ପୃଥିବୀରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟେଶ୍ୱର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିବା ଏହି ତୀର୍ଥ ସ୍ଥଳୀ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ। ଏହି ଉପଲକ୍ଷେ ଉମା ଜିଜ୍ଞାସା କରିଥିଲେ: “ଏହି ସ୍ଥାନ କିପରି ଅଗସ୍ତ୍ୟେଶ୍ୱର ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଲା?” ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରିଥାଏ ଏବଂ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ପ୍ରାଚୀନ ଦିନରେ ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଉତ୍ସାହ ଏବଂ ଶାସନ ଶକ୍ତି ହରାଇ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଭୂମିରେ ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଘୁଞ୍ଚି ଫିରୁଥିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖ ଦିନରେ, ଦେବତାମାନେ ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭାସ୍କର୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଏକ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଲେ। ସେହି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଦିପ୍ତିରେ ବିଭୂଷିତ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ ସ୍ଵର୍ଗରୁ ତଳେ ପଡ଼ି ଗଲେ। ଦେବତାମାନେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ନିମ୍ନ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ପରେ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତି ରେ ଦାନବମାନେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଗଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ତେଜରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ। ଏହାପରେ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ଦାନବମାନେ ଦ୍ଵାରା ହତ ହେବା ପରେ ଦୁଃଖ ଭାବେ ଭରି ଗଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ: “ମୁଁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ପାପ କରିଛି—ଦାନବମାନେ କୁ ହତ କରିଛି। ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? କ’ଣ କୁଏଁ? କିପରି ପବିତ୍ର ହେବି?” ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: “ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି, ତୁମେ ଦେଖାଯାଇଛ, ତୁମର ନିମିତ୍ତ କୁ ଶୀଘ୍ର କହ।” ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: “ଓ ଦେବଦେବ, ଜଗତ୍ର ନାଥ, ମୋ ମନରେ ଦଗ୍ଧ ହେଉଥିବା ଏକ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱେଷ୍ଟା ଅଛି। ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବ, ଦୟା କରି ମୋତେ ଉପାୟ କହ।” ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ଶୁଣ।” “ମହାକାଳ ଦିବ୍ୟ ଅରଣ୍ୟରେ, ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରୁଥିବା, ପିଶାଚଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ଏକ ଅଂଶ ଅଛି। ସେଠାରେ ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗକୁ ଉପାସନା କର, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରିଥାଏ।” ଓ ଦେବୀ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସେଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଲିଙ୍ଗ ଉପାସନାରେ ନିମଗ୍ନ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଭକ୍ତି ଓ କଠିନ ତପସ୍ୟା ଦେଖି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲି। ମୁଁ କହିଛି, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିର୍ଭାଗ୍ୟବାନ୍, ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ଶୁଣ। ମୋ ଭକ୍ତି ଓ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି। ଦାନବମାନଙ୍କୁ ହତ କରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପ ଏବେ ତୁମ ପାଇଁ ନଶ୍ଟ ହେଇଛି। ଯଦି ତୁମେ ଦୟାଶୀଳ ହେବା, ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଦୟା କରିବା, ତପସ୍ୟା ଓ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା, ତେବେ କୌଣସି ବାଧା ଆସିବ ନାହିଁ—ମୁଁ ଏହିପରି କହିଛି, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୃଷ୍ଟିବାନ୍, ଏହିପରି ହେବ। ତୁମେ ଯେଉଁ ଦେବତାକୁ ଉପାସନା କରିଛ, ସେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରିଥାଏ। ଅଗସ୍ତ୍ୟେଶ୍ୱର ଦେବତା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପାଞ୍ଚ ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ, ଏହି ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତି କରୁଣା ଦେଖାଇ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ମହାଲିଙ୍ଗକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ହେଇ, ପୁତ୍ର ଓ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେଖିଥାନ୍ତି। ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଚିରକାଳ ରୁଦ୍ରର ଲୋକରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ନିକଟେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କର୍ମ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ ଅର୍ଜନ କରନ୍ତି। ଶିବ ଦୁଃଖ ବିନାଶ କରନ୍ତି—କିଏ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବେ ନାହିଁ? ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଭଳି ନରକ ଦେଇଥିବା ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ଏଠାରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଥିବା ପୁଣ୍ୟ ଏକ ଶତ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ସମାନ। କିପରି ଅନେକ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା, ଦାନ ଓ ସ୍ନାନର ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି? ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, ଏକ ଶତ ମାତୃପିତୃ ଆଦି ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିହେବା। ଏବଂ ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଭାବ ନ ରଖି ମାତ୍ର ସଂଯୋଗରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପକୃତ ହୁଅନ୍ତି। ଓ ଦେବୀ, ଏହି ଲିଙ୍ଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା ତୁମକୁ କହିଦିଆଯାଇଛି।