ଏହି କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି ଯେ, ଯେଉଁଜଣେ ମହାପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ମହାକାଳ ଖେତ୍ରରେ ଉପାସନା କରିଥାନ୍ତି, ସେ ଅନେକ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଶିବଙ୍କ ଲୋକରେ ବିଶେଷ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି। ଏହି ମହାତ୍ମ୍ୟ ଶିବଭକ୍ତିକୁ ବଢାଇଦେଇଥାଏ, ମହାନ୍ ବଖ୍ୟା ଦିଏ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟକୁ ଅଧିକ କରେ। ଏହିଭଳି ଅବନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ରର ମହାତ୍ମ୍ୟକୁ ବ୍ୟାସ ଓ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଶେଷ ହେଉଛି। ଏହା ପରେ, ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସନତ୍କୁମାର ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି: “ଏହି ଭୂମିରେ କେଉଁଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ? ସେଠି କେଉଁଠି ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଯାଇଛନ୍ତି?” ତେବେ ସେଉଁଠି ଯମୁନା ନଦୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କନ୍ୟା, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା, ଭିତସ୍ତା ଏବଂ ଅମରକଣ୍ଟକରେ ନର୍ମଦା ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର। କେଦାର, ପୁଷ୍କର ଏବଂ କାୟାବରୋହଣ ମଧ୍ୟ ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଟୁଟ ରହିଛି। ଏଠାରେ ଶ୍ରୀମହାକାଳ ବିରାଜିତ, ଯିଏ ପାପର ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ଦଗ୍ଧ କରନ୍ତି। ଏହି ମହାକ୍ଷେତ୍ର ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, କଳିଯୁଗର ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରିଦିଏ। ଯେଉଁଠି ତୀର୍ଥ ଏବଂ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ସେସବୁ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ଅବନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ। ଏଠାରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟମୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ। ନୀଳଗଙ୍ଗା ଏଠିରେ ଚତୁର୍ଥ ଏବଂ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହା ଗଙ୍ଗାଠାରୁ ତିନିଗୁଣି ପୁଣ୍ୟ ଦେଏ ଏବଂ ଚାରି ପୁରୁଷାର୍ଥର ଫଳ ଦିଏ। ଏଠିରେ ସିଦ୍ଧ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ। ଏଠି ୧୧ ରୁଦ୍ର ଏବଂ ୧୨ ଆଦିତ୍ୟ ବିରାଜିତ ବୋଲି ସ୍ମୃତି ଅଛି। ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ମହାକାଳ ଦିବ୍ୟବନକୁ ଗଲି, ଏହି ଏକ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ଖେତ୍ର ଏହି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟତାରେ ଭରିଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ କଥା କହିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ। ସେଠି ଅଗସ୍ତ୍ୟେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତେଣୁ ଉମା ଜିଜ୍ଞାସା କରନ୍ତି, “ଏହି ସ୍ଥାନକୁ କିପରି ଅଗସ୍ତ୍ୟେଶ୍ୱର ବୋଲି କୁହାଯାଏ?” ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ ଏବଂ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କ ଠାରେ ପରାଜିତ ହୋଇ, ନିରୁତ୍ସାହ ଓ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଭୂମିରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ସମାନ ଦୀପ୍ତିଶାଳୀ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେଉଁଠି ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଦାନବମାନଙ୍କ ଠାରେ ପରାଜିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଖସିପଡ଼ିଥିଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ଅନୁରୋଧ ପାଇଁ, ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ତପୋଜ୍ଵଳ ରଶିମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ତେଜରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଗଲେ। ପରେ ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ସେମାନେ ନଶ୍ୱ ହୋଇଯିବା ପରେ, ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ: “ମୁଁ ଏଠି ଦାନବମାନେ କୁ ହତ୍ୟା କରି ଭୟଙ୍କର ପାପ କରିଛି। ଏବେ କ’ଠି ଯିବି? କିପରି ପବିତ୍ର ହେବି?” ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରିଥିବାବେଳେ, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ସମ୍ନିପାତ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: “ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ଆସିଛ, ତୁମର ଦୁଃଖ କ’ଣ? ଶୀଘ୍ର କହ।” ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: “ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ବିଶ୍ୱନାଥ, ମୋ ମନରେ ଦାହ ହେଉଛି, ଦୟାକରି ମୋତେ ମୋକ୍ଷ ଉପାୟ କହ।” ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: “ଶୁଣ, ମହାକାଳ ଦିବ୍ୟବନରେ, ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ, ପିଶାଚତୀର୍ଥର ଦକ୍ଷିଣେ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ସେଠି ମଙ୍ଗଳମୟ ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କର, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରେ।” ଏଭଳି ମହାକାଳ ଅବନ୍ତୀକ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା, ତଥା ଅଗସ୍ତ୍ୟେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ତାହାର ପାପନାଶିନୀ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ପବିତ୍ର କଥା ଏଭଳି ଚଳିଥାଏ।