ଏକ ସମୟର କଥା, ମହାମୁନି ଭାଗୀରଥୀ ତୀରେ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସ୍ନାନ କଲେ। ଏହିପରି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ତୀର୍ଥ କିମ୍ବା ନଦୀରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ନିତ୍ୟ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ, କର୍କସ୍ଥ ଓ ଦିବାନାଥରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ଆସିଲେ ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ବସିଥାଏ। ମହେଶ୍ଵର, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତା ମୋକ୍ଷ ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ପୃଥିବୀରେ କର୍କରାଜ ସମାନ କୌଣସି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ, ଏହି କଥା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାସଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଛି। ଆମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିବାସସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ଅଛି। ଯେଉଁଠି ଲୋକ ରହନ୍ତି, ସେଉଁଠି ନିଶ୍ଚୟ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ ହୁଏ, ଏହି ବିଷୟରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯଦି ଅନ୍ୟଥା କରାଯାଏ, ତେବେ ଯମଲୋକରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏଠି ନିଶ୍ଚିତ, ଏଠି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ସେଉଁଠି ନିବେଶ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଘୃତ ଓ ସୁଉନ୍ନରେ ଦାନ ଦେଇ ଆତ୍ମାକୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। କର୍କରାଜରେ ଶିପ୍ରା ନଦୀରେ ଯେଉଁଠି ଲୋକ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ନଦୀ ଓ ସାଗର ମଧ୍ୟରୁ କର୍କରାଜ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ଯିଏ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥଳୀରେ ଋଷଭ ପର୍ବତ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁଠି ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବସନ୍ତି। ସେଉଁଠି ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ସଦା ଖେଳ କରନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି। ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ମୈତ୍ର ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଥିଲେ, ଯେଉଁ ଲୋକ ନିୟମିତ ଉପାଚାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନ ବିନ୍ଦୁସରସ୍ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏଠିକୁ ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ନଦୀମାନେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ସେଉଁଠି ସେମାନେ ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି। ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଥୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତିଥି। ଏଠି ମନ:କାମେଶ୍ୱର ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରେ। ଏଠି ଶତ ଇଛା ପୂରଣ କରି, ଲୋକ ଇଛାମୟ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଏ। ଅବନ୍ତୀ ନଗରରେ କେତେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ଏହା ସ୍ୱୟଂ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଗଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେପରି ମେଘମାଳାରୁ ଝରିଥିବା ପାଣିବୁନ୍ଦ ଅସଂଖ୍ୟ, ତେଉଁପରି ତାଙ୍କ ଗଣନା ଅସମ୍ଭବ। ଆକାଶର ତାରାଗୁଡ଼ିକ ଯେପରି ଗଣନାହୀନ, ସେପରି ଏଠିରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅସଂଖ୍ୟ। ଏହି ସହର ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଏକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠିର ନଦୀ, ଜଳାଶୟ, କୁଆଁ—ସବୁ ପ୍ରକାରେ ପବିତ୍ର। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମୁଖ୍ୟ କଥାଗୁଡ଼ିକ କହିବି। ଯେଉଁ ଲୋକ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଉଠି, ଶୁଚି ଓ ନିୟମିତ ମନେ ନିଜକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଭ ଗନ୍ଧ, ତିଳ ଓ ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ କରି, ଉର୍ଜା, ମାଧବ, ବୈଶାଖ ଓ ଆଷାଢ଼ ମାସରେ, ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ସେଉଁଠି ନିୟମ ଅନୁସାରେ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।