ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷରେ, ଅଖଣ୍ଡେଶ୍ୱରଙ୍କର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କଥା ହେଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟର ଆରମ୍ଭରେ, ବ୍ରହ୍ମା ମୁନି ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଉଥିବା କଥା ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ପୃଥିବୀରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ନଦୀ ଅଛି, ତାହା ହେଉଛି ଶିପ୍ରା। ଏହି ନଦୀ ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଦିବ୍ୟ। ଏହାଙ୍କୁ କେବଳ ଦର୍ଶନ କଲେ ବଡ଼ ବଡ଼ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏହି ସ୍ଥାନରେ, ତେଜୋମୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣାୟନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥାନ୍ତି। ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଯାତ୍ରା ଆଗକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ, ଏହି ଯୋଗୀମାନେ ସୁମଧୁର ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏହି କଥା ସତ୍ୟ। ସେମାନଙ୍କର ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଏହି ପୁଣ୍ୟସ୍ଥଳୀ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଛି। ବିଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପଦାର୍ଥ ଏଠି ରହିଛି। ଚାରି ମାସ ଯେତେବେଳେ ହରି ସୁପ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି, ସେ ସମୟରେ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ କରିବାକୁ ନିୟମ ଅଛି। ଏହି କଥା ଭାରତ ଭୂମିରେ ଶୁଣିଲେ ମାନବମାନେ ସହଜରେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରଭୁ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ଓ ସଂସାର ଦୁଃଖ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାର କାରଣ। ଏହି ଜଗତରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ, ଏବଂ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁର୍ଲଭ। ଯେଉଁଠାରେ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ନାହିଁ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତି ନାହିଁ, ଓ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଚାରି ମାସ ଧରି ନିୟମ ରଖିବା ନଥିଲେ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଶୂନ୍ୟ ହୁଏ। ଯେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚାରି ମାସ ଆସିଲେ ନିୟମିତ ରହନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଶରୀର ସୁସ୍ଥ ଓ ପୂଷ୍ଟିକର ହୁଏ, ତାଙ୍କ ଜୀବନ ମଙ୍ଗଳମୟ ହୁଏ। ସେମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆୟୁଷ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ଥିବା ଶତଶଃ ପାପ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ବିଶେଷକରି, ଚାରି ମାସ ଯେତେବେଳେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦେବତା ସୁପ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି, ସେ ସମୟରେ ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି କର୍କରା ଦିନରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶରୀର ପବିତ୍ର କରି, ମୋକ୍ଷ ମାର୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେ ଅତି ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଏ। ଏହି ସ୍ଥାନରେ, ଜଳପ୍ରପାତ, କୂଆଁ, ପୋଖରି କିମ୍ବା ଝିଲିକୁ ଯେଉଁଠି ଥାଏ, ସେଠି ନିତ୍ୟ ସ୍ନାନ କଲେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏହି କାରଣରୁ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ନଦୀଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଚାରି ମାସ ସମୟରେ ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ କରାଯାଏ, ତାହା ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ଦାୟକ। ରେବା ଓ ପୂର୍ବ ସାଗରର ସଙ୍ଗମରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ନାନ କଲେ ବିଶେଷ ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ଚାରି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦିନ ମାତ୍ର ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କେବେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱନାଥ ସୁପ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ପାପ ହଜାର ଗୁଣା ବଢ଼ିଯାଏ। ଯଦି କାହାରି କର୍ମ ଜନିତ ଶରୀର ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ସେ ଚାରି ମାସରେ କ୍ଷଣମାତ୍ର କିମ୍ବା ଅର୍ଧକ୍ଷଣ ଉପେକ୍ଷା କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମାନ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ତିଳ ମିଶା ଜଳ କିମ୍ବା ବିଲ୍ୱ ଜଳ ସହିତ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ନିତ୍ୟ ଜଳସ୍ଥଳ ନିକଟରେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଅତି ମହାତ୍ମ୍ୟ ରହିଛି। ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଦାଙ୍ଗୁଠିରୁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଚାରି ମାସରେ ନାରାୟଣ ଜଳରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଦଶ ପ୍ରକାରରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁନାମ ସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ। ସ୍ନାନ ବିନା କୌଣସି ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଫଳଦାୟକ ହୁଏ ନାହିଁ। ସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଏହି ସତ୍ୟରେ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ ବାସ କରେ। ଯେମାନେ ପବିତ୍ର ଓ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ଯେମାନେ ବେଦାନ୍ତର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ସ୍ନାନ କଲେ ହରି ନିବାସ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ପାପ ନିବୃତ୍ତି ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ ଏହା ଅତି ଆବଶ୍ୟକ। କିନ୍ତୁ, ରାତିରେ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ (ଗ୍ରହଣ ବ୍ୟତୀତ) ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ପବିତ୍ରତା ସୂର୍ଯ୍ୟଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ଯଦି ଶରୀର ଅସମର୍ଥ ହୁଏ, ତେବେ ଭସ୍ମ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ରତା ମିଳେ। ଏଭଳି ଏହି ପବିତ୍ର ନଦୀ ଓ ଚାରି ମାସର ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଗତର ମୋକ୍ଷ ଓ ଉତ୍ତମ ଜୀବନର ମୂଳ ଅଟୁଟ ସୂତ୍ର ଅଟୁଟ ରହିଛି।