାଦମ୍ବ ଗଛର ଝୁପ ଥିବା ଦେଖାଯାଏ। ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଫୁଲରେ ମତେଇଥିବା ମଉମାଛିମାନେ ଏଠି ଘୁରୁଛନ୍ତି। ଏଠି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଆନନ୍ଦିତ ପକ୍ଷୀ ଓ ଉତ୍ସାହିତ ଟିଆ ଝୁଣ୍ଡର ଡାକରେ ଚଞ୍ଚଳ ଅଟୁଟ ରହିଛି। ଗୁଢ଼ ନୀଳ ନୀଚୁଳ ଗଛ, ମୟୂର ଓ ଅନେକ ପକ୍ଷୀର ଗୀତରେ ଏଠି ମନୋହର ହୋଇଯାଇଛି। ଏପରି ଅନେକ ରୂପ ରୂପାଳିତ ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମନୋହର ଏବଂ ପବିତ୍ରତାର ତୀର୍ଥ ରୂପେ ପରିଣତ। ପୂର୍ବେ ଏଠି ତୁମ ପିତା, ତପସ୍ଵୀମାନଙ୍କ ଧନ, ମହାପୁନ୍ୟଶୀଳ ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏଠି ଅନେକ ପ୍ରକାର ତୀର୍ଥ ଓ ଆଶ୍ରମ ଅଛି। ଏହି ପୁଣ୍ୟ ନଦୀକୁ ‘ତମସା’ ବୋଲି ଅଭିଧାନ କରାଯାଏ। ଏଠି ବିଶେଷକରି ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଶୁକ୍ଳ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ବିଶେଷ ଫଳ ମିଳେ। ଏହିଠି ଶୁଦ୍ଧ ମନସ୍କ ଲୋକମାନେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏବେ, ତମସା ନଦୀ ପରେ ଆଉ ଏକ ଅତି ପୁଣ୍ୟମୟ ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ କହିବି। ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନେ ଏଠିରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କଲେ ଶୁଭ ମିଳେ; କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଦୂର ହୁଏ। ଏହିପରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ‘ଭୈରବ’ ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି।