ଏକ ସମୟରେ, ଯେଉଁ ଜଣେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜାଣିଥାଆନ୍ତି, ସେ ନିଜର ଚାହିଦା ଆପେକ୍ଷା ଲାଗି ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ରହିଥାଆନ୍ତି। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କର ପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନା ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ପୁରୁଷ ଏବଂ ଜନାନୀ ଦୁଇଜଣେ ମିଶି ସାବିତ୍ରୀ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ପୁରୁଷ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରି ଦାନ କରିଥାଆନ୍ତି, ସେ ଭାଗ୍ୟବାନ ହୁଅନ୍ତି। ସେଠି ସପ୍ତ ପ୍ରକାର ଧାନ ଓ ପଞ୍ଚ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ହୁଏ। ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ସୁନାର ସାବିତ୍ରୀ ତିଆରି କରିବାପରେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ବହୁତ ଶୁଭ ଏବଂ ଏକାଧିକ ରସାସ୍ୱାଦ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଆନ୍ତି। ଏକ ଜନାନୀ ଯଦି ସାବିତ୍ରୀ ବ୍ରତ କରେ, ସେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟା ହୁଏ। ଏହିଭଳି ଅବନ୍ତୀ ଖେତ୍ରର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବିବରଣା ଅବନ୍ତୀ ଖଣ୍ଡର ଷଠିଅଠି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶ୍ରୀ ସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ, ମହାର୍ଷି ବ୍ୟାସ, ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଏହି ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନର ଫଳ ଦେଇଥାଆନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ନିଜ ପରିବାର ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସନ୍ତାନ ଆଶାରେ, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ପବିତ୍ର ହୋଇ ସ୍ନାନ କରି, ଜଣେ ଅନନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ତ ସ୍ୱର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥାଆନ୍ତି। ଏହି ତୀର୍ଥର କୃପାରେ, ସେ ବହୁତ ସନ୍ତାନ ପାଇଥାଆନ୍ତି। ଏଠି ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏଠି ମହାଦେବ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା ପଦ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଥିଲେ। ଦେବୀ ଭଦ୍ରକାଳୀ ନାମରେ ଏଠି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅନୁକୂଳ ଆସନରେ ବସିଥାଆନ୍ତି। ଦ୍ୱାରରେ ଭୈରବ ରହିଛନ୍ତି, ଖେତ୍ରର ରକ୍ଷକ ଭାବରେ। ସେ ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଦିନ ପୁତ୍ର ଭଳି ଦୟାଧାନ ହୋଇ ଏଠି ରହିଥାଆନ୍ତି। ଏଠି ପ୍ରତି ଉତ୍ସବ ଦିନରେ ମହା ଋଷି ଏବଂ ଭାଗ୍ୟବାନ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଧର୍ମିକ ପୁରୁଷମାନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି। ଦୁଃଖ ଦୁର୍ଘଟନା ଓ ଭୟଙ୍କର ରୋଗ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଭକ୍ତମାନେ ନିଜ ଉପହାର ଓ ଭୋଗ ଦେଇ କିଛି ଦୋଷ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଃଖରେ ଖେତ୍ରର ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ମନେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପରିବାର ସହିତ ସ୍ନାନ କରି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସୁନା, ମଣି, ମୁକୁତା ଦ୍ୱାରା ସଜିତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ, ସ୍ନାନ କରି ଏହି ଦିନ ରାତି ଜାଗିବା ଉଚିତ। ଧୂପ, ଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ଦେଇ, ତାଙ୍କର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ଓ ସିବ ଲୋକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ରାତି ଜାଗିବା ପ୍ରତି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଶିବଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ବିଧିରେ ପୂଜା କରିବାପରେ, ଚାରିହଜାର ଗାଈ ଓ ଛାନା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିଭଳି ଅବନ୍ତୀ ଖେତ୍ରର କୁଟୁମ୍ବେଶ୍ୱର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବିବରଣା ଅବନ୍ତୀ ଖଣ୍ଡର ସତ୍ସତ୍ତର ଅଧ୍ୟାୟରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ଦେଵପ୍ରୟାଗ ନାମକ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କଥା ହେଉଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ। ଏହି ସ୍ଥାନ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିବାସ ଏବଂ ଏଠି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି। କ୍ଷିପ୍ରା ନଦୀର ପୂର୍ବ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଏଠି ମାଧବ ଦେବତା ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥିବା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠି ଆନନ୍ଦ ଭୈରବ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଦେବତା ପୂଜା କରନ୍ତି।