ଏହି କଥାରେ ଅମର ଭୟ ଦୂର କରିବାରେ ସମର୍ଥ, ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ଦ୍ୱିତୀୟ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା। ସେ ଚାରିଟି ହାତରେ ଶଂଖ, ଗଦା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧି, ଘନ ମେଘ ଭଳି ଶୋଭା ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ସେ ଜଗତରେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱରେ, ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଓ ତାଙ୍କର ଯଶସ୍ୱୀ ନାମରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଥିଲେ। ସେ ପ୍ରାଚୀନ, ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ, ପବିତ୍ରତାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସିଦ୍ଧି ଓ ଅଭିଷ୍ଟ ଫଳ ଦାନ କରୁଥିବା, ସେବାଯୋଗ୍ୟ, ଭକ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ହରି ଓ ହର ତଥା ସୃଷ୍ଟିକାଳରେ ସଦାଧାର୍ମିକମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ଭୈରବ ଅଷ୍ଟକ ଯଦି କେହି ପ୍ରାତଃକାଳେ ପାଠ କରେ, ତେବେ କୁ-ସ୍ଵପ୍ନ ନାଶ ପାଏ ଓ ଅଭିଷ୍ଟ ଫଳ ଲାଭ କରେ। ରାଜଦ୍ୱାରରେ, ବିବାଦରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ କିମ୍ବା ଅପଦରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢିବା ଉଚିତ। ଧ୍ୟାନ ସହିତ ପାଠ କଲେ ଦରିଦ୍ରତା ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ଏହି ଭୈରବ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୈରବ, ସଂସାରିକ ଭୟରେ ଆତୁର ଲୋକମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, 'କାଳଭୈରବ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ବର୍ଣ୍ଣନା' ନାମକ ଚଷ୍ଟାନ୍ତ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା, ଯାହା ଗୌରବମୟ ଅବନ୍ତି ମାହାତ୍ମ୍ୟର ଅଂଶ ଓ ସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଖଣ୍ଡର ଏକ ଅଂଶ, ଏହି ପୁସ୍ତକର ମୋଟି ୮୧,୦୦୦ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବିଷୟରେ ଅଧିକ ଶୁଣିବାକୁ ଏକ ଉତ୍ସୁକତା ଜନ୍ମ ନେଲା। ଏକ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ସାଧୁଙ୍କୁ ଗମ୍ଭୀର ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଗଲା—‘ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଅତିଶୟ ପୁଣ୍ୟମୟ କଥା ଆମକୁ କୁହ, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପୃଥିବୀରୁ ପାପ ନିବୃତ୍ତି ହୁଏ। ଏହା କେବଳ ଶ୍ରବଣ କଲେ ମାନବ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଜନମେଜୟଙ୍କ ସର୍ପସତ୍ରରେ ଯେଉଁମାନେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ, ଆସ୍ତିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ।' ଜନମେଜୟଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ପୂର୍ବଜମାନେ ଅବସ୍ଥାନ ପାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ମହାକାଳ ବନର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ସ୍ଥାନ କୁଶସ୍ଥଳୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହାର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଥିତି ନେଇ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି। ସେଠି ଲୋମଶ ନାମକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଋଷି ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ମହାକାଳଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେଠାରେ କାଳଚକ୍ର ଚାଲେନାହିଁ। ଏଠି ଅପବିତ୍ର କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେଠି ସଦା ବିଶ୍ରାମ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଆସ୍ତିକଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଏଲାପତ୍ର, କମ୍ବଳ, କର୍କୋଟକ, ଧନଞ୍ଜୟ, ପଦ୍ମକ ଓ ଅର୍ବୁଦ ନାମକ ସମସ୍ତ ନାଗମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଓ ପବିତ୍ରତା ମୟ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ମହାପୁଣ୍ୟ ଦାୟକ ଓ ମହାପାପ ନାଶକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏଠି ସଦା ଅପ୍ସରାମାନେ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ସେବା କରନ୍ତି। ଏଠି ଶେଷ ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବା କମଳନୟନ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନ ‘ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଅଛି। ହଂସ, କଦମ୍ବ, କାଉ, କୋଇଳି ଓ ସାରସ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠି ବିହାର କରନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନ ନୀଳ କମଳର ଗନ୍ଧରେ ମଧୁର ଏକ ମହାପଦ୍ମ ଧନ ସ୍ଥଳ। ଏଠି ଅପ୍ସରାମାନେ ରମ୍ୟ ଭାବେ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି। ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ବୈକୁଣ୍ଠ ଧାମ ଲାଭ କରେ। ଏଠି ‘ରମାସର’ ନାମକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ବ୍ୟାସଦେବ, ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ ଏବଂ ପରମ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ। ଏଠି ହରିଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍ ସ୍ଥିତି ଅଛି, ଏଠି ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ଯଦି କେହି ଅତି ସାନ୍ନା ଜମି ଦାନ କରେ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଅକ୍ଷୟ ଧନ ବୃଦ୍ଧି ଓ ନିତ୍ୟ ଲୋକର ଲାଭ ମିଳେ। ଏହିପରି ମହାତ୍ମ୍ୟ ମୟ ତୀର୍ଥର କଥା ଶୁଣିବା ଓ ସେଠି ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ସଂସାରର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ।