ଏହି କଥାରେ, ମହାର୍ଷି ଏକ ଗଭୀର ଆତ୍ମୀୟ ତଥ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି—ଯଦି କେହି ଅପରାଧ କରିଥାଏ, ସେଠାରେ ଯମଲୋକରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିବାକୁ ପଡ଼େ, ଏହି ବିଷୟରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ନିଜକୁ ସମର୍ପିତ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ, ଘୃତ ଓ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରି, ନିଜକୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭକ୍ତ କର୍କରାଜ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଶିପ୍ରା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ, ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ରର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ସେ ସ୍ଥାନ କର୍କରାଜ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ଯିଏ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାପୁଣ୍ୟର ଅଧିକାରୀ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଋଷଭ ପର୍ବତ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁଠି ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସଦା ବିହାର କରନ୍ତି। ସେଠି ସୁନ୍ଦର ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ଖେଳନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯିଏ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି। ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଯଦି ମୈତ୍ର ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଥାଏ, ଏହି ବିଧି ଯେଉଁଠି ନିୟମିତ କରାଯାଏ, ସେଠି ଯିଏ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିତ୍ୟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଏହା ବିନ୍ଦୁସରସ୍ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ହୁଏ। ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର, ସେଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନଦୀଗୁଡିକ ଆସିଛି। ସେମାନେ ସଦା ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନକୁ ବି ଏଠି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ମିଳିଛି। ଏଠି ମନଃକାମେଶ୍ୱର ନାମକ ଦେବତା ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ଏଠି ଶତାଧିକ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଭୂତଳ ଓ ଦିବ୍ୟ ତୀର୍ଥ କେତେ ଅଛି? ଅବନ୍ତୀରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ଯେପରି ଚାରିମୁଖୀ ଦେବତା ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ସଂଖ୍ୟା କହିପାରିବେ ନାହିଁ। ମେଘର ଧାରାର ଜଳବିନ୍ଦୁ ଯେତେ, ଆକାଶର ତାରା ଯେତେ, ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ସଂଖ୍ୟା ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ। ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ଧ ଏହି ସହର ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥସ୍ଥଳ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠିର ନଦୀ, ହ୍ରଦ ଓ କୁଆଁ ସମସ୍ତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ର। ଏଠିର ମୁଖ୍ୟ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି। ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଶୁଚି ଓ ନିୟମିତ ମନେ ଉଠି, ଗନ୍ଧ, ତିଳ ଓ ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଶୃଙ୍ଗାର କରି, ଊର୍ଜା, ମାଧବ, ବୈଶାଖ, ଓ ଆଷାଢ଼ ମାସରେ ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କ ତୀର୍ଥରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରିୟା କରେ, ସେମାନେ ଚାହିଦା ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ଏହି ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତୀର୍ଥ ଉପାସନା ବିଷୟରେ ଯେଉଁ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା, ଏହା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ଲାଗୁ ହୁଏ। ପ୍ରଭୁ କହିଛନ୍ତି—ଏହି ଅବନ୍ତୀର ତୀର୍ଥମାନେ ମୋତେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ। ଏଠି ନୀଳା ଓ ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ସଙ୍ଗମ ଅଛି, ଏଠି ଗନ୍ଧବତୀ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏଠି ଚଉରାସି ଟି ଶ୍ୱାମୀ, ଆଠ ଟି ଭୈରବ, ଛଅ ଟି ବିନାୟକ ଓ ଚବିଶି ଟି ଦେବୀ ଅଛନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏଠି ବିରାଜମାନ। ଏଠି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦଶ ରୂପ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି—ନାରାୟଣ, ହୃଷୀକେଶ, ବାରାହ ଓ ଧରଣୀଧର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ। ଏଭଳି ଏହି ପବିତ୍ର ଅଞ୍ଚଳର ମହିମା ମହାର୍ଷି ଉତ୍ସାହରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ।